DÎVÂN (SULTÂN VELED)

Name: DÎVÂN (SULTÂN VELED)
Author: Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

İsim	DÎVÂN (SULTÂN VELED)
Yazar	Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)
Basım Tarihi:	11/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	divan-veled
Tarih	?
Notlar	Mevlânâ’nın Sultân Veled adıyla tanınan büyük oğlu Bahâeddîn Muhammed Veled’in "Veled" mahlasıyla yazdığı şiirlerden meydana gelen eseri. 29 farklı aruz kalıbının kullanıldığıSultân Veled Dîvânı’nda mürettep bir divanda bulunması gereken kaside, gazel, kıt’a, terci-bend, terkib-bend, musammat ve rubai gibi nazım şekilleri yer alır.Sultân Veled Dîvânıtedvin edilirken Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’i örnek alınaraktanzim edildiğiiçin, 29 aruz vezninin her bir kalıbıyla yazılan manzumeler bütünü, Mevlânâ’nın eserinde olduğu gibi, alfabetik bir sıraya göre yer alır. Bu duruma göreSultân Veled Dîvânı’ndaki manzumelerin sıralaması kaside, gazel, kıt’a ve terciler biçiminde bir seyir izler.Dîvân’daki rubailer, diğer manzumelerden ayrı bir kısım halinde tertip edilmiştir (rubailer için bk. Uzluk 1941: 559-616; Değirmençay 1996).Sultân Veled Dîvânı’nın içerik dökümü şu şekildedir: Farsça 826 gazel, 32 kaside, 9 kıt’a, 10 terci-bend ve terkib-bend, 23 musammat, 454 rubai. Farsça bu şiirlere ilave olarakDîvân, Türkçe, Arapça şiirler ile Rumca beyitler de ihtiva eder. Buna göre eserdeki Arapça şiirler 62 beyitte 8 Arapça manzume ve 3 rubainin yanı sıra Farsça bir gazel içinde 3 beyit, ayrıca bir de Farsça-Arapça mülemma şiirden ibarettir. Türkçe şiirler ise 123 beyitte, 14 Türkçe manzume ile Farsça-Türkçe 13 beyitlik mülemma bir gazelden oluşmaktadır. Eserde yer alan Rumca beyitlerin sayısı ise 21’dir.Sultân Veled Dîvânı’nda bunların yanında Farsça-Türkçe, Farsça-Arapça ve Farsça-Rumca bir arada mülemma şiirlerin bulunması da dikkate değer bir muhteva özelliğidir.Dîvân’daki gazellerin içeriğine bakıldığı zaman, bunların büyük bir kısmının, Mevlânâ’nın gazellerine nazire olarak yazıldığı görülür. Eserin bu niteliğinden dolayı,Dîvânüzerinde inceleme yapan isimler, Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’indeki şiirlerin daha iyi şekilde anlaşılması içinSultân Veled Dîvânı’nın göz önünde bulundurulması gerektiğini ileri sürmüşlerdir (Uzluk 1941: 41-42). Eserde devrinin önde gelen devlet adamları için yazılan ve genellikle beyitlerin ilk harflerinin sıralanmasıyla hakkında yazılmış olduğu şahsın adını veren muvaşşah/akrostişli manzumeler, bugün itibarıyla birer tarih belgesi niteliği kazanmış olmalarından dolayı önemlidirler (Yazıcı 1997: 30).Sultân Veled Dîvânı, içerdiği şiirlerin ifadesindeki kuruluk ve öğretici yönünün ağır basmasından dolayı, bir edebî metinden ziyade bir fikrî metni