NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)

Name: NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)
Author: Nevvâb, Mir Möhsün (d. 1249/1833 - ö. 1337/1919)

İsim	NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)
Yazar	Nevvâb, Mir Möhsün (d. 1249/1833 - ö. 1337/1919)
Basım Tarihi:	22/04/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî eser
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	nuru-l-envar-nevvab
Tarih	1310/1892
Notlar	Nevvâb'ın çeşitli dinİ konuları ele alan eseri.Nûrü’l-Envâr, tevhid üzerine sekiz beyitten ibaret Farsça bir gazel ile başlar. Hamdele ve salvelenin ardından eserin telif sebebi açıklanır. Yazar, o sıralarda imanı zayıf olan bazı Müslümanların ecnebilerce söylenmiş ve yazılmış olan birtakım açıklamaların etkisi altında kaldığını ve bunların İslamiyet aleyhinde görüşler beyan etmeye başladığını öne sürerek bu konuya ilişkin eleştiri ve düşüncelerini belirtmesini isteyen arkadaşlarının isteği üzerineNûrü’l-Envâr’ı kaleme aldığını belirtir (Nəvvab, Б-1212: 2 b). Müellife göre kendisinin necat/kurtuluş bulmasına vesile olabilecek bu risale, aynı zamanda gerek Müslüman ve gerekse de gayrimüslimler için hakkı bâtıldan ayırmaya yardım edecek bir eser olmayı amaç edinmiştir.Nûrü’l-Envâr; mukaddime, 24 makale, hatime ve tavsiyeden oluşmaktadır. Mukaddimede yazar, eserin 1310/1892 tarihinde telif edildiğini ifade eder.Eserdeki makalelerin içerdikleri konular aşağıda sırasıyla takdim edilmektedirler:Kendilerini İslâm ehlinden biri olarak gören ve İslâm ehlinin inançlarında kusur arayan şahısların itirazları üzerine kısa bir değerlendirme; naklî delillere binaen Hz. Muhammed’in parlak şeriatında ilimlerin, zanaatın ve mesleklerin öğretim ve öğrenimin caiz olduğunun ispatı beyanında; cehalet âleminin ahvalinin kısa bir şekilde açıklanması;Hz. Muhammed’in saadetli ahvali ve ecdadı üzerine;Hz. Muhammed’in şeriatı hakkında; gusletmeninzahirîve bâtınî özellikleri hakkında; namaz, taharet ve abdestinzahirîözellikleri ve faydaları hakkında; orucun özellikleri ve faydaları hakkında; zekât, humus, sadaka ve nezir vermenin faydaları hakkında; hacca gitmeninzahirîfaydaları hakkında; Tevrat’tan, İncil’den, Kur’ân’dan vezahirîdelillerden hareketlecihatetmenin ve kendini savunmanın faydaları hakkında; şeriatın haram ve yasaklarının faydaları hakkında; şarabın zararı ve fesadı hakkında; kumarbazlığın kötülüğü ve fesadı hakkında; domuz etinin haram buyrulması ve bunun yenmesinin zararı hakkında; İslâmî müstehapların özellikleri vezahirîfaydaları hakkında;Tevrat rivayetlerinden hareketle Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi ve onun pak evlatları olan on iki imamın imametinin kanıtlanması hakkında;Davud Peygamber’in Zebûr kitabına binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;İşaya Peygamber’in kitaplarındaki sözlere binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;Habakkuk Peygamber’in sayfalarındaki sözlere binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında; dört İncil’den hareketle Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;Faraklit’in sözlerinin tefsiri beyanında; tevhid ve farklı din ve mezheplerinin kaide ve usulleri üzerine;Sünnilik ve Şiilik üzerine tartışmalar.Eserde özellikle de Protestanlar, Bâbîler vs. inanç grupları eleştirilere hedef olmuşlardır.Nüshanın başında 1312/1894-95 tarihinin yer almasına rağmen eserin sonundaki ketebe, ilgili nüshanın istinsahının 1316 yılı Zilhicce ayının 15’i Çarşamba gününde, Rum ve Rus takvimine göre ise 14 Nisan 1899 tarihinde tamamlandığını göstermektedir. Nüsha, 86 varaktan oluşmaktadır.Nûrü’l-Envâr’ın, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Elyazmaları Enstitüsünde 3 nüshası muhafaza edilmektedir (Б-7051; Б-7054; Б-1212). Eser üzerine günümüze kadar inceleme yapılmamış ve yayımlanmamıştır.Yazarın biyografisi için bk. "Nevvâb, Mir Möhsün".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Vüsale MUSALI
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Qarayev, Nəsrəddin (2012).XIX Əsr Azərbaycan Ədəbi Məclisləri.Bakı. Elm və təhsil. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-7051).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-7054).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-1212).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu.
Atıf Bilgileri	MUSALI, Vüsale. "NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/nuru-l-envar-nevvab. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)

Yazar Nevvâb, Mir Möhsün (d. 1249/1833 - ö. 1337/1919)

