KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)

Name: KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)
Author: Yâr Ali Çelebi (d. ?/? - ö. 818/20.04.1415)

İsim	KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)
Yazar	Yâr Ali Çelebi (d. ?/? - ö. 818/20.04.1415)
Basım Tarihi:	22/01/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufi meseleler
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	kitabu-l-makasidi-n-naciye-fi-l-mebde-ve-l-me-as-ve-l-mead-yar-ali-celebi
Tarih	777/1375
Notlar	Yâr Ali Çelebi'nin sufi literatürde mebde’, me'âş ve meâd konularının hepsini ele alan bir kitap bulunmadığı düşüncesiyle kaleme aldığı Farsça mensur eseri. Müellif, eserinde ilâhî hakikatler, varlık ve mertebeleri, ilâhî isim ve sıfatlar konularını izah etmiştir.Kitâbu'l-Makâsıdbir mukaddime ve üç bâbdan oluşmaktadır. Mukaddime ikiye ayrılmıştır. Birinci kısımda tasavvuf ilminin mevzuu, mesâil ve mebâdiinden bahsedilmiş, ikinci kısımda mebde’, meâş ve meâdın tasavvuftaki kullanımına değinilmiştir. Eserin ilk bâbı mebde’ hakkındadır ve yedi kısımda oluşmaktadır. Müellif burada varlık mertebelerinden bahsedip Zât-ı İlâhî, taayyün-i esmâ ve sıfat, âlem-i ervâh, alem-i misâl, zuhûr-ı arş ve kürsî, tertîb-i âsumân ve zemîn ve hilkat ve anâsır, terkîb-i mevâlid ve îcâd-ı insân gibi başlıklar altında konuyu ele almıştır. İkinci bâbda meâş bahsi ele alınmış, şeriat, tarikat, hakikat, nefs ve tezkiyesi, kalb ve tasfiyesi, ruh ve tahliyesi, muhabbet, nefsin on makamı gibi konulardan bahsedilmiştir. Üçüncü bâbda müellif meâd bahsini dört kısma ayırıp ele almıştır. Bunlar: Berzah, ölüm ve çeşitleri, haşr, cennet ve cehennem.Müellif, Hz. Ebubekir, Hz. Ali, Serî Sakatî, Sehl Tüsterî, Cüneyd-i Bağdâdî, Hallâc-ı Mansûr, Şiblî gibi mutasavvıflardan alıntılar yapmış, Evhadüddîn-i Kirmânî ve Feriddüddîn Attâr gibi meşhur şairlerin şiirlerinden iktibaslarda bulunmuş, İbn Arabî, Sâdreddin-i Konevî, Mevlânâ, Necmeddîn-i Râzî, Necmeddin-i Kübrâ İbn Fârız, Fahreddin-i Irâkî, Dâvûd-i Kayserî gibi önemli şahısların eserlerinden istifade etmiştir. Eserde birçok âyet ve hadise, hikâyelere ve mutasavvıfların sözlerine yer verilmiştir. Eserde sade, basit ve akıcı bir dilden bahsedilemez. Çok fazla Arapça cümle, tabir ve ıstılah ile ağır, uzun ve girift cümlelere yer verilmiştir.Eser Abdülmecid Sivâsî’nin isteği üzerine Abdullah Bosnevî tarafındanMakâsıd-ı Envâr-ı Ayniyye ve Masâid-i Ervâh-i Tayyibe-i Gaybiyyeadıyla Türkçeye tercüme edilmiştir. Bu tercüme bazı kaynaklarda yanlışlıkla Abdülmecid-i Sivâsî’ye nisbet edilmiştir.Şairin biyografisi için bk. “Yâr Ali Çelebi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Bursalı Mehmed Tahir (1333).Osmanlı Müellifleri I. İstanbul: Matbaa-ı Âmire. Gümüş, Gülsüm (2019).Abdullah Bosnevî’ye Nispet Edilen “Makâsıd-ı Envâr-ı Gaybiyye ve Masâid-i Ervâh-ı Tayyibe” İsimli Eser ve Tahlili.Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi. Gündoğdu, Cengiz (2000).Bir Türk Mutasavvıfı Abdülmecîd Sivasî Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. Reşnûzâde, Bâbek (1383). “Yâr Alî-i Şîrâzî”.Dânişnâme-i Edeb-i Fârsî/ Edeb-i Farsî Der Ânâtûlî ve Bâlkân.Tahran: Sâzmân-i Çâp ve İntişârât-i Vezâret-i Ferheng ve İrşâd-i İslâmî.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-l-makasidi-n-naciye-fi-l-mebde-ve-l-me-as-ve-l-mead-yar-ali-celebi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)

Yazar Yâr Ali Çelebi (d. ?/? - ö. 818/20.04.1415)

