ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)

Name: ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)
Author: İbn Arabşâh, Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Muhammed, Şehâbeddîn, Ebu’l-Abbâs, Acemî, Rûmî (d. 25 Zilkâde 791/15 Kasım 1389 - ö. 15 Receb 854/24 Ağustos 1450)

İsim	ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)
Yazar	İbn Arabşâh, Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Muhammed, Şehâbeddîn, Ebu’l-Abbâs, Acemî, Rûmî (d. 25 Zilkâde 791/15 Kasım 1389 - ö. 15 Receb 854/24 Ağustos 1450)
Basım Tarihi:	02/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tarih kitabı
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah
Tarih	838/1435
Notlar	İbn Arabşâh olarak tanınan Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Ebû Nas Muhammed bin Arabşâh Şehâbeddîn Ebu’l-Abbâs tarafından kaleme alınan Arapça eserdir. İbn Arabşâh’ınAcâ'ibü’l-Makdûr fî-Nevâ’ibi (Ahbâri) Temûradlı risalesi dönemin birinci el kaynakları arasında olup beş bölümden müteşekkildir. İbrahim Kafesoğlu'nun (1987: 700) belirttiğine göre secili nesrin mükemmel bir örneği olan bu eserde kısa bir mukaddimenin ardından, Timur isminin anlamından, doğduğu yerden başlanmakta ve fasıllar hâlinde Timur'un ölümüne kadarki olaylar hakkında teferruatlı bilgiler verilmektedir. Bunların yanı sıra Timur’un ölümünden sonra yaşanan saltanat çekişmelerinden ve Şâhruh’un Mîrzâ Halîl Sultân’dan Mâverâünnehir ve Semerkand’ı almasına kadar vuku bulan hadiselerden de bahsetmektedir. Eserini muhtemelen 838/1435 yılında tamamlamış olan İbn Arabşâh’ın, kendisiyle birlikte anne-babasını Semerkand’a göndermesinden dolayı Timur’a karşı kin beslemiş ve bu kini eserine de yansıtmıştır. Bu yüzden bilim insanları, yazarın eserinde kullandığı tabirler ve verdiği bilgilerde yanlılık olduğu algısı uyandırdığını belirtmektedirler. İbn Arabşâh, eserini iddialı bir üslûpla kaleme almış ve sade bir anlatım yerine külfetli bir dil tercih etmiştir. Ayrıca mecazi anlatım ve teşbihler oldukça yoğun kullanılmıştır. Müellif, eserinde birtakım hadiseleri karıştırıp zaman dizini bakımından hataya düştüğü için verdiği bilgileri diğer kaynaklarla karşılaştırmak suretiyle kullanmak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.Türkiye ve Türkiye dışındaki kütüphanelerde yazmaları bulunan Timur döneminin en mühim kaynaklarından birisi olan kitap İngilizce, Fransızca, Latince, Farsça, Özbekçe gibi farklı dillere çevrilmiştir. Vezir Alî Paşa'nın isteğiyle Bağdatlı Nazmîzâde Murtazâ tarafından 1110/1698’deTârîh-i Timurlenkadıyla Türkçeye tercüme edilen eser, matbaanın Türkiye’ye gelişiyle 1142/1729 yılındaTârîh-i Timur-ı Gûrkânadıyla basılmıştır. Fakat ağır bir dille tercüme edildiği için kısmen sadeleştirilip kısaltılarak yine aynı adla 1277/1860 yılında yeniden basılmıştır (Aka 1988: 318). Nazmîzâde'nin çevirisinin ağır bir üslubu olduğu için Ahsen Batur Beyrut nüshasını Türkçeye tekrar tercüme etmiştir (2012). Nazmîzâde çevirisi üzerine Muammer Aksoy yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2012).Müverrihin biyografisi için bk. "İbn Arabşâh, Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Muhammed, Şehâbeddîn, Ebu’l-Abbâs, Acemî, Rûmî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. Dr. Nagehan KÜÇÜKYILDIZ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Tercüme
Kaynakça	Aka, İsmail (1988). “Acâibü’l-Makdûr”.İslâm Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 318. Aka, İsmail (1994).Mirza Şahruh ve Zamanı (1405-1447). Ankara: TTK yay. Aksoy, Muammer (2012). "Târîh-i Timur" Acâibü’l-Makdûr Fî-Nüvvâb-ı Timur (Târîh-i Timurlenk) Nazmi-zâde Efendi. Yüksek Lisans Tezi. Kars: Kafkas Üniversitesi. Günaltay, M. Şemseddin (1991).İslam Tarihinin Kaynakları -Tarih ve Müverrihler-. (hzl. Y. Kanar). İstanbul: Endülüs Yay. İbn Arabşah (1989).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (hzl. Ahmed Fâyiz el-Humsî). Beyrut. İbn Arabşah (2012).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (çev. A. Batur). İstanbul: Selenge Yay. Kafesoğlu, İbrahim (1987). “İbn Arabşah”.İslâm Ansiklopedisi. C. 5/2. İstanbul: TDV Yay. 698-701. Macit, Ensar (2017).Timurlular Zamanında Azerbaycan. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Nazmîzâde Murtazâ (1277).Târîh-i Timur-ı Gûrkân. İstanbul: Cerîdehâne. Yüksel, Musa Şamil (2009).Timurlularda Din-Devlet İlişkisi. Ankara: TTK Yay.
Atıf Bilgileri	KÜÇÜKYILDIZ, Nagehan. "ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)

Yazar İbn Arabşâh, Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Muhammed, Şehâbeddîn, Ebu’l-Abbâs, Acemî, Rûmî (d. 25 Zilkâde 791/15 Kasım 1389 - ö. 15 Receb 854/24 Ağustos 1450)

