MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)

Name: MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)
Author: Abdî, Sarı Abdullah Efendi (d. 992/1584 - ö. 1071/1660)

İsim	MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)
Yazar	Abdî, Sarı Abdullah Efendi (d. 992/1584 - ö. 1071/1660)
Basım Tarihi:	30/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Melâmîliğe dair izahlar
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	mir-atu-l-asfiya-fi-sifati-l-melamiyyeti-l-ahfiya-ve-uluvvi-sani-l-evliya-abdi
Tarih	12 Şaban 1070/23 Nisan 1660
Notlar	Sarı Abdullah Efendi’nin Melâmîliğe dair meseleleri ele aldığı Arapça mensur eseri.Mir’âtü’l-Asfiyâ, Sarı Abdullah Efendi’nin vefatından takriben altı ay önce tamamladığı Arapça eseridir. Süleymaniye Kütüphanesi, Şehit Ali Paşa Bölümü 1401 numarada bulunan müellif nüshasının istinsah kaydında eserin 13 Şaban 1070/24 Nisan 1660 tarihinde ve cuma namazından sonra tamamlandığı yazılıdır. Ancak zikredilen tarih cumartesi gününe tekabül ettiği ve “ba‘de edâi’s-salâti’l-cum‘ati (cuma namazı kılındıktan sonra)” yazdığı için eserin 12 Şaban 1070/23 Nisan 1660 tarihinde cuma namazından sonra tamamlandığı ifade edilebilir (Salmani 2020: 20). Bilindiği kadarıyla eser, müellifin kaleme aldığı son eseridir.Melâmîlik düşüncesi bakımından oldukça önem arz eden bu eser, Melâmîlik hakkındaki yanlış intibaların önüne geçmek, Melâmî erenlerinin sırlarını keşfetmek, Melâmî yolunun yolcularının doğru şekilde anlaşılmasını sağlamak amacıyla telif edilmiştir. Sarı Abdullah, İbn Arabî’nin (ö. 638/1240)Fütûhât-ı Mekkiyye’de melâmîlikle ilgili anlattıklarını özetlemiş ve kendi görüşleriyle birlikte aktarmıştır. Eser, sadeceFütûhât’taki ilgili kısımların toplanıp ihtisar edilmesinden öte telif özelliği de göstermektedir. Böylece eserin temelini, İbn Arabî’nin (ö. 638/1240)Fütûhât-ı Mekkiyye’sindeki melamilikle ilgili kısımlar oluştursa da Sarı Abdullah Efendi, kendi görüşlerini ve yorumlarını da ekleyerekMir’âtü’l-Asfiyâ’ya bir çeşit telif özelliği kazandırmıştır. Bu bakımdan eser, ihtisar literatürünün hususiyetlerini göstermesi bakımından da ehemmiyet arz etmektedir.Eser mukaddimeden başka; makale, tekmile, hâtime ve hatmü’l-hâtime bölümlerinden oluşmaktadır. Müellif mukaddimeye, Allah’ın velilerinin anlatıldığı bazı hadisleri naklederek başlar. Ardından, İbn Arabî’ninFütûhât-ı Mekkiyye’sinde velilerin hususiyetlerinden bahsettiğini söyler. Kendisinin de bu bölümleri toplayarak kaleme almayı arzu ettiğini böylece Melâmîler hakkındaki yanlış intibaları düzeltmek, bu ulu topluluğa atılan iftiralara cevap vererek yolun gerçeklerini, bu yolda yürüyenlerin sırlarını keşfetmek maksadıyla eserini yazdığını ifade eder. İlk bölümde Melâmîliğin hususiyetleri, ikinci bölümde her dönemin kutupları ve hususiyetleri, üçüncü bölümde Mehdî’nin özellikleri, Hz. İsa’nın nüzulü, son bölümde de İbn Arabî’nin menkıbeleri, tasavvuf anlayışı ve makamının ne kadar yüce olduğu anlatılmıştır (Çakmaktaş 2017: 87).Sarı Abdullah’ın ömrünün sonunda kaleme aldığı bu kitabı; müellifin görüşlerini yansıtması, Melâmîlik düşüncesine ışık tutması, ihtisar literatürüne katkısı bakımından önemlidir. Eser, Bin Arslanzade (ö. ?) tarafındanMirkâtü'l-Evliyâadıyla Türkçeye de şerhler ve notlarla zenginleştirilerek tercüme edilmiştir. Sarı Abdullah Efendi’nin eseri ve Bin Arslanzade’nin geniş tercümesi, Bünyamin Ayçiçeği ve Milad Salmani tarafından yayıma hazırlanmaktadır.Müellifin biyografisi için bk. “Abdî, Sarı Abdullah Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Tercüme
Kaynakça	Eradtü en ecme‘a hâzihi’l-medâ’ihi min ebvâbi’l-Fütûhâtve’k-tübühâ tezkiraten li’s-sâmi’îne’l-kâbilîn li-yectenibû min sû’i’z-zanni ve’t-ta’ni alâ hâ’ülâ’i’t-tâ’ifeti’l-aliyyeti. Ve yettasifû bi-hüsni’l-i’tikâdi li-hâzihi’d-dağâ’ini’s-seyyi’eti li-yünevvira’llâhu kulûbehüm bi-envâri mahabbeti evliyâ’ihî ve yekşife lehüm esrâra hakîkati asfiyâ’ihî ve yahşurahüm ma’a’l-ebrâri ve esdikâ’ihî. Ve rettebtü hâzihi’r-risâleti alâ; makâletin ve tekmiletin ve hâtimetin ve hatmü’l-hâtimeti (Sarı Abdullah Efendi.Mir’âtü’l-Asfiyâ fî Sıfâti’l-Melâmiyyeti’l-Ahfiyâ ve Uluvvi Şâni’l-Evliyâ. Süleymaniye Kütüphanesi. Şehit Ali Paşa Bölümü. Nu. 1401. vr. 1b-2a).
Atıf Bilgileri	Ayçiçeği, Bünyamin. "MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mir-atu-l-asfiya-fi-sifati-l-melamiyyeti-l-ahfiya-ve-uluvvi-sani-l-evliya-abdi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)