andırır. Babası Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’indeki derin, coşkulu, el değmemiş hayal ve fikirlerle dolu şiirlere mukabil, Sultân Veled’in şiirleri, düz bir satıhta bıkıp usanmadan aynı temalar etrafında dönüp durur. Ancak onun şiirlerinde ısrarla muhafaza edilen bu yön, büyük bir kısmının babasının gazellerine nazire olarak yazılmış olmasından dolayı,Dîvân-ı Kebîr’deki bazı muğlak noktaların daha iyi anlaşılması için bir tür açıklayıcı metin işlevi görür. Öyle ki Mevlânâ’nın üslup ve duyuş özelliklerinden dolayı hayal, fikir ve coşkunun birbirinin üzerini örterek girift hale getirdiği bazı şiirlerinin anlamını, Sultân Veled’in gösterişsiz, sade ve dingin üslubunun verileri arasından kavramak mümkündür. Bu itibarlaDîvân’daki şiirlerin büyük bir kısmını,Dîvân-ı Kebîr’in bazı kapalı kapılarını açan birer anahtar olarak değerlendirmek yanıltıcı olmaz.Sultân Veled Dîvânı’ndaki medhiye ve mersiye niteliğindeki şiirler istisna tutulursa eserdeki bütün şiirler, tasavvufî ve öğretici mahiyette olup öğüt ve ibret yönü ağır basan şiirledir. Onun manzumelerinde ağır basan bu ibret vurgusu, okuyucunun ibret gözünü açmaktan çok, gözünün önündekilerden ibret alması yönünde bir fikir boyutu taşır. Bu üslup özelliğinden dolayı,Dîvân’daki gazel ve rubailer, yalın, açık ve sade bir anlatımla kaleme alındıkları için, anlaşılma sorunu taşımazlar.Sultân Veled’inDîvân’ı, Veled Çelebi’nin kaleme aldığı bir takriz ve Feridun Nafiz Uzluk’un eser hakkındaki değerlendirmelerini içeren mukaddimeylebirlikte yayımlanmıştır (Uzluk 1941). Eser, tarafından İran'da da basılmıştır (Asgar-i Rabbanî 1338). Sultân Veled’in Türkçe şiirleri Veled Çelebi tarafından Arap harfleriyle (1341), Mecdut Mansuroğlu da Latin harfleriyle neşredilmiştir(1958). Şairin rubaileri üzerine de bir çalışma yapılmıştır (Değirmençay 1996). Arapça şiirleri ise Veyis Değirmençay tarafından Türkçeye çevrilmiştir (1997).Şairin biyografisi için bk."Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Asgar-i Rabbanî (1338).Dîvân-ı Sultan Veled. Tahran. Değirmençay, Veyis (1996).Sultan Veled, Rubailer. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay. Değirmençay, Veyis (1997). Sultan Veled'in Arapça Şiirleri. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay. Uzluk, Feridun Nafiz (1941).Dîvân-ı Sultan Veled. İstanbul: Uzluk Basımevi. Yazıcı, Tahsin (1979). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. XI. İstanbul: MEB Yay. 28-32. Mansuroğlu, Mecdut (1958).Sultan Veled’in Türkçe Manzumeleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay. Veled Çelebi (1341).Dîvân-ı Türkî-i Sultân Veled. (Musahhih: Kilisli Muallim Rıfat). İstanbul: Matbaa-i Âmire.
Atıf Bilgileri	AVŞAR, Ziya. "DÎVÂN (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

