KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)

Name: KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)
Author: Te'sîr-i Tebrîzî (d. 1060/1650 - ö. 1129/1716-1717)

İsim	KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)
Yazar	Te'sîr-i Tebrîzî (d. 1060/1650 - ö. 1129/1716-1717)
Basım Tarihi:	19/11/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	kulliyat-te-sir-i-tebrizi
Tarih	?
Notlar	Te’sîr’in bütün şiirlerinden oluşan eseri. Eserin en eski yazma nüshası şairin vefatından önce tertip edilmiştir. Müellifin şiirleri kemâl derece olup, taze mazmunları içermekte ve son dönem şairlerinin üslubunu yansıtmaktadır. Te’sîr bu şiirlerini Şâhcihânâbâd’da bulunan Hakîmü’l-memâlik Şeyh Hüseyin Şöhret’e göndermiş ve bu vesile ile Hindistan’da oturan birçok şair ondan istifade etmiştir.Te’sîr’inKülliyât’ı şu bölümlerden oluşmaktadır: 1-Kasâʾid: Tevhîd, İslâm, Şiîlik, imamlar, Safevî sultan ve vezirleri, na‘t, menkıbeler hakkındadır. Müellif kasidelerinde Sa’dî-i Şîrâzî, Enverî-i Ebîverdî, Hâkânî-i Şirvânî, Nazîrî-i Nîşâbûrî’yi takip etmiş, iki kasidede Şâh Süleymân‘ı ve bir kasidede onun vezirini methetmiştir. Te’sîr, Hâkânî-i Şirvânî, Zahîr-i Fâryâbî, Selmân-i Sâvecî ve Enverî-i Ebîverdî gibi şairlerin kasidelerine nazireler yazmıştır. Fesahat ve belagat yönünde güçlü olan kasidelerde ahlakî, dinî ve mezhebî mefhumlar yer almıştır. 2-Terkîb-i bendler: Müellifin iki terkîb-i bendi vardır, ilki on yedi bent ve ikincisi sekiz bentten oluşmaktadır. Her iki terkîb-i bendinde Muhteşem-i Kâşânî’yi takip eden müellif, Kerbelâ olayını acıklı bir şekilde dile getirmiştir. 2-Cihân-nümâ: Bu mesnevide imamlar ve Mîr Muhammed Bâkır Dâmâd methedilmiş ve Isfahân’da bulunan Ferruh-âbâd semtinin bağ ve sarayları tarif edilmiştir. Bu eser Nizâmî-i Gencevî’ninMahzenü’l-Esrâradlı mesnevisi taklit edilerek yazılmıştır. 3-Minhâcü’l-Mi’râc: Eser Hz. Peygamber’in mir’acı hakkındadır. 4-Da’vetü’l-‘Âşıkîn: Aşk, âşık, maşûk, içki meclisi, sevinç hakkında olan bu mesnevide dönemin bazı müzik üstatlarının adları yâd edilmiştir. 5-Gülzâr-i Sa’âdet: Bu mesnevide Isfahân’da bulunan Sa’âdet-âbâd adlı semtin bağ ve yapıları tarif edilmiştir. 6-Semeratü’l-Hicâb: Toplum hayatında güzel ahlakın insana kazandırdıkları anlatılmıştır. Eser Nizâmî-i Gencevî’ninHeft Peykeradlı eseri taklit edilerek yazılmıştır. 