MECME’U'L-EMSÂL

Name: MECME’U'L-EMSÂL
Author: Hâlis, İbrahim Efendi (d. ?/? - ö. 1165?/1751-52?)

İsim	MECME’U'L-EMSÂL
Yazar	Hâlis, İbrahim Efendi (d. ?/? - ö. 1165?/1751-52?)
Basım Tarihi:	30/09/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça-Türkçe sözlük
Tür	Kitap
Dil	Belirlenmemiş dil
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	mecme-u-l-emsal
Tarih	1143/1731
Notlar	Hâlis’in yazılı ve sözlü kaynaklara dayalı olarak meydana getirdiği Farsça-Türkçe derleme sözlüğü. Yapılan çalışmaya göre (Güneş 2020) eserin farklı adlandırmaları olsa da doğru adıMecme’u′l-Emsâl,unvanı daSihr-kâr-ı Kalem’dir. Eser oluşturulurken sözlük usullerinde görülen bir sıralamaya uyulmamıştır. Elifbadan 32 harf sırasıyla düzenlenmiş, bab esasıyla bölümlendirilmiş, bölümler içindeki madde başları harekelerine göre başlıklandırılmıştır.Eserde 32 harften 95 bab başlığı altında yaklaşık 10865 madde başı yer almaktadır. Maddelerde 9700’den fazla atıf yapılmış ve 183 civarında yazılı, 9 da sözlü kaynak adı belirtilmiştir. Çoğu Farsça manzume olmak üzere mensur alıntılarla, mesel, Arapça ve Türkçe beyitlerden oluşan, bazıları da birden fazla yerde geçen 4200 civarında tanık bulunmaktadır. 290 tanığın aidiyeti belirsizdir (Güneş 2020: 50-51). Tanıklar arasında en fazla, Farsça şiir ve manzumeler bulunmaktadır.Mecme’u′l-Emsâl, Türk, Fars ve Farsça şiirin söz varlığının mukayeseli incelenmesi açısından önemli bir kaynaktır. Eserde; baştaKitâb-ı Şehrî ve Gulî-yi Mîrek,Nevâdiru′l-Emsâl-i Mîrek,Destûru′l-Amel-i Rıyâzî,İntihâb-ı Neşâtî, Mecmû’a-i Azmîzâde Hâletî, Şerh-i Kâmî-yi Edrinevîolmak üzere 182 yazılı kaynaktan yararlanılmıştır. Hâlis;Destûru′l-Amel-i Riyâzî, Kitâb-ı Şehrî ve Gulî-yi Mîrek, Nevâdiru′l-Emsâl-i Mîrek, Destûr-ı Şu’ûrîgibi bazı kaynaklardaki bilgileri tamamıyla alıntılamıştır.Eserin yazımı 1143/1731 yılında tamamlanmıştır. 15 nüshası tespit edilip Topkapı Sarayı Yazma Eserler Kütüphanesi, Emanet Hazinesi Nu. 2027, Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi Nu. 5550’de kayıtlı nüshalardan hareketle eser hakkında bir doktora çalışması yapılmıştır (Güneş 2020).Yazarın biyografisi için bk. “Hâlis, İbrahim Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Beyhan KESİK
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Derleme
Kaynakça	Güneş, Murat (2020).Hâlis İbrâhîm-i Pozarefçevî [öl. 1752] Mecme’u'l-Emsâl İnceleme, Tenkitli Metin, Dizinler, Açıklamalar.Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	KESİK, Beyhan. "MECME’U'L-EMSÂL".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecme-u-l-emsal. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

MECME’U'L-EMSÂL

Yazar Hâlis, İbrahim Efendi (d. ?/? - ö. 1165?/1751-52?)

Basım Tarihi 30/09/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Farsça-Türkçe sözlük

Tür Kitap

Dil Belirlenmemiş dil

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası mecme-u-l-emsal

Tarih 1143/1731

Notlar Hâlis’in yazılı ve sözlü kaynaklara dayalı olarak meydana getirdiği Farsça-Türkçe derleme sözlüğü. Yapılan çalışmaya göre (Güneş 2020) eserin farklı adlandırmaları olsa da doğru adıMecme’u′l-Emsâl,unvanı daSihr-kâr-ı Kalem’dir. Eser oluşturulurken sözlük usullerinde görülen bir sıralamaya uyulmamıştır. Elifbadan 32 harf sırasıyla düzenlenmiş, bab esasıyla bölümlendirilmiş, bölümler içindeki madde başları harekelerine göre başlıklandırılmıştır.Eserde 32 harften 95 bab başlığı altında yaklaşık 10865 madde başı yer almaktadır. Maddelerde 9700’den fazla atıf yapılmış ve 183 civarında yazılı, 9 da sözlü kaynak adı belirtilmiştir. Çoğu Farsça manzume olmak üzere mensur alıntılarla, mesel, Arapça ve Türkçe beyitlerden oluşan, bazıları da birden fazla yerde geçen 4200 civarında tanık bulunmaktadır. 290 tanığın aidiyeti belirsizdir (Güneş 2020: 50-51). Tanıklar arasında en fazla, Farsça şiir ve manzumeler bulunmaktadır.Mecme’u′l-Emsâl, Türk, Fars ve Farsça şiirin söz varlığının mukayeseli incelenmesi açısından önemli bir kaynaktır. Eserde; baştaKitâb-ı Şehrî ve Gulî-yi Mîrek,Nevâdiru′l-Emsâl-i Mîrek,Destûru′l-Amel-i Rıyâzî,İntihâb-ı Neşâtî, Mecmû’a-i Azmîzâde Hâletî, Şerh-i Kâmî-yi Edrinevîolmak üzere 182 yazılı kaynaktan yararlanılmıştır. Hâlis;Destûru′l-Amel-i Riyâzî, Kitâb-ı Şehrî ve Gulî-yi Mîrek, Nevâdiru′l-Emsâl-i Mîrek, Destûr-ı Şu’ûrîgibi bazı kaynaklardaki bilgileri tamamıyla alıntılamıştır.Eserin yazımı 1143/1731 yılında tamamlanmıştır. 15 nüshası tespit edilip Topkapı Sarayı Yazma Eserler Kütüphanesi, Emanet Hazinesi Nu. 2027, Yusuf Ağa Yazma Eser Kütüphanesi Nu. 5550’de kayıtlı nüshalardan hareketle eser hakkında bir doktora çalışması yapılmıştır (Güneş 2020).Yazarın biyografisi için bk. “Hâlis, İbrahim Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Beyhan KESİK

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Derleme

Kaynakça Güneş, Murat (2020).Hâlis İbrâhîm-i Pozarefçevî [öl. 1752] Mecme’u'l-Emsâl İnceleme, Tenkitli Metin, Dizinler, Açıklamalar.Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi.

Atıf Bilgileri KESİK, Beyhan. "MECME’U'L-EMSÂL".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mecme-u-l-emsal. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].