Basım Tarihi 22/01/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - tasavvufi meseleler

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası kitabu-l-makasidi-n-naciye-fi-l-mebde-ve-l-me-as-ve-l-mead-yar-ali-celebi

Tarih 777/1375

Notlar Yâr Ali Çelebi'nin sufi literatürde mebde’, me'âş ve meâd konularının hepsini ele alan bir kitap bulunmadığı düşüncesiyle kaleme aldığı Farsça mensur eseri. Müellif, eserinde ilâhî hakikatler, varlık ve mertebeleri, ilâhî isim ve sıfatlar konularını izah etmiştir.Kitâbu'l-Makâsıdbir mukaddime ve üç bâbdan oluşmaktadır. Mukaddime ikiye ayrılmıştır. Birinci kısımda tasavvuf ilminin mevzuu, mesâil ve mebâdiinden bahsedilmiş, ikinci kısımda mebde’, meâş ve meâdın tasavvuftaki kullanımına değinilmiştir. Eserin ilk bâbı mebde’ hakkındadır ve yedi kısımda oluşmaktadır. Müellif burada varlık mertebelerinden bahsedip Zât-ı İlâhî, taayyün-i esmâ ve sıfat, âlem-i ervâh, alem-i misâl, zuhûr-ı arş ve kürsî, tertîb-i âsumân ve zemîn ve hilkat ve anâsır, terkîb-i mevâlid ve îcâd-ı insân gibi başlıklar altında konuyu ele almıştır. İkinci bâbda meâş bahsi ele alınmış, şeriat, tarikat, hakikat, nefs ve tezkiyesi, kalb ve tasfiyesi, ruh ve tahliyesi, muhabbet, nefsin on makamı gibi konulardan bahsedilmiştir. Üçüncü bâbda müellif meâd bahsini dört kısma ayırıp ele almıştır. Bunlar: Berzah, ölüm ve çeşitleri, haşr, cennet ve cehennem.Müellif, Hz. Ebubekir, Hz. Ali, Serî Sakatî, Sehl Tüsterî, Cüneyd-i Bağdâdî, Hallâc-ı Mansûr, Şiblî gibi mutasavvıflardan alıntılar yapmış, Evhadüddîn-i Kirmânî ve Feriddüddîn Attâr gibi meşhur şairlerin şiirlerinden iktibaslarda bulunmuş, İbn Arabî, Sâdreddin-i Konevî, Mevlânâ, Necmeddîn-i Râzî, Necmeddin-i Kübrâ İbn Fârız, Fahreddin-i Irâkî, Dâvûd-i Kayserî gibi önemli şahısların eserlerinden istifade etmiştir. Eserde birçok âyet ve hadise, hikâyelere ve mutasavvıfların sözlerine yer verilmiştir. Eserde sade, basit ve akıcı bir dilden bahsedilemez. Çok fazla Arapça cümle, tabir ve ıstılah ile ağır, uzun ve girift cümlelere yer verilmiştir.Eser Abdülmecid Sivâsî’nin isteği üzerine Abdullah Bosnevî tarafındanMakâsıd-ı Envâr-ı Ayniyye ve Masâid-i Ervâh-i Tayyibe-i Gaybiyyeadıyla Türkçeye tercüme edilmiştir. Bu tercüme bazı kaynaklarda yanlışlıkla Abdülmecid-i Sivâsî’ye nisbet edilmiştir.Şairin biyografisi için bk. “Yâr Ali Çelebi”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Bursalı Mehmed Tahir (1333).Osmanlı Müellifleri I. İstanbul: Matbaa-ı Âmire. Gümüş, Gülsüm (2019).Abdullah Bosnevî’ye Nispet Edilen “Makâsıd-ı Envâr-ı Gaybiyye ve Masâid-i Ervâh-ı Tayyibe” İsimli Eser ve Tahlili.Yüksek Lisans Tezi. Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi. Gündoğdu, Cengiz (2000).Bir Türk Mutasavvıfı Abdülmecîd Sivasî Hayatı Eserleri ve Tasavvufî Görüşleri. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. Reşnûzâde, Bâbek (1383). “Yâr Alî-i Şîrâzî”.Dânişnâme-i Edeb-i Fârsî/ Edeb-i Farsî Der Ânâtûlî ve Bâlkân.Tahran: Sâzmân-i Çâp ve İntişârât-i Vezâret-i Ferheng ve İrşâd-i İslâmî.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "KİTÂBU'L-MAKÂSIDI'N-NÂCİYE Fİ'L-MEBDE VE'L-ME'AŞ VE'L-MEÂD (YÂR ALİ ÇELEBİ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-l-makasidi-n-naciye-fi-l-mebde-ve-l-me-as-ve-l-mead-yar-ali-celebi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].