7-Hüsn-i İttifâk: Müellif, Teft şehrinin iklimi ve Yezd şehrinde kendi bayındırlık işlerinden bahsetmiştir. 8-Meymenet-nâme: Güzel ahlak ve edebin güzelliği hakkında olupŞâh-nâmebahri ile kaleme alınmıştır. 9-Gazeliyyât: Müellifin bu eserinde birçok yeni mazmunlar ve ince sözler bulunmaktadır.Te’sîr gazelde Hâfız-i Şîrâzî, Sâib-i Tebrîzî’den etkilenmiş, Esîr-i Isfahânî, Tâlib-i Âmulî, Nazîrî-i Nîşâbûrî, Örfî-i Şîrâzî, Selîm-i Tahrânî, Feyzî-i Dekenî ve Bâbâ Figânî-i Şîrâzî’nin gazellerine cevap vermiştir. Te’sîr’in gazellerinde dinî, irfânî, ahlakî, ictimaî ve aşkla ilgili mazmunlar bulunmaktadır. 10-Rubâ’iyyât: 11-Kıtaât-i Târîhî: Bu bölümde bazı şahısların vefatları ve tahta çıkış tarihleri ifade edilmiştir. 12-Türkçe Şiirler: Kasideler, tarih kıtaları, mesneviler, terc-i bend, murabbalar ve gazellerden oluşmaktadır. Müellifin Türkçe şiirlerinde Fuzûlî ve Nevâyî’nin tesiri görünmektedir. Şiirlerini Sebk-i Hindî üslubuyla yazan Te’sîr’in sözleri tekdüze değil, bazı şiirlerinde çok güzel, sade, bediî mazmun ve mefhumlar var, bazı şiirlerindeyse çok yavan, temelsiz, zayıf, girift, karmaşık ve beğenilmeyen mazmunlar bulunmaktadır. Eserde edebî sanatlar, önemsiz, küçük ve yüzeysel meseleler, felsefî ve İrfânî birçok mazmun yer almıştır. Şiirlerinde Nizâmî-i Gencevî’yi Sa’dî i Şîrâzî’den daha muteber bilen Te’sîr’in mesnevilerinde Nizâmî’nin tesiri görünmektedir.Eser yayımlanmıştır. (Celâlî 1373)Şairin biyografisi için bk. “Te’sîr-i Tebrîzî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Celâlî, Emîn Paşa (1373).Dîvân-i Muhsin Te’sîr-i Tebrîzî.Tahran: Merkez-i Neşr-i Dânişgâhî. Eclâlî, Emîn Paşa (1374). “İşârât-i Târîhî-i Şehr-i Isfahân der Dîvân-i Mîrzâ Muhsin Te’sîr-i Tebrîzî Şâ’ir-i Muâsır-i Şâh Süleymân ve Şâh Sultân Hüseyin-i Safevî”.Dânişkede-i Edebiyyât ve ‘Ulûm-i İnsânî-i Dânişgâh-i Tebrîz(153/154): 1-14. Ensârî, Alî Mîr (1385) “Te’sîr-i Tebrîzî”.Dânîşnâme-i Bozorg-i İslâmî.C. 14.Tahran: Merkez-i Dâiretü’l-Maârif-i Bozorg-i İslâmî. 205-206. Hüseyin-i Nahcivânî (1327). “Mîrzâ Muhsin-i Tebrîzî Mutehallis be Te’sîr”.Dânişkede-i Edebiyyât ve ‘Ulûm-i İnsânî-i Dânişgâh-i Tebrîz (1/): 47-52.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kulliyat-te-sir-i-tebrizi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)

