FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)

Name: FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)
Author: Necmî, Ömer Necmî Efendi, İstanbullu (d. 1230/1815 - ö. 1307/1889)

İsim	FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)
Yazar	Necmî, Ömer Necmî Efendi, İstanbullu (d. 1230/1815 - ö. 1307/1889)
Basım Tarihi:	28/03/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - şiirler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	farsca-divance-necmi
Tarih	On dokuzuncu yüzyıl
Notlar	Necmî’nin Farsçaya hâkimiyetini gösteren veTürkçe Dîvân’ıyla aynı ciltte basılan Farsça şiirlerinin yer aldığı eseri. Dîvânçe'debeyit sayısı 5-15 arasında değişen 54 gazel vardır. Eser 6 beyitlik bir gazel üzerine kurulu, ziyadesi tek mısradan oluşan sade müstezad ile sonlanır. Şiirlerde en fazla tercih edilen aruz vezinleriTürkçe Dîvân’da olduğu gibi Remel bahrinden "fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün" ile Hezec bahrinden "mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün" kalıplarıdır. 5 gazel ise herhangi bir vezne uymamaktadır. Manzum-didaktik eserler yazan bazı şairler, vezinle yazmayı dünyaya bağlanma olarak görüp şairlikten kaçtıklarını şiirlerinde dile getirirler (Köksal 2011: 14). Bu nedenle Necmî’nin vezne uymayan şiirleri, şairin bilinçli bir tavrı olarak değerlendirilebilir.Farsça şiirlerdeki birincil konu ilahi aşk ve tasavvuftur. Mesleği ve tarikata bağlı bir hayat sürmesi nedeniyle şairin şiirlerinde din ve tasavvuftan sonra savaş meydanları, askerî aletler ile musikiye dair sözcükler geniş yer tutar. Zaman genellikle süreklilik ifade eder, mekân ise beka âleminin sembolüdür. Divançedeki unsurların çoğu, tasavvuf yolundaki meşakkatli süreçlerin anlatımına aracı olur. Şairin Farsça şiir söylemedeki başarısını dile getiren biyografi kaynakları Necmî’ninTürkçe Dîvân,Kasîde-i ElifiyyeveTuhfe-i Vahdetadlı eserlerinden söz ederken, Farsça bir divanı veya divançesinin olduğundan bahsetmez. Oysa Farsça şiirlerin hacmi, kendi içinde divan tertibine uyularak düzenlenmesi,Türkçe Dîvân’da olduğu gibi bu şiirlereDîvân-ı Necmîbaşlığının verilmesi eserin divançe özelliğine sahip olduğuna ve aynı ciltte iki müstakil eserin varlığına işaret etmektedir. Son zamanlarda yapılan bazı araştırmalar da Necmî’ye 19. yüzyılın Farsça divan veya divançe oluşturmuş şairleri arasında yer verir (Aydın 2004: 32-37).Müellif hattı nüshasına ulaşılamayan eserin, kütüphanelerde birbirinin kopyası niteliğinde taş baskıları bulunmaktadır. Bu matbu metinlerde Farsça şiirlerTürkçe Dîvân’ın önündeki ilk 20 sayfayı oluşturur. Kataloglarda farklı basım tarihleri verilse de (1280/1863, 1284/1867, 1287/1870) şimdiye kadarki araştırmalar, eserin birden çok basımının yapılmadığına, tarihlerdeki tutarsızlığın temmet kayıtlarının yanlış okunmasından kaynaklandığına işaret eder. Kayda göreDivançe'nin, Abdülaziz Han’ın saltanat yıllarında (1861-1876) muhasebe kâtibi olan Hasan Ma’sûm Efendi tarafından yazıldığı, Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Es’ad Efendi Matbaası’nda şairin ölümünden yaklaşık 22 yıl önce 1284/1867’de basıldığı anlaşılmaktadır. Divançenin her sayfası çift sütuna ayrılmış 25 satırdan meydana gelir.Necmî’ninFarsça Dîvânçe’si dışındaki eserleri hakkında bir yüksek lisans tezi hazırlanmış, buradaFarsça Dîvânçeele alınmamıştır (Paşazade 2002).Dîvânçemüstakil olarak ilk defa inceleme ve metin olarak Bilge Karga Göllü tarafından yayımlanmış, şiirler günümüz Türkçesine çevrilmiştir (Karga Göllü 2021). Şairin bu eser dışındaTürkçe Dîvân’ında ve bazı mecmualarda Farsça şiirleri vardır. Hakkındaki bilgiler ve kütüphanelerde dağınık olarak bulunan şiirleri, yaşadığı dönemde adından Farsça şiirleriyle söz ettirdiğini ve bu şiirlerinDivançe'siyle sınırlı olmadığını gösterir.Şairin biyografisi için bk.: “Ömer Necmî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. BİLGE KARGA GÖLLÜ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Akün, Ömer Faruk (1994). “Divan edebiyatı”.İslâm Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: TDV. 389-427. Aydın, Şadi (2004). “Türk Edebiyatı’nda Farsça Divân ve Divânçeler”.Nüsha15: 31-40. Bursalı Mehmed Tâhir (1333).Osmanlı Mü’ellifleriII. İstanbul: Matbaa-i ‘Âmire. İpekten, Haluk (2007).Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz.İstanbul: Dergâh Yay. İsmail Paşa b. Mehmet Emin (1364-1366/1945-1947).Keşfü’z-Zünun Zeyli.C. I, İstanbul. Karga Göllü, Bilge (2020). “Ömer Necmî Efendi'nin Farsça Dîvânçe'si Üzerine”.RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi3: 318-325. Karga Göllü, Bilge (2021a). Ömer Necmî Efendi Farsça Dîvânçe (İnceleme-Metin).İstanbul: Kesit. Karga Göllü, Bilge (2021b). “Ömer Necmî Efendi’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Tahmisler”.Littera Turca Journal of Turkish and Literature7 (4): 1355-1375. Karga Göllü, Bilge (2021c). “Necmî’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Şiirler”.III. Uluslararası Türkiye-İran Dil ve Edebiyat İlişkileri Sempozyumu Türkçe Bildiriler Kitabı (22-23 Eylül 2021). (ed. Nihat Değirmenci). İstanbul: Demavend. 56-78. Kaska, Çetin (2020).İran Şairleri Sözlüğü.İstanbul: hiperyayın. Kocatürk, Vasfi Mahir (1970).Türk Edebiyatı Tarihi Başlangıçtan Bugüne Kadar Türk Edebiyatının Tarihi, Tahlili ve Tenkidi. Ankara: Edebiyat Yayınevi. Küçük, Cevdet (1988). “Abdülaziz”.İslâm Ansiklopedisi.C. 1. İstanbul: TDV. 179-185. Okuyucu, Cihan, A. Kartal, F. Köksal (2011).Klasik Dönem Osmanlı Nesri.İstanbul: Kesit. Ömer Necmî Efendi (1284/1867).Dîvân-ı Necmî.Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Es’ad Efendi Matbaası. Paşazade, Erhan (2002).Necmî Ömer Efendi’nin Dîvan, Tuhfe-i Vahdet ve Kasîde-i Elfiyye İsimli Eserlerinin Transkripsiyonlu Metni ve Dîvanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi. Safâ, Zebîhullâh (2005).İran Edebiyatı Tarihi.(çev. Hasan Almaz). C. II. Ankara: nüsha.
Atıf Bilgileri	KARGA GÖLLÜ, BİLGE. "FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divance-necmi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)

