ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)

Name: ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)
Author: Sürûrî, Musliheddin Mustafa (Şârih-i Mesnevî) (d. 897/1491-92 - ö. 7 Cemâziyelevvel 969/13 Ocak 1562)

İsim	ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)
Yazar	Sürûrî, Musliheddin Mustafa (Şârih-i Mesnevî) (d. 897/1491-92 - ö. 7 Cemâziyelevvel 969/13 Ocak 1562)
Basım Tarihi:	06/06/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Bostân şerhi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serh-i-bostan-sururi
Tarih	?/?
Notlar	Muslihuddîn Sürûrî’nin Sa’dî-i Şîrâzî’ninBostânadlı eserine yazdığı Farsça kâmil şerh.Sürûrî mukaddimedeBostân’ı Şehzade Mustafa b. Süleyman’a muallimlik yaparken okuttuğunu ve onun gönle huzur bahşeden eserler telif etmesi talebi neticesinde Farsça olarak şerh ettiğini beyan etmiştir (Dihkân-Ferzî ve Selâmî, 1392: 35).Mukaddimede müellif Sa’dî’ninGülistân’dan gül al veBostân’dan koku al dediğini, ancak Farsçanın tam olarak bilinmediğini, Farsçanın Türkçe üzerinden öğrenilmesinin uygun olmadığını ve bu yüzden şerhini Farsça yazdığını ve şerhi herkesin anlayabileceği şekilde yorumladığını belirtmiştir (Atila 2019: 85). Mana, mefhum ve dilbilgisi yönünde birçok hata bulunan bu şerhte çok sayıda Türkçe kelime ve ibareye yer verilmiştir (Selâmî ve Mehnefî 1394: 1093-94). Müellif eserin bütün beyitlerini kelime kelime açıklamış, kelime ve ibarelerin anlamlarına, dilbilgisi kurallarına ve belagat unsurlarına değinmiştir.Eser tıpkıBostângibi bir mukaddime ve on bâbtan oluşmuştur. Eserdeki bâblar adalet, ihsan, aşk, tevazu, rızâ, kanaat, terbiye, şükür, tövbe, münâcât ve hatm-i kitâb şeklinde sıralanmıştır. EserdeBostân’daki bütün beyitler yazılmış, daha sonra bunların mısra mısra şerhi yapılmıştır. İran dışında yazılan ilkBostânşerhi olan bu eserin mukaddimesinde müellif Sa’dî’yi yâd etmiş ve ona karşı olan ihtiram ve sevgisini beyan etmiştir.Eserde bazen kelimelerin, beyitlerin ve mısraların anlamalarını kolaylaştırmak için onların Türkçelerine yer vermiştir. Âlim kimliğine sahip olan müellifin eserinde tasavvufa dair mefhumlara, ayet, hadis ve dinî kıssalara bazen doğrudan bazen de ima yoluyla yer verdiği görülmektedir. Eserde az da olsa yeni manalar, özgün hayaller ve yeni mazmunlar bulunmaktadır. Sa’dî’ninBostân’dan