FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)

Name: FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)
Author: Fuzûlî (d. 888/1483 - ö. 963/1556)

İsim	FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)
Yazar	Fuzûlî (d. 888/1483 - ö. 963/1556)
Basım Tarihi:	09/06/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	farsca-divan-fuzuli
Tarih	?/?
Notlar	Fuzûlî’nin Farsça şiirlerini içeren eser. Mensur bir mukaddime ile başlayanDîvân’da yer alan nazım şekillerine, kasidelerin dâhil edilip edilmemesine göre şiir sayısı değişkenlik göstermektedir. Fuzûlî’ninTürkçe Dîvânıüzerinde de var olan bu tartışma şairin kasideleri,Dîvânı’na dâhil etmediği ve gazel divanı oluşturmayı amaçladığına ilişkin -divanların mukaddimelerinde yer alan- şairin kendi beyanına dayandırılır. Bununla birlikte, o dilde yazdığı şiirlerin tertip sırası gözetilerek divana dâhil edilmesi gerektiği şeklinde bir görüş de mevcuttur. Bu sebeple Fuzûlî’ninFarsça Dîvânneşirlerinin bir grubunda (Tarlan, Araslı) gazeller, terkib-bend, sâkî-nâme ve rubailere yer verilip kasideler alınmazken, diğer grupta (Mazıoğlu, Sıddîk) kasideleri de kapsayacak şekilde tüm Farsça şiirlere yer verilmektedir. Fuzûlî’nin Farsça şiirlerini içeren bir külliyat olarakDîvân’ında, 49 kaside, 410 gazel, 3 musammat, 46 kıt’a, 105 rubai ve 1 mesnevi olmak üzere toplam 614 şiir bulunmaktadır. ŞairinFarsça Dîvânı’nda gazel, kaside ve rubailerinTürkçe Dîvânı’na oranla sayısal olarak fazlalığı dikkati çeker.FuzûlîFarsça Dîvân’ının mukaddimesinde şiir hakkındaki görüşlerinden, Fuzûlî mahlasını neden aldığından ve Farsça şiir yazmaya nasıl başladığından bahseder. Benzer özellikteki mukaddimeler gibi şairin poetik görüşlerinin, şiirin üretildiği kültür, düşünce ve inanç dairesinin temel metinlerine dayanan bir anlayışta dile getirildiği görülür. Bu açılardanFarsça Dîvân’ın mukaddimesiTürkçe Dîvân’ın mukaddimesine göre daha önemli kabul edilmiştir. Mukaddimeden sonra kasideler yer alır. Fuzûlî’nin Farsça kasidelerinin ilki Kanunî Sultan Süleyman’a sunulanEnîsü’l-Kalb’dir. Hakanî (ö.1199)’ninKaside-i Şıniyyeolarak da bilinenBahrü’l-Ebrâr’ına nazire olarak kaleme alınan 134 beyitlik bu kaside, söz konusu kasidenin diğer nazireleri olan Husrev-i Dihlevî (ö.1325)’ninMir’âtü’s-Safâve Câmî (ö.1492)’ninCilâ’ü’r-Rûhadlı kasidelerinin de etkilerini taşır.Enisü’l-Kalb’de sözün fazileti, ilmin gerekliliği, hükümdarlara yakın olmanın sakıncaları, hırsın olumsuzluğu, dünyanın geçiciliği, nefsin arzuları, erdemli davranışlar ve hikmet konularını içerir. Süleyman Cafer Erkılıç tarafından bir mecmuanın içerisinde tespit edilerek bilim dünyasına tanıtılanEnisü’l-Kalb(Erkılıç 1944), önceleri Fuzûlî’nin müstakil eserlerinden biri olarak kabul edilirken,Farsça Dîvân’ın yayınlarından sonra, onunFarsça Dîvân’da yer alan kasidelerden biri olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.Dîvân’daki diğer kasidelerin bir kısmı Hz. Muhammed, Ehl-i Beyt ve on iki imam övgüsü gibi dinî içerikli olup; bir kısmı ise Akkoyunlu yöneticilerinden Elvend Bey, Safevî yöneticileri ve Osmanlı yönetici ve bürokratları ile yönetici kimliği olmayan bazı kimselere yönelik mehdiye içerikli şiirlerdir. Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça kasidelerinde dinî türler görülmekle birlikteFarsça Dîvânı’ndaki kasidelerde Kerbela olayı, Hz. Ali övgüsü, on iki imam ile on dört masum övgüsü gibi Şia izleri ön plandadır. Osmanlı yönetici ve bürokratlarına yazdığı kasidelerinde ise hami arayışı hissedilmektedir. Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’nda doğrudan Şah İsmail’e yazılmış bir kaside olmamasına rağmen iki kasidenin (22. ve 46. kasideler) Şah İsmail’e yazıldığı tahmin edilmektedir. Bu tahmin doğruysa Fuzûlî’nin söz konusu kasidelerde Şah İsmail’den de övgüyle bahsettiği görülür. Fuzûlî, kasideleri için yazdığı dibacede hilafet makamındaki sultan –layık değilse bile- onu övmek gerektiğini ifade eder.Farsça Dîvân’daki 10. kasidede korku sebebiyle övdüğü ve bağlılık bildirdiği kişiler bulunduğunu artık korku geride kaldığı için bu ifadelerini reddettiğini de belirtir. Bu sebeple memduhlarından hangisinin övgüsünde samimi olduğu tartışmalı bir hâl almaktadır.Kasidelerin aksine Farsça gazellerTürkçe Dîvân’daki gibi ağırlıklı olarak âşıkâne konuludur.Türkçe Dîvânı’nda olduğu gibi Fuzûlî’nin aşk anlayışının beşeri, platonik ya da tanrısal olduğu yönündeki belirsizlik ve tartışmalarınFarsça Dîvânı için de geçerliliğini koruduğunu söylemek mümkündür. Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’ndaki kasidelerin dili gazellerine göre daha tasannulu, gazellerin dili daha sade ve üslubu liriktir. Kıt’alarda, hikemî ve didaktik söyleyiş kendini hissettirirken bir anlatım tarzı olarak münazaraya sıklıkla başvurulması dikkati çekmektedir. Rubailerde ise şairin karakteristik bir üslubu yoktur. Âşıkâne içerikli olanlar gazellerin, hikemî içerikli olanlar ise kıt’aların üslubuna benzemektedir (Akbulut 2019: 59-85).Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’ndan bahseden en eski kaynaklar, Ahdî’ninGülşen-i Şu’arâ(Solmaz 2018: 240), Âlî’ninKünhü’l-Ahbâr(İsen 2017: 186), Sâdıkî-i Kitâbdâr’ınMecma’u’l-Havâs(Kuşoğlu 2012: 589), Riyâzî’ninRiyâzü’ş-Şu’arâ(Açıkgöz 2017: 258) adlı Türkçe; Emin Ahmed Râzî’ninHeft İklîmve Lutf Ali Beg’inÂteşkedeadlı Farsça biyografik eserleridir (Köprülü 1947: 693). Eserin varlığı 16.yy.dan beri dile getiriliyor olmakla birlikte esere ilişkin kitap boyutunda ilk yayın Ali Nihad Tarlan’a aittir. Tarlan tarafından Türkçeye tercüme edilerek yayınlananFuzûlî’nin Farsça Dîvânı(1950), Hasibe Mazıoğlu tarafından tıpkıbasım olarak yayınlanmıştır (1962). MazıoğluFarsça Dîvânnüshalarında diğer nazım şekillerine ait şiirler bulunurken kasidelerin bulunmadığını, tıpkıbasımda yer alan kasidelerin Fuzûlî’nin diğer eserlerinden derlenerek tıpkıbasıma dâhil edildiğini belirtir (Mazıoğlu 1962: V-VI; Mazıoğlu 1956: 73-75). Bu durum, Fuzûlî’ninTürkçe Dîvânı’nda olduğu gibi divan tertip anlayışı ile ilgili olmalıdır.Enisü’l-KalbveSâkî-nâme/Heft Câmda Mazıoğlu tarafından hazırlanan tıpkıbasımda bulunmaktadır.Farsça Dîvân’ının mukaddimesinde Fuzûlî, gazellerden müteşekkil bir divan oluşturmayı amaçladığını (Tarlan 1950: 8) ifade etmektedir. Tarlan tarafından yapılan tercümede Fuzûlî’nin ”gazellerden oluşan divan” niyetine ve nüshaların içerdiği şiirlere sadık kalınarak kasidelere yer verilmemiş ancak mesnevi formundakiSâkî-nâme/Heft Câmmetne dâhil edilmiştir. Hamit Araslı ise üç cilt hâlinde düzenlediği neşirde,Enîsü’l-Kalb’i de içerecek şekilde kasideleri bir ciltte,Sâkî-nâme/Heft Câm'ı ayrı bir ciltte, geri kalan şiirleriDîvânadıyla başka bir ciltte Türkçeye çevirmiştir. Araslı, Fuzûlî’nin kasideleri için ayrı bir mukaddime yazdığını da dikkate alarak kasideleriDîvân’ı dışında değerlendirmiş ve ayrı bir cilt olarak yayınlamıştır. Fuzûlî’nin Farsça şiirleri üzerine son olarak Hüseyin Muhammedzâde Sıddîk tarafından Tebriz’deDîvân-ı Eş’âr-ı Fârisî Mevlana Hekim Molla Mehemmed Fuzûlîadıyla bir çalışma yayınlanmıştır (hş.1382).Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ayşe YILDIZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Açıkgöz, Namık (hzl.) (2017).Riyâzü’ş-Şu’arâ-Riyâzî Muhammed Efendi. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Akbulut, Sümeyra (2019).Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça Divanlarının Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. Araslı, Hamit (2005).Mehemmed Füzuli-Eserleri I-VI. Bakı: Şerq-Qerb. Erkılıç, Süleyman Cafer (1944).Enis-ül-Kalb. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. İsen, Mustafa (hzl.)(2017).Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55739,kunhul-ahbarin-tezkire-kismpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Karahan, Abdülkadir (1996). “Fuzûlî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 240-246. Karahan, Abdülkadir (1996).Fuzûlî: Muhiti, hayatı ve şahsiyeti. İstanbul: MEB Yay. Köprülü, Fuad (1947). “Fuzuli”. C.4.İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: MEB Yay. 686-700. Köprülüzâde Mehmed Fuad (1924).Fuzûlî- Hayatı ve Eseri. İstanbul: Yeni Şark Kitabhanesi. Kuşoğlu, Mehmet Oğuzhan (2012).Sâdıkî-i Kitâbdâr’ın Mecma’u’l-Havas Adlı Eseri: İnceleme-Metin-Dizin. Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Mazıoğlu, Hasibe (1956). “Fuzûlî’nin Farsça Divanı İle İlgili Araştırmalar”.Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi4 (1-2): 73-85. Mazıoğlu, Hasibe (1962).Fuzûlî, Farsça Divan: Edisyon kritik. Ankara: TTK Yay. Sıddîk, Hüseyin Muhammedzâde (1382).Divan-ı Eş’ar-ı Fârsî Mevlânâ Hekîm Molla Muhammed Fuzulî. Tebriz: İntişarât-ı Yârân. Solmaz, Süleyman (hzl.)(2018).Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâ’sı. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56733,ahdi-gulsen-i-suarapdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Şafak, Yakup (1994-1995). "Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça Divanlarında Kullandığı Vezinler".Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi9 (10): 69-78. Tarlan, Ali Nihad (1950).Fuzulî’nin Farsça Dîvânı. Ankara: MEB Yay. Tarlan, Ali Nihad (1948). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri I”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi3 (1-2): 193-209. Tarlan, Ali Nihad (1949). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri II”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi3 (3-4): 411-427. Tarlan, Ali Nihad(1951). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri III”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi4 (3): 257-264.
Atıf Bilgileri	YILDIZ, Ayşe. "FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divan-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)

Yazar Fuzûlî (d. 888/1483 - ö. 963/1556)

Basım Tarihi 09/06/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası farsca-divan-fuzuli

Tarih ?/?