Yazar Necmî, Ömer Necmî Efendi, İstanbullu (d. 1230/1815 - ö. 1307/1889)

Basım Tarihi 28/03/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - şiirler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası farsca-divance-necmi

Tarih On dokuzuncu yüzyıl

Notlar Necmî’nin Farsçaya hâkimiyetini gösteren veTürkçe Dîvân’ıyla aynı ciltte basılan Farsça şiirlerinin yer aldığı eseri. Dîvânçe'debeyit sayısı 5-15 arasında değişen 54 gazel vardır. Eser 6 beyitlik bir gazel üzerine kurulu, ziyadesi tek mısradan oluşan sade müstezad ile sonlanır. Şiirlerde en fazla tercih edilen aruz vezinleriTürkçe Dîvân’da olduğu gibi Remel bahrinden "fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün" ile Hezec bahrinden "mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün mefâ’îlün" kalıplarıdır. 5 gazel ise herhangi bir vezne uymamaktadır. Manzum-didaktik eserler yazan bazı şairler, vezinle yazmayı dünyaya bağlanma olarak görüp şairlikten kaçtıklarını şiirlerinde dile getirirler (Köksal 2011: 14). Bu nedenle Necmî’nin vezne uymayan şiirleri, şairin bilinçli bir tavrı olarak değerlendirilebilir.Farsça şiirlerdeki birincil konu ilahi aşk ve tasavvuftur. Mesleği ve tarikata bağlı bir hayat sürmesi nedeniyle şairin şiirlerinde din ve tasavvuftan sonra savaş meydanları, askerî aletler ile musikiye dair sözcükler geniş yer tutar. Zaman genellikle süreklilik ifade eder, mekân ise beka âleminin sembolüdür. Divançedeki unsurların çoğu, tasavvuf yolundaki meşakkatli süreçlerin anlatımına aracı olur. Şairin Farsça şiir söylemedeki başarısını dile getiren biyografi kaynakları Necmî’ninTürkçe Dîvân,Kasîde-i ElifiyyeveTuhfe-i Vahdetadlı eserlerinden söz ederken, Farsça bir divanı veya divançesinin olduğundan bahsetmez. Oysa Farsça şiirlerin hacmi, kendi içinde divan tertibine uyularak düzenlenmesi,Türkçe Dîvân’da olduğu gibi bu şiirlereDîvân-ı Necmîbaşlığının verilmesi eserin divançe özelliğine sahip olduğuna ve aynı ciltte iki müstakil eserin varlığına işaret etmektedir. Son zamanlarda yapılan bazı araştırmalar da Necmî’ye 19. yüzyılın Farsça divan veya divançe oluşturmuş şairleri arasında yer verir (Aydın 2004: 32-37).Müellif hattı nüshasına ulaşılamayan eserin, kütüphanelerde birbirinin kopyası niteliğinde taş baskıları bulunmaktadır. Bu matbu metinlerde Farsça şiirlerTürkçe Dîvân’ın önündeki ilk 20 sayfayı oluşturur. Kataloglarda farklı basım tarihleri verilse de (1280/1863, 1284/1867, 1287/1870) şimdiye kadarki araştırmalar, eserin birden çok basımının yapılmadığına, tarihlerdeki tutarsızlığın temmet kayıtlarının yanlış okunmasından kaynaklandığına işaret eder. Kayda göreDivançe'nin, Abdülaziz Han’ın saltanat yıllarında (1861-1876) muhasebe kâtibi olan Hasan Ma’sûm Efendi tarafından yazıldığı, Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Es’ad Efendi Matbaası’nda şairin ölümünden yaklaşık 22 yıl önce 1284/1867’de basıldığı anlaşılmaktadır. Divançenin her sayfası çift sütuna ayrılmış 25 satırdan meydana gelir.Necmî’ninFarsça Dîvânçe’si dışındaki eserleri hakkında bir yüksek lisans tezi hazırlanmış, buradaFarsça Dîvânçeele alınmamıştır (Paşazade 2002).Dîvânçemüstakil olarak ilk defa inceleme ve metin olarak Bilge Karga Göllü tarafından yayımlanmış, şiirler günümüz Türkçesine çevrilmiştir (Karga Göllü 2021). Şairin bu eser dışındaTürkçe Dîvân’ında ve bazı mecmualarda Farsça şiirleri vardır. Hakkındaki bilgiler ve kütüphanelerde dağınık olarak bulunan şiirleri, yaşadığı dönemde adından Farsça şiirleriyle söz ettirdiğini ve bu şiirlerinDivançe'siyle sınırlı olmadığını gösterir.Şairin biyografisi için bk.: “Ömer Necmî Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. BİLGE KARGA GÖLLÜ

