MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)

Name: MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)
Author: Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

İsim	MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)
Yazar	Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)
Basım Tarihi:	20/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî-tasavvufi metin
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	ma-arif-sultan-veled
Tarih	?
Notlar	Sultân Veled yaygın adıyla bilinen Bahâeddîn Muhammed Veled’in mensur olarak kaleme aldığı tek eseri. Eserin işleniş ve yazılış tarzı, Mevlânâ’nınFîhi Mâfîh’ine çok benzediği içinFîhi Mâfîh’in ikinci cildi zannedildiği zamanlar bile olmuştur. Dinî-tasavvufî nitelikte bir eser olanMa’ârif’te her fasılda bir tasavvufi ilke, bir tarikat edebi veya bir dinî kural üzerinde durularak ele alınan konu, ayet ve hadislerin desteğiyle açıklanır. Sultân Veled’in ele aldığı konuları açıklama biçiminde sadece ayet ve hadisler yar almaz, müellif bunlara ilaveten meşhur dinî ve tasavvufİ kıssalardan yararlandığı gibi, hem kendisinin hem de Mevlânâ, Attâr ve Senâyî gibi yol büyüklerinin şiirlerinden de yararlanır. Yazma eser kütüphanelerinde çok sayıda nüshası bulunan eserin yazılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 700-712/1300-1313 yılları arasında yazılmış olması gerektiği öne sürülmüştür (Anbarcıoğlu 1966:XLIII). Eser 56 bölümden oluşur. Sultân Veled, 56 bölüm boyunca aynı ayet ve hadisleri başka bir bağlamda tekrar tekrar işlediği gibi, babasının eserlerinden aldığı beyit, mısra ve rubaileri de sık sık tekrar eder (Ambarcıoğlu 1966: XL).Risâle-yi Sipehsâlâr’dan anlaşıldığına göre bu tekrarların nedeni, herhangi bir konuyu anlama güçlüğüne düşen müritlerin, bu müşküllerini çözmek için Sultân Veled’in eserlerine başvurmalarından dolayıdır. Bu itibarlaMa’ârif’teki konular, Sultân Veled’in diğer mesnevilerinde ele aldığı konularla büyük ölçüde benzerlik gösterir.Ma’ârif’in bir hususiyeti de müellifin belirli bir süre içinde başlayıp bitirdiği mesnevilerinin yazılış serüveninden farklı bir seyir izlemesidir.Ma’ârif’in büyük kısmının kendine özgü bir eser olarak ortaya çıkışı, Sultân Veled’in farklı zamanlarda kendisine yöneltilen sorulara verdiği cevaplardan oluşmasıdır. Müellif,Ma’ârif’te bu sorulara cevap verdiği gibi, mesele için lüzumlu gördüğü fikir ve telkinleri de ilave ederek eseri parça parça telif etmiştir. Eserin yazımında bazen sorulan bir soruya Sultân Veled’in verdiği cevap, yanındaki kâtip dervişlerden biri tarafından yazılarak şeyhe sunulmakta, o da bu cevabî metinler üzerinde gerekli gördüğü düzeltmeleri yapmak suretiyle bu metni ilgili fasla ilave etmektedir. Bu anekdottan da anlaşılacağı üzere Sultân Veled, eserini belli bir zaman içinde telif etmemiş, aksine farklı zamanlarda parça parça işlemek, cevaplamak ve düzeltmek biçiminde bir yazım süreci içerisinde oluşturmuştur.Ma’ârif, sorulan sorulara cevap vermek gayesiyle kaleme alındığı açık, yalın ve anlaşılır bir dille yazılmıştır. Zaten bu durum, Sultân Veled’in bir üslup özelliği olarak bütün eserlerinde görülen ortak bir tutumdur.Eserde evliyanın Hakk’ın sırrı olması, fakrın şeriatın özü sayılması, velilerin de nebiler gibi insanları Hakk’a çağırmaları, şeyhin yeryüzünde Allah’ın halifesi kabul edilmesi, Allah’ın her şeyin canı olması, "Kendini bilenin Rabbini bilmesi", amel ve taatın insanın aslını değiştirmemesi, Allah’tan başka her şeyin yok olacağı gerçeği, niyetin amelden hayırlı oluşu, insanın görünüşte küçük hakikatte ise büyük bir âlem olması gibi dinî- tasavvufi konular işlenir.Mevlânâ’ya ait sanılıpFîhi Mâfîh’in II. cildi olarak İran’da basılan eseri (1334), Necîb Mâyil-i Herevî beş yazma nüshayı esas alarak neşretmiş (1367), Meliha Anbarcıoğlu (1966) ve Hülya Küçük (2005) Türkçeye, Najmiddin Kamilov Özbek Türkçesine (1997), Eva de Vitray-Meyerovitch Fransızcaya (1982) ve Jesús García Muro da İspanyolcaya (2003) çevirmiştir.Nâsirin biyografisi için bk. “Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Anbarcıoğlu, Meliha (1966).Sultan Veled, Maârif. İstanbul: MEB Yay. Değirmençay, Veyis (2009). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: TDV Yay. 521-522. Eva de Vitray-Meyerovitch (1982).Maitre et Disciple. Kitab el-Ma'arif (by Sultan Veled). Paris: Sindbad Publishing House. Kamilov, Najmiddin (1997).Komil İnson Haqida To‘rt Risola. Taşkent: Ma’naviyat. Küçük, Hülya (2005).Sultân Veled ve Maârif’i. Konya: Konya Büyük Şehir Belediyesi Yay. Küçük, Hülya (2007). “Sultan Veled ve Ma’ârif Adlı Eseri”.Tasavvuf İlmî ve Akademik Dergisi, 8 (19): 427-451. Necîb Mâyil-i Herevî (1367).Ma’ârif-i Sultân Veled. Tahran: İntişârât-ı Mevlevî. Sultan Walad (2003).Maestro Y Discipulo. (çev. J. G. Muro). Madrid: Editorial Sufi.
Atıf Bilgileri	AVŞAR, Ziya. "MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ma-arif-sultan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)

