EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)

Name: EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)
Author: Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî (d. ? - ö. 827/1423-24’den sonra)

İsim	EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)
Yazar	Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî (d. ? - ö. 827/1423-24’den sonra)
Basım Tarihi:	20/08/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Arapça-Türkçe-Farsça manzum sözlük
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha
Tarih	12 Recep 812/20 Kasım 1409
Notlar	Bahâeddîn ibn Abdurrahmân Magalkarâvî’nin kaleme aldığı muhtasar eser. Arapça-Türkçe ve Farsça lügat ve vezin ilmine dair manzum bir risaledir. Müellif tuhfe yazım geleneğine uygun olarak yazdığı metnin yedi sayfalık mensur girişinde, hamdele ve salveleden sonra sebeb-i telif, yazım tarihi, muhtevası ve ismi hakkında bilgi verilmiştir. Müellif, eserini uzun süredir lügat ve vezin ilminde edip, şair ve ehibbanın kendisine sordukları soruları cevaplamak üzere muhtasar bir metin hâlinde kaleme aldığını yazmıştır. 15 Muharrem 812 Perşembe günü (30 Mayıs 1409) yazmaya başladığını ve 12 Recep 812/20 Kasım 1409 tarihinde tamamladığını belirttiği risaleyeel-Mu'aşşerâtü’s-Sihriyye fi’l-Ebyâti’l-Fikriyyeismini verdiğini kaydetmiştir. Bu bilgiler, Atabey Kılıç’ın Anadolu sahasında ilk Türkçe-Arapça-Farsça sözlüğün aynı müellife aitU'cûbetü’l-Garâib fî Nazmi’l-Cevâhiri’l-Acâibisimli eseri olduğu bilgisini yeniden gözden geçirmeyi gerekli kılmaktadır.Eserinin üç yüz beyitten oluştuğunu belirten Magalkarâvî, bu üç yüz beyti otuz kıt'a halinde ve her kıt'ayı ayrı bir bahir olarak başlıklara ayırmaktadır. Müellif her bahrin kenarına bu bahrin vezinlerini de kaydetmiştir. Eserin yazma nüshası Ankara Milli Kütüphane, Adnan Ötüken Koleksiyonu, 06 Hk 238/1 numarada yer almakla birlikte iç kapağında Arap harfleriyleLügatü Mu'aşşerâti’l-Fikriyye fi’l-Ebyâti’s-Fikriyyeismi ve 08/01/1947 tarihine ait diğer bir kayıtta ise Latin harfleriyle Malkarâvî,Muaşşerât el-Suhriyye fi’l-Ebyât el-Fikriyyeismi kayıtlıdır. Milli Kütüphane’de yer alan bu nüshanınel-Mu'aşşerâtü’s-Sıhriyyebölümünün devamında bir sayfa girişten sonra yirmi dört kıt'a halinde verilen ve her kıt'ası beş beyitten oluşanel-Muhammediyeisimli lügatı ile ardından yirmi dört kıt'a halindeU'cûbetü’l-Garâib fî Nazmi’l-Cevâhiri’l-Acâ'ibisimli lügati ayrı metinler hâlinde bir arada yer almaktadır. Yazar her üç eserinde de kıt'a başlıklarını kırmızı mürekkeple ve her kıt'anın hangi bahirde olduğunu belirterek kaydetmiştir. Milli Kütüphane'de yer alan nüshadan anlaşıldığı üzereel-Mu'aşşerâtü’s-Sihriyyeileel-Muhammediyebirbirinden ayrı eserler olarak kaleme alınmıştır.Risale üzerine müstakil olarak yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ahmet İhsan Dündar(2017), Osmanlı dönemi Arapça-Türkçe Sözlükleri hakkında hazırladığı doktora tezinde bu eser hakkında da bilgi vermiştir.Müellifin biyografisi için bk. “Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkarâvî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Büşra Sıdıka Kaya
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Arslan, Mustafa (2013).Bahâüddin-i Magalkarâvî, U'cûbetü’l-Garâyib, Arapça-Farsça-Türkçe Manzum Sözlük. Ankara: Grafiker Yay. Doğan Averbek, Güler (2018). “Dillerinden Biri Türkçe Olan Manzum Sözlükler Üzerine Yapılan Çalışmalar Bibliyografyası”.Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (21): 85-114. Dündar, Ahmet İhsan (2017).Osmanlı Dönemi Arapça-Türkçe Sözlükleri Mehmed b. Mustafa el-Vânî ve Terceme-i Sıhaâh-ı Cevherî Adlı Eseri. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi. Kılıç, Atabey (2006). “Klasik Türk Edebiyatında Manzum Sözlük Yazma Geleneği ve Türkçe-Arapça Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyan”.Erciyes Üniverstiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (1): 65-77. Magalkarâvî, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân (821/1418).El-Mu'aşşerâtü’s-Sıhriyye fi'l-Ebyâti’l-Fikriyye. Ankara Milli Kütüphane. Adnan Ötüken Koleksiyonu. Nu. 06 Hk. 238/1. Öz, Yusuf (2010).Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler. Ankara: TDK Yay. Yurtseven, Necmettin (2003).Türk Edebiyatında Arapça-Türkçe Manzum Lügatler ve Sünbülzâde Vehbî’nin Nuhbe’si. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	Kaya, Büşra Sıdıka. "EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)

Yazar Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkaravî (d. ? - ö. 827/1423-24’den sonra)

Basım Tarihi 20/08/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Arapça-Türkçe-Farsça manzum sözlük