Notlar Fuzûlî’nin Farsça şiirlerini içeren eser. Mensur bir mukaddime ile başlayanDîvân’da yer alan nazım şekillerine, kasidelerin dâhil edilip edilmemesine göre şiir sayısı değişkenlik göstermektedir. Fuzûlî’ninTürkçe Dîvânıüzerinde de var olan bu tartışma şairin kasideleri,Dîvânı’na dâhil etmediği ve gazel divanı oluşturmayı amaçladığına ilişkin -divanların mukaddimelerinde yer alan- şairin kendi beyanına dayandırılır. Bununla birlikte, o dilde yazdığı şiirlerin tertip sırası gözetilerek divana dâhil edilmesi gerektiği şeklinde bir görüş de mevcuttur. Bu sebeple Fuzûlî’ninFarsça Dîvânneşirlerinin bir grubunda (Tarlan, Araslı) gazeller, terkib-bend, sâkî-nâme ve rubailere yer verilip kasideler alınmazken, diğer grupta (Mazıoğlu, Sıddîk) kasideleri de kapsayacak şekilde tüm Farsça şiirlere yer verilmektedir. Fuzûlî’nin Farsça şiirlerini içeren bir külliyat olarakDîvân’ında, 49 kaside, 410 gazel, 3 musammat, 46 kıt’a, 105 rubai ve 1 mesnevi olmak üzere toplam 614 şiir bulunmaktadır. ŞairinFarsça Dîvânı’nda gazel, kaside ve rubailerinTürkçe Dîvânı’na oranla sayısal olarak fazlalığı dikkati çeker.FuzûlîFarsça Dîvân’ının mukaddimesinde şiir hakkındaki görüşlerinden, Fuzûlî mahlasını neden aldığından ve Farsça şiir yazmaya nasıl başladığından bahseder. Benzer özellikteki mukaddimeler gibi şairin poetik görüşlerinin, şiirin üretildiği kültür, düşünce ve inanç dairesinin temel metinlerine dayanan bir anlayışta dile getirildiği görülür. Bu açılardanFarsça Dîvân’ın mukaddimesiTürkçe Dîvân’ın mukaddimesine göre daha önemli kabul edilmiştir. Mukaddimeden sonra kasideler yer alır. Fuzûlî’nin Farsça kasidelerinin ilki Kanunî Sultan Süleyman’a sunulanEnîsü’l-Kalb’dir. Hakanî (ö.1199)’ninKaside-i Şıniyyeolarak da bilinenBahrü’l-Ebrâr’ına nazire olarak kaleme alınan 134 beyitlik bu kaside, söz konusu kasidenin diğer nazireleri olan Husrev-i Dihlevî (ö.1325)’ninMir’âtü’s-Safâve Câmî (ö.1492)’ninCilâ’ü’r-Rûhadlı kasidelerinin de etkilerini taşır.Enisü’l-Kalb’de sözün fazileti, ilmin gerekliliği, hükümdarlara yakın olmanın sakıncaları, hırsın olumsuzluğu, dünyanın geçiciliği, nefsin arzuları, erdemli davranışlar ve hikmet konularını içerir. Süleyman Cafer Erkılıç tarafından bir mecmuanın içerisinde tespit edilerek bilim dünyasına tanıtılanEnisü’l-Kalb(Erkılıç 1944), önceleri Fuzûlî’nin müstakil eserlerinden biri olarak kabul edilirken,Farsça Dîvân’ın yayınlarından sonra, onunFarsça Dîvân’da yer alan kasidelerden biri olarak değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.Dîvân’daki diğer kasidelerin bir kısmı Hz. Muhammed, Ehl-i Beyt ve on iki imam övgüsü gibi dinî içerikli olup; bir kısmı ise Akkoyunlu yöneticilerinden Elvend Bey, Safevî yöneticileri ve Osmanlı yönetici ve bürokratları ile yönetici kimliği olmayan bazı kimselere yönelik mehdiye içerikli şiirlerdir. Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça kasidelerinde dinî türler görülmekle birlikteFarsça Dîvânı’ndaki kasidelerde Kerbela olayı, Hz. Ali övgüsü, on iki imam ile on dört masum övgüsü gibi Şia izleri ön plandadır. Osmanlı yönetici ve bürokratlarına yazdığı kasidelerinde ise hami arayışı hissedilmektedir. Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’nda doğrudan Şah İsmail’e yazılmış bir kaside olmamasına rağmen iki kasidenin (22. ve 46. kasideler) Şah İsmail’e yazıldığı tahmin edilmektedir. Bu tahmin doğruysa Fuzûlî’nin söz konusu kasidelerde Şah İsmail’den de övgüyle bahsettiği görülür. Fuzûlî, kasideleri için yazdığı dibacede hilafet makamındaki sultan –layık değilse bile- onu övmek gerektiğini ifade eder.Farsça Dîvân’daki 10. kasidede korku sebebiyle övdüğü ve bağlılık bildirdiği kişiler bulunduğunu artık korku geride kaldığı için bu ifadelerini reddettiğini de belirtir. Bu sebeple memduhlarından hangisinin övgüsünde samimi olduğu tartışmalı bir hâl almaktadır.Kasidelerin aksine Farsça gazellerTürkçe Dîvân’daki gibi ağırlıklı olarak âşıkâne konuludur.Türkçe Dîvânı’nda olduğu gibi Fuzûlî’nin aşk anlayışının beşeri, platonik ya da tanrısal olduğu yönündeki belirsizlik ve tartışmalarınFarsça Dîvânı için de geçerliliğini koruduğunu söylemek mümkündür. Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’ndaki kasidelerin dili gazellerine göre daha tasannulu, gazellerin dili daha sade ve üslubu liriktir. Kıt’alarda, hikemî ve didaktik söyleyiş kendini hissettirirken bir anlatım tarzı olarak münazaraya sıklıkla başvurulması dikkati çekmektedir. Rubailerde ise şairin karakteristik bir üslubu yoktur. Âşıkâne içerikli olanlar gazellerin, hikemî içerikli olanlar ise kıt’aların üslubuna benzemektedir (Akbulut 2019: 59-85).Fuzûlî’ninFarsça Dîvânı’ndan bahseden en eski kaynaklar, Ahdî’ninGülşen-i Şu’arâ(Solmaz 2018: 240), Âlî’ninKünhü’l-Ahbâr(İsen 2017: 186), Sâdıkî-i Kitâbdâr’ınMecma’u’l-Havâs(Kuşoğlu 2012: 589), Riyâzî’ninRiyâzü’ş-Şu’arâ(Açıkgöz 2017: 258) adlı Türkçe; Emin Ahmed Râzî’ninHeft İklîmve Lutf Ali Beg’inÂteşkedeadlı Farsça biyografik eserleridir (Köprülü 1947: 693). Eserin varlığı 16.yy.dan beri dile getiriliyor olmakla birlikte esere ilişkin kitap boyutunda ilk yayın Ali Nihad Tarlan’a aittir. Tarlan tarafından Türkçeye tercüme edilerek yayınlananFuzûlî’nin Farsça Dîvânı(1950), Hasibe Mazıoğlu tarafından tıpkıbasım olarak yayınlanmıştır (1962). MazıoğluFarsça Dîvânnüshalarında diğer nazım şekillerine ait şiirler bulunurken kasidelerin bulunmadığını, tıpkıbasımda yer alan kasidelerin Fuzûlî’nin diğer eserlerinden derlenerek tıpkıbasıma dâhil edildiğini belirtir (Mazıoğlu 1962: V-VI; Mazıoğlu 1956: 73-75). Bu durum, Fuzûlî’ninTürkçe Dîvânı’nda olduğu gibi divan tertip anlayışı ile ilgili olmalıdır.Enisü’l-KalbveSâkî-nâme/Heft Câmda Mazıoğlu tarafından hazırlanan tıpkıbasımda bulunmaktadır.Farsça Dîvân’ının mukaddimesinde Fuzûlî, gazellerden müteşekkil bir divan oluşturmayı amaçladığını (Tarlan 1950: 8) ifade etmektedir. Tarlan tarafından yapılan tercümede Fuzûlî’nin ”gazellerden oluşan divan” niyetine ve nüshaların içerdiği şiirlere sadık kalınarak kasidelere yer verilmemiş ancak mesnevi formundakiSâkî-nâme/Heft Câmmetne dâhil edilmiştir. Hamit Araslı ise üç cilt hâlinde düzenlediği neşirde,Enîsü’l-Kalb’i de içerecek şekilde kasideleri bir ciltte,Sâkî-nâme/Heft Câm'ı ayrı bir ciltte, geri kalan şiirleriDîvânadıyla başka bir ciltte Türkçeye çevirmiştir. Araslı, Fuzûlî’nin kasideleri için ayrı bir mukaddime yazdığını da dikkate alarak kasideleriDîvân’ı dışında değerlendirmiş ve ayrı bir cilt olarak yayınlamıştır. Fuzûlî’nin Farsça şiirleri üzerine son olarak Hüseyin Muhammedzâde Sıddîk tarafından Tebriz’deDîvân-ı Eş’âr-ı Fârisî Mevlana Hekim Molla Mehemmed Fuzûlîadıyla bir çalışma yayınlanmıştır (hş.1382).Şairin biyografisi için bk. “Fuzûlî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ayşe YILDIZ