Yazar Abdî, Sarı Abdullah Efendi (d. 992/1584 - ö. 1071/1660)

Basım Tarihi 30/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Melâmîliğe dair izahlar

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası mir-atu-l-asfiya-fi-sifati-l-melamiyyeti-l-ahfiya-ve-uluvvi-sani-l-evliya-abdi

Tarih 12 Şaban 1070/23 Nisan 1660

Notlar Sarı Abdullah Efendi’nin Melâmîliğe dair meseleleri ele aldığı Arapça mensur eseri.Mir’âtü’l-Asfiyâ, Sarı Abdullah Efendi’nin vefatından takriben altı ay önce tamamladığı Arapça eseridir. Süleymaniye Kütüphanesi, Şehit Ali Paşa Bölümü 1401 numarada bulunan müellif nüshasının istinsah kaydında eserin 13 Şaban 1070/24 Nisan 1660 tarihinde ve cuma namazından sonra tamamlandığı yazılıdır. Ancak zikredilen tarih cumartesi gününe tekabül ettiği ve “ba‘de edâi’s-salâti’l-cum‘ati (cuma namazı kılındıktan sonra)” yazdığı için eserin 12 Şaban 1070/23 Nisan 1660 tarihinde cuma namazından sonra tamamlandığı ifade edilebilir (Salmani 2020: 20). Bilindiği kadarıyla eser, müellifin kaleme aldığı son eseridir.Melâmîlik düşüncesi bakımından oldukça önem arz eden bu eser, Melâmîlik hakkındaki yanlış intibaların önüne geçmek, Melâmî erenlerinin sırlarını keşfetmek, Melâmî yolunun yolcularının doğru şekilde anlaşılmasını sağlamak amacıyla telif edilmiştir. Sarı Abdullah, İbn Arabî’nin (ö. 638/1240)Fütûhât-ı Mekkiyye’de melâmîlikle ilgili anlattıklarını özetlemiş ve kendi görüşleriyle birlikte aktarmıştır. Eser, sadeceFütûhât’taki ilgili kısımların toplanıp ihtisar edilmesinden öte telif özelliği de göstermektedir. Böylece eserin temelini, İbn Arabî’nin (ö. 638/1240)Fütûhât-ı Mekkiyye’sindeki melamilikle ilgili kısımlar oluştursa da Sarı Abdullah Efendi, kendi görüşlerini ve yorumlarını da ekleyerekMir’âtü’l-Asfiyâ’ya bir çeşit telif özelliği kazandırmıştır. Bu bakımdan eser, ihtisar literatürünün hususiyetlerini göstermesi bakımından da ehemmiyet arz etmektedir.Eser mukaddimeden başka; makale, tekmile, hâtime ve hatmü’l-hâtime bölümlerinden oluşmaktadır. Müellif mukaddimeye, Allah’ın velilerinin anlatıldığı bazı hadisleri naklederek başlar. Ardından, İbn Arabî’ninFütûhât-ı Mekkiyye’sinde