HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)

Name: HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)
Author: Ahmed ibn Maksudi (d.?-ö.?)

İsim	HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)
Yazar	Ahmed ibn Maksudi (d.?-ö.?)
Basım Tarihi:	31/12/2021
Konu	Âşık Edebiyatı - masal
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	hikaye-i-sahmeran-06-mil-yz-a-8102
Tarih	?
Notlar	Müellifi Ahmed ibn Maksudi olan masal. Üzerinde tarihi bilgi belirtilmemekle birlikte 19. yüzyıla ait olması kuvvetle muhtemeldir.Mensur olan eserde az da olsa manzum kısımlar yer alır. 85 varaktan oluşan eser, harekelidir. Ankara Millî Kütüphane'de 06 Mil. Yz. A 8102 numarayla kayıtlı olan Hikâye-i Şahmeran’ın Câmesab-nâme ya da Câmasb-nâme gibi farklı adlarda kayıtlı birçok yazma nüshası farklı kütüphanelerde mevcuttur.Çerçeve masal özelliği taşıyan Hikâye-i Şahmeran’da; Câmesab’ın Hikâyesi içinde Belkıya’nın Hikâyesi, Cihan Şâh’ın Hikâyesi olmak üzere iki ana hikâye daha bulunmaktadır. Yazmanın giriş kısmında eserin içindeki çerçeve masallar sırasıyla şu şekilde verilir: Hikâye-i Belkıya, Hikâye-i İkab, Hikâye-i Şahsahra, Hikâye-i Kûh-ı Kâf, Hikâye-i Cihanşah, Hikâye-i Şah-ı Murg, Hikâye-i Dûhter Şah-ı Peri, Hikâye-i Kal’a-ı Gevhernigîn, Hikâye-i Şemsabânû, Hikâye-i Keygâl-i Hindî, Hikâye-i Belkıya Mısır’a Geldiği, Hikâye-i Şâh-ı Merân. Masalın ana başlığı Hikâye-yi Şâh-ı mârân olup besmeleyle başlar. Âlemlerin rabbine hamd, Muhammed ve âline salat ve selamla devam eder. Kitabın müellifinin kitabı yazma gayesinden bahseder. Hz. Musa’nın Tur Dağı’nda Allah ile konuşması olayından ve Hz. Muhammed’e övgüden sonra kelime-i şehadet yer alır ve masal başlar. Camesab’ın hikâyesinin içinde Belkıya ve Cihan Şah hikâyeleri de anlatılır. Camesab’ın masalının epizotları şöyledir: Hazret-i Danyal ile Cebrail arasındaki sohbet, Hz. Danyal’ın öleceğini anlayıp elindeki kâğıtları hanımına teslim etmesi, eşine nasihati ve ölümü, Danyal’ın oğlunun dünyaya gelmesi, oğlana ad verilmesi, Camesab’ın yedi yaşına girince hocaya verilmesi, Camesab’ın evlendirilmesi, Camesab’ın işe başlaması, ormandan odun getirmesi, tesadüfen bal kuyusunu bulması, arkadaşlarının ihaneti ve onu kuyuda bırakmaları, Camesab’ın annesine oğlunun öldüğüne dair kötü haber verilmesi, Camesab’ın kuyuda kendini Şahmeran’ın yer altı köşkünde bulması ve Şahmeran ile karşılaşması ve başından geçenleri ona anlatması, Şahmeran’ın da Camesab’a Belkıya’nın ve Cihân Şah’ın hikâyelerini anlatması, Camesab’ın Şahmeran’dan kendi dünyasına gitmek için izin istemesi, Şahmeran’ın onu hamama girmeme şartıyla bırakması, Camesab’ın kuyudan çıkınca annesinin yanına ve kendisine ihanet eden arkadaşlarının yanına gitmesi, arkadaşlarının onu hamama götürmek istemeleri fakat Camesab’ın Şahmeran’a söz verdiği için bunu reddetmesi, o sırada ülkenin padişahı Key Hüsrev’in hastalanması ve veziri Şemhûr’un padişahın iyileşebilmesi için Şahmeran’ın gerekli olduğunu söylemesi, Şahmeran’ı göreni tespit edebilmek için ülkedeki herkesin hamamda yıkanması, padişahın adamlarının Camesab’ı zorla hamama götürmesi, hamamda vücuduna su değen Camesab’ın Şahmeran’ı gördüğüne dair nişanının ortaya çıkması, padişahın adamlarının onu alıp saraya götürmesi, vezir Şemhur’un Camesab’ı padişah Keyhüsrev’i iyileştirmek için ikna etmeye çalışması, Camesab’ın Şahmeran’ın yerini söylemeyince işkence edilmesi, işkenceye dayanamayan Camesab’ın Şahmeran’ın yerini söylemesi, sözünde durmayan Camesab’a Şahmeran’ın sitem etmesi, Camesab pişmanlığını ve üzüntüsünü dile getirmesi, Şahmeran’ın Camesab’ın samimiyetine inanması ve yolda giderken ona öğütte bulunması, saraya vardıklarında öğüdünü yerine getirmesi, Şahmerân’ın ölmesi, vezirin ölmesi, Camesab’ın vezir Şemhûr’un ölüm haberini padişah Keyhüsrev’e getirmesi ve padişahın iyileşmesi, padişahın Camesab’ı vezir yapması, Camesab’ın hiçbir şey bilmiyorken bir anda hikmetlerle donanması, aradan zaman geçince Camesab’ın ölmesi (Çakır 2011: 126-127).Hikâye-i Şahmeran üzerine Emine Çakır tarafından 2011 yılında yüksek lisans tezi hazırlanmıştır. Çakır, çalışmasında Hikâye-i Şahmeran adlı bu nüsha ile Millî Kütüphane'de arşiv numarası 06 Mil. Yz. A 8491 olan Câmesb-Nâme adlı müellifi bilinmeyen yazma eser ve T.B.M.M. Kütüphanesi’nde arşiv numarası 06 TBMM LD 1465 olan ve Abdî’ye ait Câmesb-nâme adlı nüshayı günümüz Türkçesine aktararak masal motifleri açısından mukayese etmiştir.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Emine Çakır
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Çakır, Emine (2011).Hikâye-i Şahmeran Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme.Yüksek Lisans Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	Çakır, Emine. "HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/hikaye-i-sahmeran-06-mil-yz-a-8102. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)