Yazar Te'sîr-i Tebrîzî (d. 1060/1650 - ö. 1129/1716-1717)

Basım Tarihi 19/11/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası kulliyat-te-sir-i-tebrizi

Tarih ?

Notlar Te’sîr’in bütün şiirlerinden oluşan eseri. Eserin en eski yazma nüshası şairin vefatından önce tertip edilmiştir. Müellifin şiirleri kemâl derece olup, taze mazmunları içermekte ve son dönem şairlerinin üslubunu yansıtmaktadır. Te’sîr bu şiirlerini Şâhcihânâbâd’da bulunan Hakîmü’l-memâlik Şeyh Hüseyin Şöhret’e göndermiş ve bu vesile ile Hindistan’da oturan birçok şair ondan istifade etmiştir.Te’sîr’inKülliyât’ı şu bölümlerden oluşmaktadır: 1-Kasâʾid: Tevhîd, İslâm, Şiîlik, imamlar, Safevî sultan ve vezirleri, na‘t, menkıbeler hakkındadır. Müellif kasidelerinde Sa’dî-i Şîrâzî, Enverî-i Ebîverdî, Hâkânî-i Şirvânî, Nazîrî-i Nîşâbûrî’yi takip etmiş, iki kasidede Şâh Süleymân‘ı ve bir kasidede onun vezirini methetmiştir. Te’sîr, Hâkânî-i Şirvânî, Zahîr-i Fâryâbî, Selmân-i Sâvecî ve Enverî-i Ebîverdî gibi şairlerin kasidelerine nazireler yazmıştır. Fesahat ve belagat yönünde güçlü olan kasidelerde ahlakî, dinî ve mezhebî mefhumlar yer almıştır. 2-Terkîb-i bendler: Müellifin iki terkîb-i bendi vardır, ilki on yedi bent ve ikincisi sekiz bentten oluşmaktadır. Her iki terkîb-i bendinde Muhteşem-i Kâşânî’yi takip eden müellif, Kerbelâ olayını acıklı bir şekilde dile getirmiştir. 2-Cihân-nümâ: Bu mesnevide imamlar ve Mîr Muhammed Bâkır Dâmâd methedilmiş ve Isfahân’da bulunan Ferruh-âbâd semtinin bağ ve sarayları tarif edilmiştir. Bu eser Nizâmî-i Gencevî’ninMahzenü’l-Esrâradlı mesnevisi taklit edilerek yazılmıştır. 3-Minhâcü’l-Mi’râc: Eser Hz. Peygamber’in mir’acı hakkındadır. 4-Da’vetü’l-‘Âşıkîn: Aşk, âşık, maşûk, içki meclisi, sevinç hakkında olan bu mesnevide dönemin bazı müzik üstatlarının adları yâd edilmiştir. 5-Gülzâr-i Sa’âdet: Bu mesnevide Isfahân’da bulunan Sa’âdet-âbâd adlı semtin bağ ve yapıları tarif edilmiştir. 6-Semeratü’l-Hicâb: Toplum hayatında güzel ahlakın insana kazandırdıkları anlatılmıştır. Eser Nizâmî-i Gencevî’ninHeft Peykeradlı eseri taklit edilerek yazılmıştır. 7-Hüsn-i İttifâk: Müellif, Teft şehrinin iklimi ve Yezd şehrinde kendi bayındırlık işlerinden bahsetmiştir. 8-Meymenet-nâme: Güzel ahlak ve edebin güzelliği hakkında olupŞâh-nâmebahri ile kaleme alınmıştır. 9-Gazeliyyât: Müellifin bu eserinde birçok yeni mazmunlar ve ince sözler bulunmaktadır.Te’sîr gazelde Hâfız-i Şîrâzî, Sâib-i Tebrîzî’den etkilenmiş, Esîr-i Isfahânî, Tâlib-i Âmulî, Nazîrî-i Nîşâbûrî, Örfî-i Şîrâzî, Selîm-i Tahrânî, Feyzî-i Dekenî ve Bâbâ Figânî-i Şîrâzî’nin gazellerine cevap vermiştir. Te’sîr’in gazellerinde dinî, irfânî, ahlakî, ictimaî ve aşkla ilgili mazmunlar bulunmaktadır. 10-Rubâ’iyyât: 11-Kıtaât-i Târîhî: Bu bölümde bazı şahısların vefatları ve tahta çıkış tarihleri ifade edilmiştir. 12-Türkçe Şiirler: Kasideler, tarih kıtaları, mesneviler, terc-i bend, murabbalar ve gazellerden oluşmaktadır. Müellifin Türkçe şiirlerinde Fuzûlî ve Nevâyî’nin tesiri görünmektedir. Şiirlerini Sebk-i Hindî üslubuyla yazan Te’sîr’in sözleri tekdüze değil, bazı şiirlerinde çok güzel, sade, bediî mazmun ve mefhumlar var, bazı şiirlerindeyse çok yavan, temelsiz, zayıf, girift, karmaşık ve beğenilmeyen mazmunlar bulunmaktadır. Eserde edebî sanatlar, önemsiz, küçük ve yüzeysel meseleler, felsefî ve İrfânî birçok mazmun yer almıştır. Şiirlerinde Nizâmî-i Gencevî’yi Sa’dî i Şîrâzî’den daha muteber bilen Te’sîr’in mesnevilerinde Nizâmî’nin tesiri görünmektedir.Eser yayımlanmıştır. (Celâlî 1373)Şairin biyografisi için bk. “Te’sîr-i Tebrîzî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Celâlî, Emîn Paşa (1373).Dîvân-i Muhsin Te’sîr-i Tebrîzî.Tahran: Merkez-i Neşr-i Dânişgâhî. Eclâlî, Emîn Paşa (1374). “İşârât-i Târîhî-i Şehr-i Isfahân der Dîvân-i Mîrzâ Muhsin Te’sîr-i Tebrîzî Şâ’ir-i Muâsır-i Şâh Süleymân ve Şâh Sultân Hüseyin-i Safevî”.Dânişkede-i Edebiyyât ve ‘Ulûm-i İnsânî-i Dânişgâh-i Tebrîz(153/154): 1-14. Ensârî, Alî Mîr (1385) “Te’sîr-i Tebrîzî”.Dânîşnâme-i Bozorg-i İslâmî.C. 14.Tahran: Merkez-i Dâiretü’l-Maârif-i Bozorg-i İslâmî. 205-206. Hüseyin-i Nahcivânî (1327). “Mîrzâ Muhsin-i Tebrîzî Mutehallis be Te’sîr”.Dânişkede-i Edebiyyât ve ‘Ulûm-i İnsânî-i Dânişgâh-i Tebrîz (1/): 47-52.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "KÜLLİYÂT (TE’SÎR-İ TEBRÎZÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kulliyat-te-sir-i-tebrizi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].