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Akün, Ömer Faruk (1994). “Divan edebiyatı”.İslâm Ansiklopedisi. C. 9. İstanbul: TDV. 389-427. Aydın, Şadi (2004). “Türk Edebiyatı’nda Farsça Divân ve Divânçeler”.Nüsha15: 31-40. Bursalı Mehmed Tâhir (1333).Osmanlı Mü’ellifleriII. İstanbul: Matbaa-i ‘Âmire. İpekten, Haluk (2007).Eski Türk Edebiyatı Nazım Şekilleri ve Aruz.İstanbul: Dergâh Yay. İsmail Paşa b. Mehmet Emin (1364-1366/1945-1947).Keşfü’z-Zünun Zeyli.C. I, İstanbul. Karga Göllü, Bilge (2020). “Ömer Necmî Efendi'nin Farsça Dîvânçe'si Üzerine”.RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi3: 318-325. Karga Göllü, Bilge (2021a). Ömer Necmî Efendi Farsça Dîvânçe (İnceleme-Metin).İstanbul: Kesit. Karga Göllü, Bilge (2021b). “Ömer Necmî Efendi’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Tahmisler”.Littera Turca Journal of Turkish and Literature7 (4): 1355-1375. Karga Göllü, Bilge (2021c). “Necmî’nin Türkçe Dîvân’ındaki Farsça Şiirler”.III. Uluslararası Türkiye-İran Dil ve Edebiyat İlişkileri Sempozyumu Türkçe Bildiriler Kitabı (22-23 Eylül 2021). (ed. Nihat Değirmenci). İstanbul: Demavend. 56-78. Kaska, Çetin (2020).İran Şairleri Sözlüğü.İstanbul: hiperyayın. Kocatürk, Vasfi Mahir (1970).Türk Edebiyatı Tarihi Başlangıçtan Bugüne Kadar Türk Edebiyatının Tarihi, Tahlili ve Tenkidi. Ankara: Edebiyat Yayınevi. Küçük, Cevdet (1988). “Abdülaziz”.İslâm Ansiklopedisi.C. 1. İstanbul: TDV. 179-185. Okuyucu, Cihan, A. Kartal, F. Köksal (2011).Klasik Dönem Osmanlı Nesri.İstanbul: Kesit. Ömer Necmî Efendi (1284/1867).Dîvân-ı Necmî.Dârü’l-hilâfeti’l-‘aliyye Es’ad Efendi Matbaası. Paşazade, Erhan (2002).Necmî Ömer Efendi’nin Dîvan, Tuhfe-i Vahdet ve Kasîde-i Elfiyye İsimli Eserlerinin Transkripsiyonlu Metni ve Dîvanı’nın İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. Sivas: Cumhuriyet Üniversitesi. Safâ, Zebîhullâh (2005).İran Edebiyatı Tarihi.(çev. Hasan Almaz). C. II. Ankara: nüsha.

Atıf Bilgileri KARGA GÖLLÜ, BİLGE. "FARSÇA DÎVÂNÇE (NECMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/farsca-divance-necmi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].