ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)

Name: ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)
Author: Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)

İsim	ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)
Yazar	Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)
Basım Tarihi:	08/11/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî ahlaki eser
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serhu-esma-illahi-l-husna-sadreddin-konevi
Tarih	13. Yüzyıl
Notlar	Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Allah’ın en güzel isimlerinin anlamlarını açıkladığı ve ilâhî isimleri Tanrı-âlem-insan irtibatı açısından ele aldığı eseri. “Allah’ın doksan dokuz ismi vardır, bunları öğrenen cennete girer” anlamındaki hadisten hareketle bu eseri telif ettiğini belirten Konevî, klasik literatürde tertip edildiği şekliyle doksan dokuz ismin anlamını izah eder. Konevî’nin anlayışında ilâhî isimler, konusu Hakk’ın varlığı ve meselesi Allah-âlem ilişkisini açıklamak olan ilm-i ilâhînin (metafizik) ilkelerini ifade eder. Bu meyanda Konevî’ye göre Allah’ın âlemle ve insanla ilişkisi ancak O’nun isimleri üzerinden anlaşılabileceği gibi insanın Hakk’a vâsıl olarak hakikate ermesi de ancak bu isimler yoluyla ahlaklanmaya bağlıdır. Dolayısıyla ilâhî isimler hem âlemin ve insanın varlık ilkeleridir hem de hakikate ulaşma yönteminin zeminini teşkil eder. Bu yönüyle ilâhî isimler, sadece Konevî’nin değil bir bütün olarak vahdet-i vücûd eksenli tasavvuf düşüncesinin odağında yer almış ve esmâ-i hüsnâ şerhçiliği tasavvuf müelliflerinin önemli faaliyet alanlarından biri olmuştur. Eser, bu alanın en yetkin örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Konevî eserin başında ilâhî isimlerin gerçekte sonsuz olduğunu, ancak bu isimlerden tecelli eden mevcutların sonlu olduğunu vurgular ve Hakk’ın ihtiyaç duyulan her şey ile kendisini isimlendirmesine dikkati çeker. Bu durum Allah’ın dış varlıktaki her bir tikel mevcutla doğrudan ilişkisinin bir sonucudur. Konevî ayrıca Allah’ın isim ve sıfatlarını en yetkin tarzda peygamberlerin bilebildiğini, onların da ancak Hakk’ın kendisini onlara bildirdiği şekliyle bilebileceklerinin altını çizer. Konevî’ye göre yukarıdaki hadiste kişinin cennete girmesine vesile olacak “öğrenme” (ihsâ etme), ilâhî isimlerin anlamlarını idrak ederek onlarla ahlaklanmak demektir. Bu düşünceye uygun olarak Konevî eserinde ilâhî isimleri izah ederken öncelikle isimlerin anlamlarını mücmel olarak zikreder ve ardından vahdet-i vücûd anlayışına uygun tarzda çeşitli varlık ve bilgi mertebelerine göre bu isimlerin anlamlarını ve bu isimlerden edinilmesi gereken birtakım ahlâkî vasıfları anlatır. Söz gelişi es-Sabûr ismini izah ederken hem Allah’ın ismi olması bakımından hem de sabrın bir kulluk eylemi olması bakımından anlamı üzerinde durur. Çok sayıda yazma nüshası bulunan eser, Ekrem Demirli tarafındanEsmâ-i Hüsnâ Şerhiadıyla tercüme edilmiştir (İstanbul 2002).Müellifin biyografisi için bk. "Konevî, Sadreddin",Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. EKREM DEMİRLİ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Demirli, Ekrem (2008). “Sadreddin Konevî”,TDV İslâm Ansiklopedisi.İstanbul. 35: 420-425. Demirli, Ekrem (2015).Sadreddin Konevî’de Bilgi ve Varlık.İstanbul: Kapı Yay. Sadreddin Konevî (2014).Esmâ-i Hüsnâ Şerhi: Şerhu Esmâʾillâhi’l-Hüsnâ.(çev. E. Demirli). İstanbul: Kapı Yay.
Atıf Bilgileri	DEMİRLİ, EKREM. "ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-esma-illahi-l-husna-sadreddin-konevi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)

Yazar Konevî, Sadreddin (d.?-ö. 673/1274)