Yazar Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

Basım Tarihi 20/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dinî-tasavvufi metin

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası ma-arif-sultan-veled

Tarih ?

Notlar Sultân Veled yaygın adıyla bilinen Bahâeddîn Muhammed Veled’in mensur olarak kaleme aldığı tek eseri. Eserin işleniş ve yazılış tarzı, Mevlânâ’nınFîhi Mâfîh’ine çok benzediği içinFîhi Mâfîh’in ikinci cildi zannedildiği zamanlar bile olmuştur. Dinî-tasavvufî nitelikte bir eser olanMa’ârif’te her fasılda bir tasavvufi ilke, bir tarikat edebi veya bir dinî kural üzerinde durularak ele alınan konu, ayet ve hadislerin desteğiyle açıklanır. Sultân Veled’in ele aldığı konuları açıklama biçiminde sadece ayet ve hadisler yar almaz, müellif bunlara ilaveten meşhur dinî ve tasavvufİ kıssalardan yararlandığı gibi, hem kendisinin hem de Mevlânâ, Attâr ve Senâyî gibi yol büyüklerinin şiirlerinden de yararlanır. Yazma eser kütüphanelerinde çok sayıda nüshası bulunan eserin yazılış tarihi kesin olarak bilinmemekle birlikte 700-712/1300-1313 yılları arasında yazılmış olması gerektiği öne sürülmüştür (Anbarcıoğlu 1966:XLIII). Eser 56 bölümden oluşur. Sultân Veled, 56 bölüm boyunca aynı ayet ve hadisleri başka bir bağlamda tekrar tekrar işlediği gibi, babasının eserlerinden aldığı beyit, mısra ve rubaileri de sık sık tekrar eder (Ambarcıoğlu 1966: XL).Risâle-yi Sipehsâlâr’dan anlaşıldığına göre bu tekrarların nedeni, herhangi bir konuyu anlama güçlüğüne düşen müritlerin, bu müşküllerini çözmek için Sultân Veled’in eserlerine başvurmalarından dolayıdır. Bu itibarlaMa’ârif’teki konular, Sultân Veled’in diğer mesnevilerinde ele aldığı konularla büyük ölçüde benzerlik gösterir.Ma’ârif’in bir hususiyeti de müellifin belirli bir süre içinde başlayıp bitirdiği mesnevilerinin yazılış serüveninden farklı bir seyir izlemesidir.Ma’ârif’in büyük kısmının kendine özgü bir eser olarak ortaya çıkışı, Sultân Veled’in farklı zamanlarda kendisine yöneltilen sorulara verdiği cevaplardan oluşmasıdır. Müellif,Ma’ârif’te bu sorulara cevap verdiği gibi, mesele için lüzumlu gördüğü fikir ve telkinleri de ilave ederek eseri parça parça telif etmiştir. Eserin yazımında bazen sorulan bir soruya Sultân Veled’in verdiği cevap, yanındaki kâtip dervişlerden biri tarafından yazılarak şeyhe sunulmakta, o da bu cevabî metinler üzerinde gerekli