istifade ettiği edebî sanatlardan bazen bahsedilmiştir. Eserdeki mensur kısımlarda terkipli ve ağır bir dil benimsenmiş, manzumlarda ise daha sade ve akıcı bir üslup tercih edilmiştir. Müellif bazen diğer şairlerden şiirler iktibas etmiş bazen de kendi şiirlerine yer vermiştir. Bazı muhakkikler Sürûrî’nin Farsçanın remizlerini ve ince meselelerini bilmediği için bu şerhte birçok hata yaptığını ifade etmişlerdir (Müderris-i Tebrîzî, 1369: 20). Eserin sonunda Sürûrî on beyit yazmış, kendisi gibi Sa’dî’nin adının da Mustafa olduğunu belirtmiştir.Eserin Beyazıt Devlet Kütüphanesi, nr. 005466/ 005775/ 005776; Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyüddin Efendi, nr. 002680; Bursa Bölge, Orhan, nr. 001182; İstanbul Millet Kütüphanesi, Feyzullah Efendi Koleksiyonu, nr. 34 Fe 1638/ 001638; İstanbul, Hüseyin Kocabaş Kitaplığı Türkçe Yazmaları, nr. 459; Manisa İl Halk Kütüphanesi, nr. 45 Hk 2628; Manisa İl Halk Kütüphanesi, nr. 45 Hk 5141; Mevlânâ Müzesi-Konya, nr. 2528/ 2529/ 2530/4/ 002528; Süleymaniye, Serez, nr. 002568/ Yazma Bağışlar, nr. 004228/ Zeytinoğlu, nr. 001135'de yazma nüshaları bulunmaktadır (Atila 2019: 85).Şarihin biyografisi için bk. “Musliheddin Mustafa Sürûrî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Atila, Mustafa (2019).Muslihuddîn Mustafâ Sürûrî Şerh-i Dîvân-ı Hâfız (İnceleme-Metin-Sözlük).Doktora Tezi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi. Dihkân, Alî- Ferzî, Hamîd Rızâ ve Selâmî, Celâl (1394). “Berresî-i nushehâ-yı hettî-i Şerh-i Sürûrî Ber Bostân-i Sa’dî”.Bahâristân-i Sohen10/24: 33-62. Güleç, İsmail (2010). “Sürûrî, Muslihuddin Mustafa”.İslâm Ansiklopedisi. C.38. İstanbul: TDV Yay. 170-172. Müderris-i Tebrîzî, Muhammed Alî (1369).Reyhânü’l-Edeb.Tahran: Kitâbfrûşî-i Hayyâm. Selâmî, Celâl ve Mehnefî, Bahârek, (1394). “Eşkâlât-i Sürûrî der Şerh-i Bûstân-i Sa’dî”.Humâyiş-i Pejûheşhâ-i Zebân ve Edebiyyât-i Fârsî.1093-1100. Tayîb, Zahîr- Mu’ezzinî, Ali Muhammed- Tebâtebâî, Seyyid Muhammed Mensûr (1398). “Sâye-yı Hûrşîd (Ceryânşinâsî-yi Te’âmulât-i Târîh ve Ferheng-i Ânatûlî bâ Edeb-i Fârsî ez Menzer-i Berresî-i Rûzgâr ve Ehvâl ve Âsâr-i Muslihuddîn Mustafâ Sürûrî)".Mecelle-i Târîh-i Edebiyyât12/1: 181-205.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-bostan-sururi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)

