ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)

Name: ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)
Author: Kâsım-ı Envâr, Muîneddîn Alî b. Nâsir b. Hârûn b. Ebü’l-Kâsım Hüseynî (d. 756/1355 - ö. 837/1433)

İsim	ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)
Yazar	Kâsım-ı Envâr, Muîneddîn Alî b. Nâsir b. Hârûn b. Ebü’l-Kâsım Hüseynî (d. 756/1355 - ö. 837/1433)
Basım Tarihi:	23/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufi mesnevi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	enisu-l-arifin-kasim-i-envar-tees-1382
Tarih	?
Notlar	Türk soylu İranlı mutasavvıf şair Kâsım-ı Envâr’ın tasavvufi içerikli Farsça mesnevisi. Şair,Enîsü’l-Ârifîn’i yazarken Nizâmî’ninMahzenü’l-Esrâradlı eserinin tesirinde kalmıştır. Mesnevide; nefis, ruh, kalp, akıl ve aşk hakkındaki görüşlerini dile getirmektedir (Heyet ve Şadiyev 2004: 391).Mesnevinin "Hikâyet der-Ma'rifet-i Kalb" başlıklı bölümündeKâsım, piri Safiyyüddîn-i Erdebîlî’nin Şiraz yolculuğu ve onun Şeyh Sa’dî-i Şîrâzî ile diyaloglarını nakleder (Kopuz Çetinkaya 2020: 3).Enîsü’l-Ârifîn’de yer alan mum, pervane ve ateş arasındaki münazara "El-Hikâyet fî-Kemâli'l-Aşk ve't-Tevhîd",“Hitâbu Şem' Ma'an-Nâr, Hitâb-ı Şem' Bâ-Âteş"başlıkları altında anlatılmıştır. Hikâyede tasavvufi çerçevede vahdete ermeye ve mutlak varlığa kavuşmaya işaret edilmektedir. Kâsım-ı Envâr, pervane ateşte yanıp vuslata erdikten sonra da hikâyeyi devam ettirmiştir. Kendini ateşten ayrı düşünerek benlik iddiasında bulunan mumu eleştirmiş ve kişinin beşerilikten soyutlanmadığı müddetçe varlığın hakikatini anlayamayacağını vurgulamıştır (Kopuz Çetinkaya 2020: 8-13).İhsân Yârşâtır, Kâsım-ı Envâr’ınEnîsü’l-Ârifîn’deki üslubunun Mevlânâ ile Sa’dî arasında olduğunu belirtmiştir. Eser; beyitlerin akıcılığı ve sağlamlığı bakımından Sa’dî’ninBostân’ına, arifane tarzıyla da Mevlânâ’nınMesnevî’sine benzemektedir. Ayrıca Yârşâtır, şairin mesnevisinde erken dönem tasavvufu ile İbnü’l-Arabî’den tevarüs eden nazari tasavvufun kavramlarını bir arada kullandığına değinmiştir (Yârşâtır’dan akt. Ceylan 2020: 329).Eserin kütüphanelerde birçok nüshası bulunmaktadır. Bunlardan ikisi;Ankara Üniversitesi, Üniversite, nu. A 106/II, vr. 227a-259a ve Üniversite, nu. A 13/I, vr. 1b-27a'da yer almaktadır. Ayrıca metninİstanbul Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Koleksiyonu, nu. 34 Ae Şeriyye 1024'teTerceme-i Enîsü’l-Ârifînadıyla yapılmış bir tercümesi mevcuttur.ŞairinKülliyât'ı İran'da yayımlanmıştır (Nefîsî, 1337). Fatma Kopuz Çetinkaya,Enîsü’l-Ârifîn'deki mum, pervane ve ateş arasındaki münazarayı konu alan bir makale yazmıştır (2020).Şairin biyografisi için bkz. “Kâsım-ı Envâr, Muîneddîn Alî b. Nâsir b. Hârûn b. Ebü’l-Kâsım Hüseynî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Hiclal Demir
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ceylan, Kübra (2020). “Kâsım-ı Envâr’ın Edebî Mirâsı ve Klasik Türk Edebiyatına Etkisi: Sarı Abdullah Efendi Örneği”.Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (43): 305-348. Heyet, Cevat ve E. Şadiyev (2004). “Kasım, Envâr”.Türk Dünyası Ortak Edebiyatı - Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. V. Ankara: AKM Yay. 391. Kopuz Çetinkaya, Fatma (2020). “Kâsım-ı Envâr’ınEnîsü’l-ÂrifînAdlı Mesnevisinde Mum, Pervâne ve Ateş Arasındaki Münazara”.Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3 (1): 1-14. Nefîsî, Sa’îd (1337).Külliyât-ı Kâsım-ı Envâr. Tahrân: Çâphâne-i Haydarî.
Atıf Bilgileri	Demir, Hiclal. "ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/enisu-l-arifin-kasim-i-envar-tees-1382. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)

Yazar Kâsım-ı Envâr, Muîneddîn Alî b. Nâsir b. Hârûn b. Ebü’l-Kâsım Hüseynî (d. 756/1355 - ö. 837/1433)

Basım Tarihi 23/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufi mesnevi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası enisu-l-arifin-kasim-i-envar-tees-1382

Tarih ?