Basım Tarihi 22/04/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî eser

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası nuru-l-envar-nevvab

Tarih 1310/1892

Notlar Nevvâb'ın çeşitli dinİ konuları ele alan eseri.Nûrü’l-Envâr, tevhid üzerine sekiz beyitten ibaret Farsça bir gazel ile başlar. Hamdele ve salvelenin ardından eserin telif sebebi açıklanır. Yazar, o sıralarda imanı zayıf olan bazı Müslümanların ecnebilerce söylenmiş ve yazılmış olan birtakım açıklamaların etkisi altında kaldığını ve bunların İslamiyet aleyhinde görüşler beyan etmeye başladığını öne sürerek bu konuya ilişkin eleştiri ve düşüncelerini belirtmesini isteyen arkadaşlarının isteği üzerineNûrü’l-Envâr’ı kaleme aldığını belirtir (Nəvvab, Б-1212: 2 b). Müellife göre kendisinin necat/kurtuluş bulmasına vesile olabilecek bu risale, aynı zamanda gerek Müslüman ve gerekse de gayrimüslimler için hakkı bâtıldan ayırmaya yardım edecek bir eser olmayı amaç edinmiştir.Nûrü’l-Envâr; mukaddime, 24 makale, hatime ve tavsiyeden oluşmaktadır. Mukaddimede yazar, eserin 1310/1892 tarihinde telif edildiğini ifade eder.Eserdeki makalelerin içerdikleri konular aşağıda sırasıyla takdim edilmektedirler:Kendilerini İslâm ehlinden biri olarak gören ve İslâm ehlinin inançlarında kusur arayan şahısların itirazları üzerine kısa bir değerlendirme; naklî delillere binaen Hz. Muhammed’in parlak şeriatında ilimlerin, zanaatın ve mesleklerin öğretim ve öğrenimin caiz olduğunun ispatı beyanında; cehalet âleminin ahvalinin kısa bir şekilde açıklanması;Hz. Muhammed’in saadetli ahvali ve ecdadı üzerine;Hz. Muhammed’in şeriatı hakkında; gusletmeninzahirîve bâtınî özellikleri hakkında; namaz, taharet ve abdestinzahirîözellikleri ve faydaları hakkında; orucun özellikleri ve faydaları hakkında; zekât, humus, sadaka ve nezir vermenin faydaları hakkında; hacca gitmeninzahirîfaydaları hakkında; Tevrat’tan, İncil’den, Kur’ân’dan vezahirîdelillerden hareketlecihatetmenin ve kendini savunmanın faydaları hakkında; şeriatın haram ve yasaklarının faydaları hakkında; şarabın zararı ve fesadı hakkında; kumarbazlığın kötülüğü ve fesadı hakkında; domuz etinin haram buyrulması ve bunun yenmesinin zararı hakkında; İslâmî müstehapların özellikleri vezahirîfaydaları hakkında;Tevrat rivayetlerinden hareketle Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi ve onun pak evlatları olan on iki imamın imametinin kanıtlanması hakkında;Davud Peygamber’in Zebûr kitabına binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;İşaya Peygamber’in kitaplarındaki sözlere binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;Habakkuk Peygamber’in sayfalarındaki sözlere binaen Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında; dört İncil’den hareketle Hz. Muhammed’in peygamberliğinin ispat edilmesi hakkında;Faraklit’in sözlerinin tefsiri beyanında; tevhid ve farklı din ve mezheplerinin kaide ve usulleri üzerine;Sünnilik ve Şiilik üzerine tartışmalar.Eserde özellikle de Protestanlar, Bâbîler vs. inanç grupları eleştirilere hedef olmuşlardır.Nüshanın başında 1312/1894-95 tarihinin yer almasına rağmen eserin sonundaki ketebe, ilgili nüshanın istinsahının 1316 yılı Zilhicce ayının 15’i Çarşamba gününde, Rum ve Rus takvimine göre ise 14 Nisan 1899 tarihinde tamamlandığını göstermektedir. Nüsha, 86 varaktan oluşmaktadır.Nûrü’l-Envâr’ın, Azerbaycan Milli Bilimler Akademisi Elyazmaları Enstitüsünde 3 nüshası muhafaza edilmektedir (Б-7051; Б-7054; Б-1212). Eser üzerine günümüze kadar inceleme yapılmamış ve yayımlanmamıştır.Yazarın biyografisi için bk. "Nevvâb, Mir Möhsün".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Vüsale MUSALI

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Qarayev, Nəsrəddin (2012).XIX Əsr Azərbaycan Ədəbi Məclisləri.Bakı. Elm və təhsil. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-7051).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-7054).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu. Nəvvab, Mir Möhsün (Б-1212).Nurül-Ənvar.Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Əlyazmalar İnstitutu.

Atıf Bilgileri MUSALI, Vüsale. "NÛRÜ’L-ENVÂR (NEVVÂB)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/nuru-l-envar-nevvab. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].