Yazar Sürûrî, Musliheddin Mustafa (Şârih-i Mesnevî) (d. 897/1491-92 - ö. 7 Cemâziyelevvel 969/13 Ocak 1562)

Basım Tarihi 06/06/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Bostân şerhi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serh-i-bostan-sururi

Tarih ?/?

Notlar Muslihuddîn Sürûrî’nin Sa’dî-i Şîrâzî’ninBostânadlı eserine yazdığı Farsça kâmil şerh.Sürûrî mukaddimedeBostân’ı Şehzade Mustafa b. Süleyman’a muallimlik yaparken okuttuğunu ve onun gönle huzur bahşeden eserler telif etmesi talebi neticesinde Farsça olarak şerh ettiğini beyan etmiştir (Dihkân-Ferzî ve Selâmî, 1392: 35).Mukaddimede müellif Sa’dî’ninGülistân’dan gül al veBostân’dan koku al dediğini, ancak Farsçanın tam olarak bilinmediğini, Farsçanın Türkçe üzerinden öğrenilmesinin uygun olmadığını ve bu yüzden şerhini Farsça yazdığını ve şerhi herkesin anlayabileceği şekilde yorumladığını belirtmiştir (Atila 2019: 85). Mana, mefhum ve dilbilgisi yönünde birçok hata bulunan bu şerhte çok sayıda Türkçe kelime ve ibareye yer verilmiştir (Selâmî ve Mehnefî 1394: 1093-94). Müellif eserin bütün beyitlerini kelime kelime açıklamış, kelime ve ibarelerin anlamlarına, dilbilgisi kurallarına ve belagat unsurlarına değinmiştir.Eser tıpkıBostângibi bir mukaddime ve on bâbtan oluşmuştur. Eserdeki bâblar adalet, ihsan, aşk, tevazu, rızâ, kanaat, terbiye, şükür, tövbe, münâcât ve hatm-i kitâb şeklinde sıralanmıştır. EserdeBostân’daki bütün beyitler yazılmış, daha sonra bunların mısra mısra şerhi yapılmıştır. İran dışında yazılan ilkBostânşerhi olan bu eserin mukaddimesinde müellif Sa’dî’yi yâd etmiş ve ona karşı olan ihtiram ve sevgisini beyan etmiştir.Eserde bazen kelimelerin, beyitlerin ve mısraların anlamalarını kolaylaştırmak için onların Türkçelerine yer vermiştir. Âlim kimliğine sahip olan müellifin eserinde tasavvufa dair mefhumlara, ayet, hadis ve dinî kıssalara bazen doğrudan bazen de ima yoluyla yer verdiği görülmektedir. Eserde az da olsa yeni manalar, özgün hayaller ve yeni mazmunlar bulunmaktadır. Sa’dî’ninBostân’dan istifade ettiği edebî sanatlardan bazen bahsedilmiştir. Eserdeki mensur kısımlarda terkipli ve ağır bir dil benimsenmiş, manzumlarda ise daha sade ve akıcı bir üslup tercih edilmiştir. Müellif bazen diğer şairlerden şiirler iktibas etmiş bazen de kendi şiirlerine yer vermiştir. Bazı muhakkikler Sürûrî’nin Farsçanın remizlerini ve ince meselelerini bilmediği için bu şerhte birçok hata yaptığını ifade etmişlerdir (Müderris-i Tebrîzî, 1369: 20). Eserin sonunda Sürûrî on beyit yazmış, kendisi gibi Sa’dî’nin adının da Mustafa olduğunu belirtmiştir.Eserin Beyazıt Devlet Kütüphanesi, nr. 005466/ 005775/ 005776; Beyazıt Devlet Kütüphanesi, Veliyüddin Efendi, nr. 002680; Bursa Bölge, Orhan, nr. 001182; İstanbul Millet Kütüphanesi, Feyzullah Efendi Koleksiyonu, nr. 34 Fe 1638/ 001638; İstanbul, Hüseyin Kocabaş Kitaplığı Türkçe Yazmaları, nr. 459; Manisa İl Halk Kütüphanesi, nr. 45 Hk 2628; Manisa İl Halk Kütüphanesi, nr. 45 Hk 5141; Mevlânâ Müzesi-Konya, nr. 2528/ 2529/ 2530/4/ 002528; Süleymaniye, Serez, nr. 002568/ Yazma Bağışlar, nr. 004228/ Zeytinoğlu, nr. 001135'de yazma nüshaları bulunmaktadır (Atila 2019: 85).Şarihin biyografisi için bk. “Musliheddin Mustafa Sürûrî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Atila, Mustafa (2019).Muslihuddîn Mustafâ Sürûrî Şerh-i Dîvân-ı Hâfız (İnceleme-Metin-Sözlük).Doktora Tezi. Diyarbakır: Dicle Üniversitesi. Dihkân, Alî- Ferzî, Hamîd Rızâ ve Selâmî, Celâl (1394). “Berresî-i nushehâ-yı hettî-i Şerh-i Sürûrî Ber Bostân-i Sa’dî”.Bahâristân-i Sohen10/24: 33-62. Güleç, İsmail (2010). “Sürûrî, Muslihuddin Mustafa”.İslâm Ansiklopedisi. C.38. İstanbul: TDV Yay. 170-172. Müderris-i Tebrîzî, Muhammed Alî (1369).Reyhânü’l-Edeb.Tahran: Kitâbfrûşî-i Hayyâm. Selâmî, Celâl ve Mehnefî, Bahârek, (1394). “Eşkâlât-i Sürûrî der Şerh-i Bûstân-i Sa’dî”.Humâyiş-i Pejûheşhâ-i Zebân ve Edebiyyât-i Fârsî.1093-1100. Tayîb, Zahîr- Mu’ezzinî, Ali Muhammed- Tebâtebâî, Seyyid Muhammed Mensûr (1398). “Sâye-yı Hûrşîd (Ceryânşinâsî-yi Te’âmulât-i Târîh ve Ferheng-i Ânatûlî bâ Edeb-i Fârsî ez Menzer-i Berresî-i Rûzgâr ve Ehvâl ve Âsâr-i Muslihuddîn Mustafâ Sürûrî)".Mecelle-i Târîh-i Edebiyyât12/1: 181-205.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "ŞERH-İ BOSTÂN (SÜRÛRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-bostan-sururi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].