velilerin hususiyetlerinden bahsettiğini söyler. Kendisinin de bu bölümleri toplayarak kaleme almayı arzu ettiğini böylece Melâmîler hakkındaki yanlış intibaları düzeltmek, bu ulu topluluğa atılan iftiralara cevap vererek yolun gerçeklerini, bu yolda yürüyenlerin sırlarını keşfetmek maksadıyla eserini yazdığını ifade eder. İlk bölümde Melâmîliğin hususiyetleri, ikinci bölümde her dönemin kutupları ve hususiyetleri, üçüncü bölümde Mehdî’nin özellikleri, Hz. İsa’nın nüzulü, son bölümde de İbn Arabî’nin menkıbeleri, tasavvuf anlayışı ve makamının ne kadar yüce olduğu anlatılmıştır (Çakmaktaş 2017: 87).Sarı Abdullah’ın ömrünün sonunda kaleme aldığı bu kitabı; müellifin görüşlerini yansıtması, Melâmîlik düşüncesine ışık tutması, ihtisar literatürüne katkısı bakımından önemlidir. Eser, Bin Arslanzade (ö. ?) tarafındanMirkâtü'l-Evliyâadıyla Türkçeye de şerhler ve notlarla zenginleştirilerek tercüme edilmiştir. Sarı Abdullah Efendi’nin eseri ve Bin Arslanzade’nin geniş tercümesi, Bünyamin Ayçiçeği ve Milad Salmani tarafından yayıma hazırlanmaktadır.Müellifin biyografisi için bk. “Abdî, Sarı Abdullah Efendi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Tercüme

Kaynakça Eradtü en ecme‘a hâzihi’l-medâ’ihi min ebvâbi’l-Fütûhâtve’k-tübühâ tezkiraten li’s-sâmi’îne’l-kâbilîn li-yectenibû min sû’i’z-zanni ve’t-ta’ni alâ hâ’ülâ’i’t-tâ’ifeti’l-aliyyeti. Ve yettasifû bi-hüsni’l-i’tikâdi li-hâzihi’d-dağâ’ini’s-seyyi’eti li-yünevvira’llâhu kulûbehüm bi-envâri mahabbeti evliyâ’ihî ve yekşife lehüm esrâra hakîkati asfiyâ’ihî ve yahşurahüm ma’a’l-ebrâri ve esdikâ’ihî. Ve rettebtü hâzihi’r-risâleti alâ; makâletin ve tekmiletin ve hâtimetin ve hatmü’l-hâtimeti (Sarı Abdullah Efendi.Mir’âtü’l-Asfiyâ fî Sıfâti’l-Melâmiyyeti’l-Ahfiyâ ve Uluvvi Şâni’l-Evliyâ. Süleymaniye Kütüphanesi. Şehit Ali Paşa Bölümü. Nu. 1401. vr. 1b-2a).

Atıf Bilgileri Ayçiçeği, Bünyamin. "MİR'ÂTÜ'L-ASFİYÂ FÎ SIFÂTİ'L-MELÂMİYYETİ'L-AHFİYÂ VE ULUVVİ ŞÂNİ'L-EVLİYÂ (ABDÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/mir-atu-l-asfiya-fi-sifati-l-melamiyyeti-l-ahfiya-ve-uluvvi-sani-l-evliya-abdi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].