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha

Tarih 12 Recep 812/20 Kasım 1409

Notlar Bahâeddîn ibn Abdurrahmân Magalkarâvî’nin kaleme aldığı muhtasar eser. Arapça-Türkçe ve Farsça lügat ve vezin ilmine dair manzum bir risaledir. Müellif tuhfe yazım geleneğine uygun olarak yazdığı metnin yedi sayfalık mensur girişinde, hamdele ve salveleden sonra sebeb-i telif, yazım tarihi, muhtevası ve ismi hakkında bilgi verilmiştir. Müellif, eserini uzun süredir lügat ve vezin ilminde edip, şair ve ehibbanın kendisine sordukları soruları cevaplamak üzere muhtasar bir metin hâlinde kaleme aldığını yazmıştır. 15 Muharrem 812 Perşembe günü (30 Mayıs 1409) yazmaya başladığını ve 12 Recep 812/20 Kasım 1409 tarihinde tamamladığını belirttiği risaleyeel-Mu'aşşerâtü’s-Sihriyye fi’l-Ebyâti’l-Fikriyyeismini verdiğini kaydetmiştir. Bu bilgiler, Atabey Kılıç’ın Anadolu sahasında ilk Türkçe-Arapça-Farsça sözlüğün aynı müellife aitU'cûbetü’l-Garâib fî Nazmi’l-Cevâhiri’l-Acâibisimli eseri olduğu bilgisini yeniden gözden geçirmeyi gerekli kılmaktadır.Eserinin üç yüz beyitten oluştuğunu belirten Magalkarâvî, bu üç yüz beyti otuz kıt'a halinde ve her kıt'ayı ayrı bir bahir olarak başlıklara ayırmaktadır. Müellif her bahrin kenarına bu bahrin vezinlerini de kaydetmiştir. Eserin yazma nüshası Ankara Milli Kütüphane, Adnan Ötüken Koleksiyonu, 06 Hk 238/1 numarada yer almakla birlikte iç kapağında Arap harfleriyleLügatü Mu'aşşerâti’l-Fikriyye fi’l-Ebyâti’s-Fikriyyeismi ve 08/01/1947 tarihine ait diğer bir kayıtta ise Latin harfleriyle Malkarâvî,Muaşşerât el-Suhriyye fi’l-Ebyât el-Fikriyyeismi kayıtlıdır. Milli Kütüphane’de yer alan bu nüshanınel-Mu'aşşerâtü’s-Sıhriyyebölümünün devamında bir sayfa girişten sonra yirmi dört kıt'a halinde verilen ve her kıt'ası beş beyitten oluşanel-Muhammediyeisimli lügatı ile ardından yirmi dört kıt'a halindeU'cûbetü’l-Garâib fî Nazmi’l-Cevâhiri’l-Acâ'ibisimli lügati ayrı metinler hâlinde bir arada yer almaktadır. Yazar her üç eserinde de kıt'a başlıklarını kırmızı mürekkeple ve her kıt'anın hangi bahirde olduğunu belirterek kaydetmiştir. Milli Kütüphane'de yer alan nüshadan anlaşıldığı üzereel-Mu'aşşerâtü’s-Sihriyyeileel-Muhammediyebirbirinden ayrı eserler olarak kaleme alınmıştır.Risale üzerine müstakil olarak yapılmış herhangi bir çalışmaya rastlanmamıştır. Ahmet İhsan Dündar(2017), Osmanlı dönemi Arapça-Türkçe Sözlükleri hakkında hazırladığı doktora tezinde bu eser hakkında da bilgi vermiştir.Müellifin biyografisi için bk. “Bahâ, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân-ı Magalkarâvî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Büşra Sıdıka Kaya

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Arslan, Mustafa (2013).Bahâüddin-i Magalkarâvî, U'cûbetü’l-Garâyib, Arapça-Farsça-Türkçe Manzum Sözlük. Ankara: Grafiker Yay. Doğan Averbek, Güler (2018). “Dillerinden Biri Türkçe Olan Manzum Sözlükler Üzerine Yapılan Çalışmalar Bibliyografyası”.Divan Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (21): 85-114. Dündar, Ahmet İhsan (2017).Osmanlı Dönemi Arapça-Türkçe Sözlükleri Mehmed b. Mustafa el-Vânî ve Terceme-i Sıhaâh-ı Cevherî Adlı Eseri. Doktora Tezi. Bursa: Uludağ Üniversitesi. Kılıç, Atabey (2006). “Klasik Türk Edebiyatında Manzum Sözlük Yazma Geleneği ve Türkçe-Arapça Sözlüklerimizden Sübha-i Sıbyan”.Erciyes Üniverstiesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20 (1): 65-77. Magalkarâvî, Bahâeddîn ibn Abdurrahmân (821/1418).El-Mu'aşşerâtü’s-Sıhriyye fi'l-Ebyâti’l-Fikriyye. Ankara Milli Kütüphane. Adnan Ötüken Koleksiyonu. Nu. 06 Hk. 238/1. Öz, Yusuf (2010).Tarih Boyunca Farsça-Türkçe Sözlükler. Ankara: TDK Yay. Yurtseven, Necmettin (2003).Türk Edebiyatında Arapça-Türkçe Manzum Lügatler ve Sünbülzâde Vehbî’nin Nuhbe’si. Doktora Tezi. Ankara: Ankara Üniversitesi.

Atıf Bilgileri Kaya, Büşra Sıdıka. "EL-MU'AŞŞERÂTÜ'S-SİHRİYYE Fİ’L-EBYÂTİ’L-FİKRİYYE (BAHÂ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-mu-asseratu-s-sihriyye-fi-l-ebyati-l-fikriyye-baha. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].