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Açıkgöz, Namık (hzl.) (2017).Riyâzü’ş-Şu’arâ-Riyâzî Muhammed Efendi. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/54137,540229-riyazu39s-suarapdfpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Akbulut, Sümeyra (2019).Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça Divanlarının Karşılaştırılması. Yüksek Lisans Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. Araslı, Hamit (2005).Mehemmed Füzuli-Eserleri I-VI. Bakı: Şerq-Qerb. Erkılıç, Süleyman Cafer (1944).Enis-ül-Kalb. İstanbul: Hüsnütabiat Basımevi. İsen, Mustafa (hzl.)(2017).Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/55739,kunhul-ahbarin-tezkire-kismpdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Karahan, Abdülkadir (1996). “Fuzûlî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 240-246. Karahan, Abdülkadir (1996).Fuzûlî: Muhiti, hayatı ve şahsiyeti. İstanbul: MEB Yay. Köprülü, Fuad (1947). “Fuzuli”. C.4.İslâm Ansiklopedisi. İstanbul: MEB Yay. 686-700. Köprülüzâde Mehmed Fuad (1924).Fuzûlî- Hayatı ve Eseri. İstanbul: Yeni Şark Kitabhanesi. Kuşoğlu, Mehmet Oğuzhan (2012).Sâdıkî-i Kitâbdâr’ın Mecma’u’l-Havas Adlı Eseri: İnceleme-Metin-Dizin. Doktora Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Mazıoğlu, Hasibe (1956). “Fuzûlî’nin Farsça Divanı İle İlgili Araştırmalar”.Dil Tarih Coğrafya Fakültesi Dergisi4 (1-2): 73-85. Mazıoğlu, Hasibe (1962).Fuzûlî, Farsça Divan: Edisyon kritik. Ankara: TTK Yay. Sıddîk, Hüseyin Muhammedzâde (1382).Divan-ı Eş’ar-ı Fârsî Mevlânâ Hekîm Molla Muhammed Fuzulî. Tebriz: İntişarât-ı Yârân. Solmaz, Süleyman (hzl.)(2018).Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâ’sı. KTB e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/56733,ahdi-gulsen-i-suarapdf.pdf?0 [Erişim tarihi: 31.05.2022] Şafak, Yakup (1994-1995). "Fuzûlî’nin Türkçe ve Farsça Divanlarında Kullandığı Vezinler".Selçuk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Dergisi9 (10): 69-78. Tarlan, Ali Nihad (1950).Fuzulî’nin Farsça Dîvânı. Ankara: MEB Yay. Tarlan, Ali Nihad (1948). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri I”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi3 (1-2): 193-209. Tarlan, Ali Nihad (1949). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri II”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi3 (3-4): 411-427. Tarlan, Ali Nihad(1951). “Fuzûlî’nin Bilinmeyen Farsça Kasîdeleri III”.İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi4 (3): 257-264.

Atıf Bilgileri YILDIZ, Ayşe. "FARSÇA DÎVÂN (FUZÛLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divan-fuzuli. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].