ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)

Name: ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)
Author: Gülşehrî (d. ? - ö. 717/1317-18’den sonra ?)

İsim	ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)
Yazar	Gülşehrî (d. ? - ö. 717/1317-18’den sonra ?)
Basım Tarihi:	02/11/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - aruz risalesi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	aruz-i-gulsehri-gulsehri
Tarih	?
Notlar	Gülşehrî tarafından kaleme alınan aruza dair mensur eser. Eserin adı elimizdeki tek nüshanın başlığında surh mürekkeple yazıldığı gibi metin içinde de “Arûz-ı Gülşehrî” olarak zikredilir. 16 varaklık küçük bir Farsça bir risaledir.Metinde birkaç satırlık Arapça hamdele ve salveleden sonra eserin içeriğinden kısaca bahsedilmiştir.Arûz-ı Gülşehrî’nin bilinen tek nüshası Millet Kütüphanesi, Farsça Yazmalar, nu. 517’deki bir risaleler mecmuasının 1b-16b sayfaları arasında yer almaktadır. İlk 10 yaprakta aruz daireleri, bahirleri; kalıpların harflerin sakin veya müteharrik olmalarına göre tespiti, hazf, zihaf vb. konular teorik olarak anlatıldıktan sonra 10b-16b sayfaları arasında bütünüyle örnek metinlere yer verilmiştir. Teorik kısımda da anlatılan hususlara misal olmak üzere bazı beyitler bulunmakla birlikte asıl manzum örnekler eserin ikinci bölümündedir. Bu bölümde 60 bahir tam adlarıyla başlık olarak kaydedildikten sonra her bir bahir için ikişer beyit olmak üzere 120 beyitle örneklendirilmiştir. Bütün örneklerin Farsça olduğu eserde Gülşehrî bir yerde (9a) mahlası da geçen bir beyti nakletmiştir. İkinci kısımdaki, doğrudan o bahirle ilgili öğretici ifadelerden oluşan beyitlerin bu eser için hususan yazıldığına göre Gülşehrî’nin kendisine ait olmalıdır. Örnek olarak gösterilen beyitlerin üçüncü mısraları daima o bahrin kalıbından oluşmaktadır.Arûz-ı Gülşehrî’nin eldeki yegâne nüshasında “hâtime” bölümü yoktur ve eser “Bahr-i Mütedârik-i Mahbûn” için verilen iki örnek beyitle sona erer. Sondaki ferağ kaydına göre söz konusu nüsha, 8 Şevval 1147/3 Mart 1735 günü ikindi vakti İstanbul’da istinsah edilmiştir. Eserin başka bir nüshasına ulaşılamaması bu hususta kesin bir hükme varmamıza imkân vermiyorsa da hâtime bölümünün bulunmayışının müelliften ziyade müstensih kaynaklı olduğu tahmin edilebilir.Eserden ilk söz eden Kilisli Rifat Bilge’dir (Hoca Mes’ûd bin Osmân 1342: 15).Şairin biyografisi için bk. “Gülşehrî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Hoca Mes’ûd bin Osmân (1342).Ferhengnâme-i Sa‘dî Tercümesi. (hzl. Kilisli Muallim Rif’at). İstanbul: Matbaa-i Âmire. Gülşehrî.Arûz-ı Gülşehrî. Millet Kütüphanesi. Farsça Yazmalar. Nu. 517.
Atıf Bilgileri	Köksal, Mehmet Fatih. "ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-i-gulsehri-gulsehri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)

Yazar Gülşehrî (d. ? - ö. 717/1317-18’den sonra ?)

Basım Tarihi 02/11/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - aruz risalesi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası aruz-i-gulsehri-gulsehri

Tarih ?

Notlar Gülşehrî tarafından kaleme alınan aruza dair mensur eser. Eserin adı elimizdeki tek nüshanın başlığında surh mürekkeple yazıldığı gibi metin içinde de “Arûz-ı Gülşehrî” olarak zikredilir. 16 varaklık küçük bir Farsça bir risaledir.Metinde birkaç satırlık Arapça hamdele ve salveleden sonra eserin içeriğinden kısaca bahsedilmiştir.Arûz-ı Gülşehrî’nin bilinen tek nüshası Millet Kütüphanesi, Farsça Yazmalar, nu. 517’deki bir risaleler mecmuasının 1b-16b sayfaları arasında yer almaktadır. İlk 10 yaprakta aruz daireleri, bahirleri; kalıpların harflerin sakin veya müteharrik olmalarına göre tespiti, hazf, zihaf vb. konular teorik olarak anlatıldıktan sonra 10b-16b sayfaları arasında bütünüyle örnek metinlere yer verilmiştir. Teorik kısımda da anlatılan hususlara misal olmak üzere bazı beyitler bulunmakla birlikte asıl manzum örnekler eserin ikinci bölümündedir. Bu bölümde 60 bahir tam adlarıyla başlık olarak kaydedildikten sonra her bir bahir için ikişer beyit olmak üzere 120 beyitle örneklendirilmiştir. Bütün örneklerin Farsça olduğu eserde Gülşehrî bir yerde (9a) mahlası da geçen bir beyti nakletmiştir. İkinci kısımdaki, doğrudan o bahirle ilgili öğretici ifadelerden oluşan beyitlerin bu eser için hususan yazıldığına göre Gülşehrî’nin kendisine ait olmalıdır. Örnek olarak gösterilen beyitlerin üçüncü mısraları daima o bahrin kalıbından oluşmaktadır.Arûz-ı Gülşehrî’nin eldeki yegâne nüshasında “hâtime” bölümü yoktur ve eser “Bahr-i Mütedârik-i Mahbûn” için verilen iki örnek beyitle sona erer. Sondaki ferağ kaydına göre söz konusu nüsha, 8 Şevval 1147/3 Mart 1735 günü ikindi vakti İstanbul’da istinsah edilmiştir. Eserin başka bir nüshasına ulaşılamaması bu hususta kesin bir hükme varmamıza imkân vermiyorsa da hâtime bölümünün bulunmayışının müelliften ziyade müstensih kaynaklı olduğu tahmin edilebilir.Eserden ilk söz eden Kilisli Rifat Bilge’dir (Hoca Mes’ûd bin Osmân 1342: 15).Şairin biyografisi için bk. “Gülşehrî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Mehmet Fatih Köksal

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Hoca Mes’ûd bin Osmân (1342).Ferhengnâme-i Sa‘dî Tercümesi. (hzl. Kilisli Muallim Rif’at). İstanbul: Matbaa-i Âmire. Gülşehrî.Arûz-ı Gülşehrî. Millet Kütüphanesi. Farsça Yazmalar. Nu. 517.

Atıf Bilgileri Köksal, Mehmet Fatih. "ARÛZ-I GÜLŞEHRÎ (GÜLŞEHRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aruz-i-gulsehri-gulsehri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].