EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)

Name: EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)
Author: Niğdeli Kadı Ahmed (d. 685/1286 - ö. 698/1298)

İsim	EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)
Yazar	Niğdeli Kadı Ahmed (d. 685/1286 - ö. 698/1298)
Basım Tarihi:	09/09/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tarih kitabı
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-veledu-s-sefik-ve-l-hafidu-l-halik-ahmed
Tarih	733/1333
Notlar	Kadı Ahmed'in bazı Arapça kaynaklardaki bilgileri Farsçaya çevirerek kaleme aldığı tarih kitabı.Bugün tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, nu. 4518'de bulunaneserini Niğde’de Nizâmeddîn Ahmed bin Alî’nin zâviyesinde 733/1333 yılında kaleme almıştır. 741/1340 yılında Aksaray’da Yûsuf bin Bencâr bin Alparslan tarafından istinsah edilen bu yegâne nüshada kitabın takdim edildiği isimler bilinçli olarak hazfedilmiş olsa da mevcut atıf ve sıfatlardan eserin İlhanlı sultanı Ebû Sa'îd Bahâdır Han ile veziri Gıyâseddîn’e ithaf edildiği anlaşılmaktadır.Tarih ilmini “ilimlerin padişahı”, diğerlerini ise “re'âyâ” olarak gören ve tarihi “ilimlerin en şereflisi ve en beliği” olarak kabul eden Kadı Ahmed, üstâdı Şemseddîn’e de danışarak kendini, zamanında itibarını kaybetmiş olan tarih fennini mütalaa etmeye adamıştır. Bizzat Hak Teâlâ’nın yönlendirmesi ve yapmış olduğu istihare ve istişareler üzerine bir tarih kitabı yazmaya karar vermiş, gelip geçmiş kimselerin haberlerini, Hz. Muhammed’in üslûbu gibi, îcazlık (kısalık) kalıbıyla ve i‘câzlık (eşsizlik) sanatıyla, ihtisâr şivesine uygun olarak kısa cüzler hâlinde, açık ve seçik bir tarzda, devşirmek (iltikadî) ve birbiriyle uyumlu olarak ardarda getirmek (telfîkî) suretiyle eserini kaleme almaya çalışmıştır.Kadı Ahmed, tarih, edebiyat, tefsir, hadis, kelam, fıkıh, tasavvuf ve coğrafya gibi çeşitli alanlarda Arapça yazılmış muhtelif kitaplardaki malumatı Farsçaya tercüme ederek oluşturduğu bu eseri beş bölüme ayırmıştır. Esere Arapça (1b-2a) ve daha geniş Farsça birer mukaddime (2b-9a) ile başlamıştır. Yazar, eserin peygamberler tarihi (9a-71b), İslâm tarihi (72a-156a), fizikî ve felekî coğrafya ile kıyamet ve ahiret ahvaline (157b-198b) dair olan ilk üç bölümünün, aslında birbiriyle irtibatlı olduğunu ve geçmiş-hâl-gelecek şeklinde bir bütün oluşturduğunu belirtmiş, Hz. Muhammed’in siret, şemâil, ahlâk ve fazileti (201b-256a) ile kelâma (257b-298a) dair konuları içeren son iki bölümünün de bir nevi ilk üç bölümün zeyli olduğunu söylemiştir.Mehmed Fuad Köprülü (1943), Mehmet Altay Köymen (1993) ve A.C.S. Peacock (2004) tarafından tanıtılıp değerlendirilen eser üzerinebir dedoktora tezi hazırlanmış (Ertuğrul 2009) ve bu tez daha sonra neşredilmiştir(Ertuğrul 2015).
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ali ERTUĞRUL
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Tercüme
Kaynakça	Ertuğrul, Ali (2009).Anadolu Selçukluları Devrinde Yazılan Bir Kaynak: Niğdeli Kadı Ahmed'in el-Veledü'ş-Şefîk ve'l-Hâfidü'l-Halîk'ı. Doktora Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Ertuğrul, Ali (2015).Niğdeli Kadı Ahmed’in el-Veledü’ş-Şefîk ve’l-Hâfidü’l-Halîk’ı (Anadolu Selçuklularına Dair Bir Kaynak). 2 C. Ankara: TTK Yay. Köprülü, Mehmed Fuad (1943). "Anadolu Selçukluları Tarihi’nin Yerli Kaynakları".TTK Belleten, VII (25-27): 379-522. Köymen, Mehmet Altay (1993). "Türkiye Selçukluları Tarihine Dair Yeni Bir Kaynak: el-Veledü’ş-Şefik".TTK Belgeler, XV (19): 1-22. Peacock, A. C. S. (2004). "Ahmad of Niğde’s al-Walad al-Shafiq and the Seljuk Past".Anatolian Studies, (54): 95-107.
Atıf Bilgileri	ERTUĞRUL, Ali. "EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-veledu-s-sefik-ve-l-hafidu-l-halik-ahmed. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)