DÎVÂN (SULTÂN VELED)

Yazar Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

Basım Tarihi 11/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası divan-veled

Tarih ?

Notlar Mevlânâ’nın Sultân Veled adıyla tanınan büyük oğlu Bahâeddîn Muhammed Veled’in "Veled" mahlasıyla yazdığı şiirlerden meydana gelen eseri. 29 farklı aruz kalıbının kullanıldığıSultân Veled Dîvânı’nda mürettep bir divanda bulunması gereken kaside, gazel, kıt’a, terci-bend, terkib-bend, musammat ve rubai gibi nazım şekilleri yer alır.Sultân Veled Dîvânıtedvin edilirken Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’i örnek alınaraktanzim edildiğiiçin, 29 aruz vezninin her bir kalıbıyla yazılan manzumeler bütünü, Mevlânâ’nın eserinde olduğu gibi, alfabetik bir sıraya göre yer alır. Bu duruma göreSultân Veled Dîvânı’ndaki manzumelerin sıralaması kaside, gazel, kıt’a ve terciler biçiminde bir seyir izler.Dîvân’daki rubailer, diğer manzumelerden ayrı bir kısım halinde tertip edilmiştir (rubailer için bk. Uzluk 1941: 559-616; Değirmençay 1996).Sultân Veled Dîvânı’nın içerik dökümü şu şekildedir: Farsça 826 gazel, 32 kaside, 9 kıt’a, 10 terci-bend ve terkib-bend, 23 musammat, 454 rubai. Farsça bu şiirlere ilave olarakDîvân, Türkçe, Arapça şiirler ile Rumca beyitler de ihtiva eder. Buna göre eserdeki Arapça şiirler 62 beyitte 8 Arapça manzume ve 3 rubainin yanı sıra Farsça bir gazel içinde 3 beyit, ayrıca bir de Farsça-Arapça mülemma şiirden ibarettir. Türkçe şiirler ise 123 beyitte, 14 Türkçe manzume ile Farsça-Türkçe 13 beyitlik mülemma bir gazelden oluşmaktadır. Eserde yer alan Rumca beyitlerin sayısı ise 21’dir.Sultân Veled Dîvânı’nda bunların yanında Farsça-Türkçe, Farsça-Arapça ve Farsça-Rumca bir arada mülemma şiirlerin bulunması da dikkate değer bir muhteva özelliğidir.Dîvân’daki gazellerin içeriğine bakıldığı zaman, bunların büyük bir kısmının, Mevlânâ’nın gazellerine nazire olarak yazıldığı görülür. Eserin bu niteliğinden dolayı,Dîvânüzerinde inceleme yapan isimler, Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’indeki şiirlerin daha iyi şekilde anlaşılması içinSultân Veled Dîvânı’nın göz önünde bulundurulması gerektiğini ileri sürmüşlerdir (Uzluk 1941: 41-42). Eserde devrinin önde gelen devlet adamları için yazılan ve genellikle beyitlerin ilk harflerinin sıralanmasıyla hakkında yazılmış olduğu şahsın adını veren muvaşşah/akrostişli manzumeler, bugün itibarıyla birer tarih belgesi niteliği kazanmış olmalarından dolayı önemlidirler (Yazıcı 1997: 30).Sultân Veled Dîvânı, içerdiği şiirlerin ifadesindeki kuruluk ve öğretici yönünün ağır basmasından dolayı, bir edebî metinden ziyade bir fikrî metni andırır. Babası Mevlânâ’nınDîvân-ı Kebîr’indeki derin, coşkulu, el değmemiş hayal ve fikirlerle dolu şiirlere mukabil, Sultân Veled’in şiirleri, düz bir satıhta bıkıp usanmadan aynı temalar etrafında dönüp durur. Ancak onun şiirlerinde ısrarla muhafaza edilen bu yön, büyük bir kısmının babasının gazellerine nazire olarak yazılmış olmasından dolayı,Dîvân-ı Kebîr’deki bazı muğlak noktaların daha iyi anlaşılması için bir tür açıklayıcı metin işlevi görür. Öyle ki Mevlânâ’nın üslup ve duyuş özelliklerinden dolayı hayal, fikir ve coşkunun birbirinin üzerini örterek girift hale getirdiği bazı şiirlerinin anlamını, Sultân Veled’in gösterişsiz, sade ve dingin üslubunun verileri arasından kavramak mümkündür. Bu itibarlaDîvân’daki şiirlerin büyük bir kısmını,Dîvân-ı Kebîr’in bazı kapalı kapılarını açan birer anahtar olarak değerlendirmek yanıltıcı olmaz.Sultân Veled Dîvânı’ndaki medhiye ve mersiye niteliğindeki şiirler istisna tutulursa eserdeki bütün şiirler, tasavvufî ve öğretici mahiyette olup öğüt ve ibret yönü ağır basan şiirledir. Onun manzumelerinde ağır basan bu ibret vurgusu, okuyucunun ibret gözünü açmaktan çok, gözünün önündekilerden ibret alması yönünde bir fikir boyutu taşır. Bu üslup özelliğinden dolayı,Dîvân’daki gazel ve rubailer, yalın, açık ve sade bir anlatımla kaleme alındıkları için, anlaşılma sorunu taşımazlar.Sultân Veled’inDîvân’ı, Veled Çelebi’nin kaleme aldığı bir takriz ve Feridun Nafiz Uzluk’un eser hakkındaki değerlendirmelerini içeren mukaddimeylebirlikte yayımlanmıştır (Uzluk 1941). Eser, tarafından İran'da da basılmıştır (Asgar-i Rabbanî 1338). Sultân Veled’in Türkçe şiirleri Veled Çelebi tarafından Arap harfleriyle (1341), Mecdut Mansuroğlu da Latin harfleriyle neşredilmiştir(1958). Şairin rubaileri üzerine de bir çalışma yapılmıştır (Değirmençay 1996). Arapça şiirleri ise Veyis Değirmençay tarafından Türkçeye çevrilmiştir (1997).Şairin biyografisi için bk."Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ziya AVŞAR

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Asgar-i Rabbanî (1338).Dîvân-ı Sultan Veled. Tahran. Değirmençay, Veyis (1996).Sultan Veled, Rubailer. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay. Değirmençay, Veyis (1997). Sultan Veled'in Arapça Şiirleri. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Yay. Uzluk, Feridun Nafiz (1941).Dîvân-ı Sultan Veled. İstanbul: Uzluk Basımevi. Yazıcı, Tahsin (1979). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. XI. İstanbul: MEB Yay. 28-32. Mansuroğlu, Mecdut (1958).Sultan Veled’in Türkçe Manzumeleri. İstanbul: İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yay. Veled Çelebi (1341).Dîvân-ı Türkî-i Sultân Veled. (Musahhih: Kilisli Muallim Rıfat). İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Atıf Bilgileri AVŞAR, Ziya. "DÎVÂN (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/divan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].