Basım Tarihi 02/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tarih kitabı

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah

Tarih 838/1435

Notlar İbn Arabşâh olarak tanınan Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Ebû Nas Muhammed bin Arabşâh Şehâbeddîn Ebu’l-Abbâs tarafından kaleme alınan Arapça eserdir. İbn Arabşâh’ınAcâ'ibü’l-Makdûr fî-Nevâ’ibi (Ahbâri) Temûradlı risalesi dönemin birinci el kaynakları arasında olup beş bölümden müteşekkildir. İbrahim Kafesoğlu'nun (1987: 700) belirttiğine göre secili nesrin mükemmel bir örneği olan bu eserde kısa bir mukaddimenin ardından, Timur isminin anlamından, doğduğu yerden başlanmakta ve fasıllar hâlinde Timur'un ölümüne kadarki olaylar hakkında teferruatlı bilgiler verilmektedir. Bunların yanı sıra Timur’un ölümünden sonra yaşanan saltanat çekişmelerinden ve Şâhruh’un Mîrzâ Halîl Sultân’dan Mâverâünnehir ve Semerkand’ı almasına kadar vuku bulan hadiselerden de bahsetmektedir. Eserini muhtemelen 838/1435 yılında tamamlamış olan İbn Arabşâh’ın, kendisiyle birlikte anne-babasını Semerkand’a göndermesinden dolayı Timur’a karşı kin beslemiş ve bu kini eserine de yansıtmıştır. Bu yüzden bilim insanları, yazarın eserinde kullandığı tabirler ve verdiği bilgilerde yanlılık olduğu algısı uyandırdığını belirtmektedirler. İbn Arabşâh, eserini iddialı bir üslûpla kaleme almış ve sade bir anlatım yerine külfetli bir dil tercih etmiştir. Ayrıca mecazi anlatım ve teşbihler oldukça yoğun kullanılmıştır. Müellif, eserinde birtakım hadiseleri karıştırıp zaman dizini bakımından hataya düştüğü için verdiği bilgileri diğer kaynaklarla karşılaştırmak suretiyle kullanmak daha doğru bir yaklaşım olacaktır.Türkiye ve Türkiye dışındaki kütüphanelerde yazmaları bulunan Timur döneminin en mühim kaynaklarından birisi olan kitap İngilizce, Fransızca, Latince, Farsça, Özbekçe gibi farklı dillere çevrilmiştir. Vezir Alî Paşa'nın isteğiyle Bağdatlı Nazmîzâde Murtazâ tarafından 1110/1698’deTârîh-i Timurlenkadıyla Türkçeye tercüme edilen eser, matbaanın Türkiye’ye gelişiyle 1142/1729 yılındaTârîh-i Timur-ı Gûrkânadıyla basılmıştır. Fakat ağır bir dille tercüme edildiği için kısmen sadeleştirilip kısaltılarak yine aynı adla 1277/1860 yılında yeniden basılmıştır (Aka 1988: 318). Nazmîzâde'nin çevirisinin ağır bir üslubu olduğu için Ahsen Batur Beyrut nüshasını Türkçeye tekrar tercüme etmiştir (2012). Nazmîzâde çevirisi üzerine Muammer Aksoy yüksek lisans tezi hazırlamıştır (2012).Müverrihin biyografisi için bk. "İbn Arabşâh, Ahmed bin Muhammed bin Abdullâh bin İbrâhîm bin Muhammed, Şehâbeddîn, Ebu’l-Abbâs, Acemî, Rûmî".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. Dr. Nagehan KÜÇÜKYILDIZ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Tercüme

Kaynakça Aka, İsmail (1988). “Acâibü’l-Makdûr”.İslâm Ansiklopedisi. C. 1. İstanbul: TDV Yay. 318. Aka, İsmail (1994).Mirza Şahruh ve Zamanı (1405-1447). Ankara: TTK yay. Aksoy, Muammer (2012). "Târîh-i Timur" Acâibü’l-Makdûr Fî-Nüvvâb-ı Timur (Târîh-i Timurlenk) Nazmi-zâde Efendi. Yüksek Lisans Tezi. Kars: Kafkas Üniversitesi. Günaltay, M. Şemseddin (1991).İslam Tarihinin Kaynakları -Tarih ve Müverrihler-. (hzl. Y. Kanar). İstanbul: Endülüs Yay. İbn Arabşah (1989).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (hzl. Ahmed Fâyiz el-Humsî). Beyrut. İbn Arabşah (2012).Acâ’ib el-Makdûr fî Nevâ’ibi Teymür. (çev. A. Batur). İstanbul: Selenge Yay. Kafesoğlu, İbrahim (1987). “İbn Arabşah”.İslâm Ansiklopedisi. C. 5/2. İstanbul: TDV Yay. 698-701. Macit, Ensar (2017).Timurlular Zamanında Azerbaycan. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Nazmîzâde Murtazâ (1277).Târîh-i Timur-ı Gûrkân. İstanbul: Cerîdehâne. Yüksel, Musa Şamil (2009).Timurlularda Din-Devlet İlişkisi. Ankara: TTK Yay.

Atıf Bilgileri KÜÇÜKYILDIZ, Nagehan. "ACÂ’İBÜ’L-MAKDÛR FÎ NEVÂ'İBİ AHBÂRİ'T-TEMÛR (İBN ARABŞÂH)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/aca-ibu-l-makdur-fi-neva-ibi-ahbari-t-temur-ibn-arabsah. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].