Basım Tarihi 08/11/2022

Konu Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî ahlaki eser

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serhu-esma-illahi-l-husna-sadreddin-konevi

Tarih 13. Yüzyıl

Notlar Sadreddin Konevî’nin (ö. 673/1274) Allah’ın en güzel isimlerinin anlamlarını açıkladığı ve ilâhî isimleri Tanrı-âlem-insan irtibatı açısından ele aldığı eseri. “Allah’ın doksan dokuz ismi vardır, bunları öğrenen cennete girer” anlamındaki hadisten hareketle bu eseri telif ettiğini belirten Konevî, klasik literatürde tertip edildiği şekliyle doksan dokuz ismin anlamını izah eder. Konevî’nin anlayışında ilâhî isimler, konusu Hakk’ın varlığı ve meselesi Allah-âlem ilişkisini açıklamak olan ilm-i ilâhînin (metafizik) ilkelerini ifade eder. Bu meyanda Konevî’ye göre Allah’ın âlemle ve insanla ilişkisi ancak O’nun isimleri üzerinden anlaşılabileceği gibi insanın Hakk’a vâsıl olarak hakikate ermesi de ancak bu isimler yoluyla ahlaklanmaya bağlıdır. Dolayısıyla ilâhî isimler hem âlemin ve insanın varlık ilkeleridir hem de hakikate ulaşma yönteminin zeminini teşkil eder. Bu yönüyle ilâhî isimler, sadece Konevî’nin değil bir bütün olarak vahdet-i vücûd eksenli tasavvuf düşüncesinin odağında yer almış ve esmâ-i hüsnâ şerhçiliği tasavvuf müelliflerinin önemli faaliyet alanlarından biri olmuştur. Eser, bu alanın en yetkin örneklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Konevî eserin başında ilâhî isimlerin gerçekte sonsuz olduğunu, ancak bu isimlerden tecelli eden mevcutların sonlu olduğunu vurgular ve Hakk’ın ihtiyaç duyulan her şey ile kendisini isimlendirmesine dikkati çeker. Bu durum Allah’ın dış varlıktaki her bir tikel mevcutla doğrudan ilişkisinin bir sonucudur. Konevî ayrıca Allah’ın isim ve sıfatlarını en yetkin tarzda peygamberlerin bilebildiğini, onların da ancak Hakk’ın kendisini onlara bildirdiği şekliyle bilebileceklerinin altını çizer. Konevî’ye göre yukarıdaki hadiste kişinin cennete girmesine vesile olacak “öğrenme” (ihsâ etme), ilâhî isimlerin anlamlarını idrak ederek onlarla ahlaklanmak demektir. Bu düşünceye uygun olarak Konevî eserinde ilâhî isimleri izah ederken öncelikle isimlerin anlamlarını mücmel olarak zikreder ve ardından vahdet-i vücûd anlayışına uygun tarzda çeşitli varlık ve bilgi mertebelerine göre bu isimlerin anlamlarını ve bu isimlerden edinilmesi gereken birtakım ahlâkî vasıfları anlatır. Söz gelişi es-Sabûr ismini izah ederken hem Allah’ın ismi olması bakımından hem de sabrın bir kulluk eylemi olması bakımından anlamı üzerinde durur. Çok sayıda yazma nüshası bulunan eser, Ekrem Demirli tarafındanEsmâ-i Hüsnâ Şerhiadıyla tercüme edilmiştir (İstanbul 2002).Müellifin biyografisi için bk. "Konevî, Sadreddin",Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü,

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. EKREM DEMİRLİ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Demirli, Ekrem (2008). “Sadreddin Konevî”,TDV İslâm Ansiklopedisi.İstanbul. 35: 420-425. Demirli, Ekrem (2015).Sadreddin Konevî’de Bilgi ve Varlık.İstanbul: Kapı Yay. Sadreddin Konevî (2014).Esmâ-i Hüsnâ Şerhi: Şerhu Esmâʾillâhi’l-Hüsnâ.(çev. E. Demirli). İstanbul: Kapı Yay.

Atıf Bilgileri DEMİRLİ, EKREM. "ŞERHU ESMÂ 'İLLÂHİ'L-HÜSNÂ (SADREDDİN KONEVİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serhu-esma-illahi-l-husna-sadreddin-konevi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].