Notlar Türk soylu İranlı mutasavvıf şair Kâsım-ı Envâr’ın tasavvufi içerikli Farsça mesnevisi. Şair,Enîsü’l-Ârifîn’i yazarken Nizâmî’ninMahzenü’l-Esrâradlı eserinin tesirinde kalmıştır. Mesnevide; nefis, ruh, kalp, akıl ve aşk hakkındaki görüşlerini dile getirmektedir (Heyet ve Şadiyev 2004: 391).Mesnevinin "Hikâyet der-Ma'rifet-i Kalb" başlıklı bölümündeKâsım, piri Safiyyüddîn-i Erdebîlî’nin Şiraz yolculuğu ve onun Şeyh Sa’dî-i Şîrâzî ile diyaloglarını nakleder (Kopuz Çetinkaya 2020: 3).Enîsü’l-Ârifîn’de yer alan mum, pervane ve ateş arasındaki münazara "El-Hikâyet fî-Kemâli'l-Aşk ve't-Tevhîd",“Hitâbu Şem' Ma'an-Nâr, Hitâb-ı Şem' Bâ-Âteş"başlıkları altında anlatılmıştır. Hikâyede tasavvufi çerçevede vahdete ermeye ve mutlak varlığa kavuşmaya işaret edilmektedir. Kâsım-ı Envâr, pervane ateşte yanıp vuslata erdikten sonra da hikâyeyi devam ettirmiştir. Kendini ateşten ayrı düşünerek benlik iddiasında bulunan mumu eleştirmiş ve kişinin beşerilikten soyutlanmadığı müddetçe varlığın hakikatini anlayamayacağını vurgulamıştır (Kopuz Çetinkaya 2020: 8-13).İhsân Yârşâtır, Kâsım-ı Envâr’ınEnîsü’l-Ârifîn’deki üslubunun Mevlânâ ile Sa’dî arasında olduğunu belirtmiştir. Eser; beyitlerin akıcılığı ve sağlamlığı bakımından Sa’dî’ninBostân’ına, arifane tarzıyla da Mevlânâ’nınMesnevî’sine benzemektedir. Ayrıca Yârşâtır, şairin mesnevisinde erken dönem tasavvufu ile İbnü’l-Arabî’den tevarüs eden nazari tasavvufun kavramlarını bir arada kullandığına değinmiştir (Yârşâtır’dan akt. Ceylan 2020: 329).Eserin kütüphanelerde birçok nüshası bulunmaktadır. Bunlardan ikisi;Ankara Üniversitesi, Üniversite, nu. A 106/II, vr. 227a-259a ve Üniversite, nu. A 13/I, vr. 1b-27a'da yer almaktadır. Ayrıca metninİstanbul Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri Koleksiyonu, nu. 34 Ae Şeriyye 1024'teTerceme-i Enîsü’l-Ârifînadıyla yapılmış bir tercümesi mevcuttur.ŞairinKülliyât'ı İran'da yayımlanmıştır (Nefîsî, 1337). Fatma Kopuz Çetinkaya,Enîsü’l-Ârifîn'deki mum, pervane ve ateş arasındaki münazarayı konu alan bir makale yazmıştır (2020).Şairin biyografisi için bkz. “Kâsım-ı Envâr, Muîneddîn Alî b. Nâsir b. Hârûn b. Ebü’l-Kâsım Hüseynî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Hiclal Demir

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Ceylan, Kübra (2020). “Kâsım-ı Envâr’ın Edebî Mirâsı ve Klasik Türk Edebiyatına Etkisi: Sarı Abdullah Efendi Örneği”.Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, (43): 305-348. Heyet, Cevat ve E. Şadiyev (2004). “Kasım, Envâr”.Türk Dünyası Ortak Edebiyatı - Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. V. Ankara: AKM Yay. 391. Kopuz Çetinkaya, Fatma (2020). “Kâsım-ı Envâr’ınEnîsü’l-ÂrifînAdlı Mesnevisinde Mum, Pervâne ve Ateş Arasındaki Münazara”.Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 3 (1): 1-14. Nefîsî, Sa’îd (1337).Külliyât-ı Kâsım-ı Envâr. Tahrân: Çâphâne-i Haydarî.

Atıf Bilgileri Demir, Hiclal. "ENÎSÜ’L-ÂRİFÎN (KÂSIM-I ENVÂR)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/enisu-l-arifin-kasim-i-envar-tees-1382. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].