gördüğü düzeltmeleri yapmak suretiyle bu metni ilgili fasla ilave etmektedir. Bu anekdottan da anlaşılacağı üzere Sultân Veled, eserini belli bir zaman içinde telif etmemiş, aksine farklı zamanlarda parça parça işlemek, cevaplamak ve düzeltmek biçiminde bir yazım süreci içerisinde oluşturmuştur.Ma’ârif, sorulan sorulara cevap vermek gayesiyle kaleme alındığı açık, yalın ve anlaşılır bir dille yazılmıştır. Zaten bu durum, Sultân Veled’in bir üslup özelliği olarak bütün eserlerinde görülen ortak bir tutumdur.Eserde evliyanın Hakk’ın sırrı olması, fakrın şeriatın özü sayılması, velilerin de nebiler gibi insanları Hakk’a çağırmaları, şeyhin yeryüzünde Allah’ın halifesi kabul edilmesi, Allah’ın her şeyin canı olması, "Kendini bilenin Rabbini bilmesi", amel ve taatın insanın aslını değiştirmemesi, Allah’tan başka her şeyin yok olacağı gerçeği, niyetin amelden hayırlı oluşu, insanın görünüşte küçük hakikatte ise büyük bir âlem olması gibi dinî- tasavvufi konular işlenir.Mevlânâ’ya ait sanılıpFîhi Mâfîh’in II. cildi olarak İran’da basılan eseri (1334), Necîb Mâyil-i Herevî beş yazma nüshayı esas alarak neşretmiş (1367), Meliha Anbarcıoğlu (1966) ve Hülya Küçük (2005) Türkçeye, Najmiddin Kamilov Özbek Türkçesine (1997), Eva de Vitray-Meyerovitch Fransızcaya (1982) ve Jesús García Muro da İspanyolcaya (2003) çevirmiştir.Nâsirin biyografisi için bk. “Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ziya AVŞAR

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Anbarcıoğlu, Meliha (1966).Sultan Veled, Maârif. İstanbul: MEB Yay. Değirmençay, Veyis (2009). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: TDV Yay. 521-522. Eva de Vitray-Meyerovitch (1982).Maitre et Disciple. Kitab el-Ma'arif (by Sultan Veled). Paris: Sindbad Publishing House. Kamilov, Najmiddin (1997).Komil İnson Haqida To‘rt Risola. Taşkent: Ma’naviyat. Küçük, Hülya (2005).Sultân Veled ve Maârif’i. Konya: Konya Büyük Şehir Belediyesi Yay. Küçük, Hülya (2007). “Sultan Veled ve Ma’ârif Adlı Eseri”.Tasavvuf İlmî ve Akademik Dergisi, 8 (19): 427-451. Necîb Mâyil-i Herevî (1367).Ma’ârif-i Sultân Veled. Tahran: İntişârât-ı Mevlevî. Sultan Walad (2003).Maestro Y Discipulo. (çev. J. G. Muro). Madrid: Editorial Sufi.

Atıf Bilgileri AVŞAR, Ziya. "MA’ÂRİF (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/ma-arif-sultan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].