Yazar Ahmed ibn Maksudi (d.?-ö.?)

Basım Tarihi 31/12/2021

Konu Âşık Edebiyatı - masal

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası hikaye-i-sahmeran-06-mil-yz-a-8102

Tarih ?

Notlar Müellifi Ahmed ibn Maksudi olan masal. Üzerinde tarihi bilgi belirtilmemekle birlikte 19. yüzyıla ait olması kuvvetle muhtemeldir.Mensur olan eserde az da olsa manzum kısımlar yer alır. 85 varaktan oluşan eser, harekelidir. Ankara Millî Kütüphane'de 06 Mil. Yz. A 8102 numarayla kayıtlı olan Hikâye-i Şahmeran’ın Câmesab-nâme ya da Câmasb-nâme gibi farklı adlarda kayıtlı birçok yazma nüshası farklı kütüphanelerde mevcuttur.Çerçeve masal özelliği taşıyan Hikâye-i Şahmeran’da; Câmesab’ın Hikâyesi içinde Belkıya’nın Hikâyesi, Cihan Şâh’ın Hikâyesi olmak üzere iki ana hikâye daha bulunmaktadır. Yazmanın giriş kısmında eserin içindeki çerçeve masallar sırasıyla şu şekilde verilir: Hikâye-i Belkıya, Hikâye-i İkab, Hikâye-i Şahsahra, Hikâye-i Kûh-ı Kâf, Hikâye-i Cihanşah, Hikâye-i Şah-ı Murg, Hikâye-i Dûhter Şah-ı Peri, Hikâye-i Kal’a-ı Gevhernigîn, Hikâye-i Şemsabânû, Hikâye-i Keygâl-i Hindî, Hikâye-i Belkıya Mısır’a Geldiği, Hikâye-i Şâh-ı Merân. Masalın ana başlığı Hikâye-yi Şâh-ı mârân olup besmeleyle başlar. Âlemlerin rabbine hamd, Muhammed ve âline salat ve selamla devam eder. Kitabın müellifinin kitabı yazma gayesinden bahseder. Hz. Musa’nın Tur Dağı’nda Allah ile konuşması olayından ve Hz. Muhammed’e övgüden sonra kelime-i şehadet yer alır ve masal başlar. Camesab’ın hikâyesinin içinde Belkıya ve Cihan Şah hikâyeleri de anlatılır. Camesab’ın masalının epizotları şöyledir: Hazret-i Danyal ile Cebrail arasındaki sohbet, Hz. Danyal’ın öleceğini anlayıp elindeki kâğıtları hanımına teslim etmesi, eşine nasihati ve ölümü, Danyal’ın oğlunun dünyaya gelmesi, oğlana ad verilmesi, Camesab’ın yedi yaşına girince hocaya verilmesi, Camesab’ın evlendirilmesi, Camesab’ın işe başlaması, ormandan odun getirmesi, tesadüfen bal kuyusunu bulması, arkadaşlarının ihaneti ve onu kuyuda bırakmaları, Camesab’ın annesine oğlunun öldüğüne dair kötü haber verilmesi, Camesab’ın kuyuda kendini Şahmeran’ın yer altı köşkünde bulması ve Şahmeran ile karşılaşması ve başından geçenleri ona anlatması, Şahmeran’ın da Camesab’a Belkıya’nın ve Cihân Şah’ın hikâyelerini anlatması, Camesab’ın Şahmeran’dan kendi dünyasına gitmek için