Yazar Niğdeli Kadı Ahmed (d. 685/1286 - ö. 698/1298)

Basım Tarihi 09/09/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tarih kitabı

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-veledu-s-sefik-ve-l-hafidu-l-halik-ahmed

Tarih 733/1333

Notlar Kadı Ahmed'in bazı Arapça kaynaklardaki bilgileri Farsçaya çevirerek kaleme aldığı tarih kitabı.Bugün tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Fatih, nu. 4518'de bulunaneserini Niğde’de Nizâmeddîn Ahmed bin Alî’nin zâviyesinde 733/1333 yılında kaleme almıştır. 741/1340 yılında Aksaray’da Yûsuf bin Bencâr bin Alparslan tarafından istinsah edilen bu yegâne nüshada kitabın takdim edildiği isimler bilinçli olarak hazfedilmiş olsa da mevcut atıf ve sıfatlardan eserin İlhanlı sultanı Ebû Sa'îd Bahâdır Han ile veziri Gıyâseddîn’e ithaf edildiği anlaşılmaktadır.Tarih ilmini “ilimlerin padişahı”, diğerlerini ise “re'âyâ” olarak gören ve tarihi “ilimlerin en şereflisi ve en beliği” olarak kabul eden Kadı Ahmed, üstâdı Şemseddîn’e de danışarak kendini, zamanında itibarını kaybetmiş olan tarih fennini mütalaa etmeye adamıştır. Bizzat Hak Teâlâ’nın yönlendirmesi ve yapmış olduğu istihare ve istişareler üzerine bir tarih kitabı yazmaya karar vermiş, gelip geçmiş kimselerin haberlerini, Hz. Muhammed’in üslûbu gibi, îcazlık (kısalık) kalıbıyla ve i‘câzlık (eşsizlik) sanatıyla, ihtisâr şivesine uygun olarak kısa cüzler hâlinde, açık ve seçik bir tarzda, devşirmek (iltikadî) ve birbiriyle uyumlu olarak ardarda getirmek (telfîkî) suretiyle eserini kaleme almaya çalışmıştır.Kadı Ahmed, tarih, edebiyat, tefsir, hadis, kelam, fıkıh, tasavvuf ve coğrafya gibi çeşitli alanlarda Arapça yazılmış muhtelif kitaplardaki malumatı Farsçaya tercüme ederek oluşturduğu bu eseri beş bölüme ayırmıştır. Esere Arapça (1b-2a) ve daha geniş Farsça birer mukaddime (2b-9a) ile başlamıştır. Yazar, eserin peygamberler tarihi (9a-71b), İslâm tarihi (72a-156a), fizikî ve felekî coğrafya ile kıyamet ve ahiret ahvaline (157b-198b) dair olan ilk üç bölümünün, aslında birbiriyle irtibatlı olduğunu ve geçmiş-hâl-gelecek şeklinde bir bütün oluşturduğunu belirtmiş, Hz. Muhammed’in siret, şemâil, ahlâk ve fazileti (201b-256a) ile kelâma (257b-298a) dair konuları içeren son iki bölümünün de bir nevi ilk üç bölümün zeyli olduğunu söylemiştir.Mehmed Fuad Köprülü (1943), Mehmet Altay Köymen (1993) ve A.C.S. Peacock (2004) tarafından tanıtılıp değerlendirilen eser üzerinebir dedoktora tezi hazırlanmış (Ertuğrul 2009) ve bu tez daha sonra neşredilmiştir(Ertuğrul 2015).

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ali ERTUĞRUL

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Tercüme

Kaynakça Ertuğrul, Ali (2009).Anadolu Selçukluları Devrinde Yazılan Bir Kaynak: Niğdeli Kadı Ahmed'in el-Veledü'ş-Şefîk ve'l-Hâfidü'l-Halîk'ı. Doktora Tezi. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Ertuğrul, Ali (2015).Niğdeli Kadı Ahmed’in el-Veledü’ş-Şefîk ve’l-Hâfidü’l-Halîk’ı (Anadolu Selçuklularına Dair Bir Kaynak). 2 C. Ankara: TTK Yay. Köprülü, Mehmed Fuad (1943). "Anadolu Selçukluları Tarihi’nin Yerli Kaynakları".TTK Belleten, VII (25-27): 379-522. Köymen, Mehmet Altay (1993). "Türkiye Selçukluları Tarihine Dair Yeni Bir Kaynak: el-Veledü’ş-Şefik".TTK Belgeler, XV (19): 1-22. Peacock, A. C. S. (2004). "Ahmad of Niğde’s al-Walad al-Shafiq and the Seljuk Past".Anatolian Studies, (54): 95-107.

Atıf Bilgileri ERTUĞRUL, Ali. "EL-VELEDÜ'Ş-ŞEFÎK VE'L-HÂFİDÜ'L-HALÎK (AHMED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-veledu-s-sefik-ve-l-hafidu-l-halik-ahmed. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].