izin istemesi, Şahmeran’ın onu hamama girmeme şartıyla bırakması, Camesab’ın kuyudan çıkınca annesinin yanına ve kendisine ihanet eden arkadaşlarının yanına gitmesi, arkadaşlarının onu hamama götürmek istemeleri fakat Camesab’ın Şahmeran’a söz verdiği için bunu reddetmesi, o sırada ülkenin padişahı Key Hüsrev’in hastalanması ve veziri Şemhûr’un padişahın iyileşebilmesi için Şahmeran’ın gerekli olduğunu söylemesi, Şahmeran’ı göreni tespit edebilmek için ülkedeki herkesin hamamda yıkanması, padişahın adamlarının Camesab’ı zorla hamama götürmesi, hamamda vücuduna su değen Camesab’ın Şahmeran’ı gördüğüne dair nişanının ortaya çıkması, padişahın adamlarının onu alıp saraya götürmesi, vezir Şemhur’un Camesab’ı padişah Keyhüsrev’i iyileştirmek için ikna etmeye çalışması, Camesab’ın Şahmeran’ın yerini söylemeyince işkence edilmesi, işkenceye dayanamayan Camesab’ın Şahmeran’ın yerini söylemesi, sözünde durmayan Camesab’a Şahmeran’ın sitem etmesi, Camesab pişmanlığını ve üzüntüsünü dile getirmesi, Şahmeran’ın Camesab’ın samimiyetine inanması ve yolda giderken ona öğütte bulunması, saraya vardıklarında öğüdünü yerine getirmesi, Şahmerân’ın ölmesi, vezirin ölmesi, Camesab’ın vezir Şemhûr’un ölüm haberini padişah Keyhüsrev’e getirmesi ve padişahın iyileşmesi, padişahın Camesab’ı vezir yapması, Camesab’ın hiçbir şey bilmiyorken bir anda hikmetlerle donanması, aradan zaman geçince Camesab’ın ölmesi (Çakır 2011: 126-127).Hikâye-i Şahmeran üzerine Emine Çakır tarafından 2011 yılında yüksek lisans tezi hazırlanmıştır. Çakır, çalışmasında Hikâye-i Şahmeran adlı bu nüsha ile Millî Kütüphane'de arşiv numarası 06 Mil. Yz. A 8491 olan Câmesb-Nâme adlı müellifi bilinmeyen yazma eser ve T.B.M.M. Kütüphanesi’nde arşiv numarası 06 TBMM LD 1465 olan ve Abdî’ye ait Câmesb-nâme adlı nüshayı günümüz Türkçesine aktararak masal motifleri açısından mukayese etmiştir.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Emine Çakır

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Çakır, Emine (2011).Hikâye-i Şahmeran Üzerine Mukayeseli Bir İnceleme.Yüksek Lisans Tezi. Trabzon: Karadeniz Teknik Üniversitesi.

Atıf Bilgileri Çakır, Emine. "HİKÂYE-İ ŞAHMERAN (06 Mil. Yz. A. 8102)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/hikaye-i-sahmeran-06-mil-yz-a-8102. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].