KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)

Name: KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)
Author: Cemâlî, Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi (d. ? - ö. 933/1526-27)

İsim	KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)
Yazar	Cemâlî, Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi (d. ? - ö. 933/1526-27)
Basım Tarihi:	02/04/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dini-tasavvufi-ahlaki manzume
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	kasidetu-l-ha-iyye-kaside-i-muhrika-cemali
Tarih	?
Notlar	Cemâl Halîfe olarak bilinen Karamanlı Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi’nin ahlaki, tasavvufî mahiyetteki Arapça kasidesi. Kafiye harfi “hâ” olduğu içinKasîdetü'l-Hâ’iyyeolarak isimlendirilen bu kasideKasîde-i Muhrikaolarak da bilinir. Klasik kasidelerden farklı olarak sadece nesib ve dua bölümlerinden oluşan manzume 43 beyittir ve aruzun "fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün" kalıbıyla yazılmıştır (Donuk 2016: 25; Aydın vd. 2021: 332-333).Eserin genel muhtevası dünyanın faniliği, kötü amellerden uzaklaşmanın ve fazilet sahibi olmanın gerekliliği üzerinedir. Kasidenin ilk beytinden itibaren dünyanın rahat bir yer olmadığı, inananlar için zindan olduğu vurgulanır ve devamında aynı tema her beyitte farklı karşılaştırmalarla tekrar eder. 31. beyitten sonra müellif hem kendisinin hem de inananların günahlarının bağışlanması için Allah’a yakarır ve Hz. Peygamber’e salat ve dua ile kasideyi sonlandırır.Kasidenin yazılış sebebi müellifi tarafından asıl metinde verilmese de kasideye yapılan şerhlerde konuyla ilgili bazı rivayetler aktarılmaktadır. Bu rivayetlere göre Cemâlî’nin metni yazma sebebinin Haccâc (ö. 714) ve Yezîd (ö. 683)’in kötü davranışlarını kınamak ve halka İbni Ömer (ö. 693)’in ahlâkını öğütlemek olduğu kaydedilir. Bunun dışında yine şerhlerde, bu esereKasîde-i Muhrikadenilmesinin sebebi olarak; Cemâlî’nin ilk beyti yazdıktan sonra, İbni Ömer (ö. 693)’in aşkıyla bir ah çektiği ve ahının ateşinin beytin yazılı olduğu kağıdı yaktığı rivayet edilir (Coşkun 2019: 17-18) Kasideye yapılan şerhlerin şârihlerine dair kaynaklardakibilgilerihtilaflıdır. İsimleri zikredilen şârihler şunlardır: Molla Hüsrev (ö. 1480), Hânîzâde Seyyid İbrâhim Hurrem (ö. 1824) ve Tokat Müftüsü Abdurrahmân bin Ahmed (ö. ? ).Yazma eser kütüphanelerinde kayıtlı dört nüshası tespit edilen eserin metni ve incelemesine dair iki makale çalışması bulunmaktadır (Donuk 2016; Aydın vd. 2021).Şairin biyografisi için bk. "Cemâlî, Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Aydın, İbrahim, Y. Karakuş ve T. Tanrıbilir (2021). “Cemâleddin İshâk el-Karamânî’ye Ait “Kasîde-i Hâiyye”nin Tahkikli Neşri, Tercümesi ve Değerlendirmesi”.Hikmet Yurdu, 14 (28): 328-351. Cemâleddin İshâk Karamânî.Kasîde-i Hâ'iyye. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi. Nu. 1326. vr. 80a-82a. Coşkun, Alperen Bedirhan (2019).Mollâ Husrev’in Şerh-i Kaside-i Muhrika’sı (İnceleme-Tenkitli Metin). Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Donuk, Suat (2016) “Cemâleddin İshak El-Karamanî’nin Kasideleri”.Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 3 (6): 19-45. Öngören, Reşat (2001). “Karamanî, Cemâleddin İshak”.İslâm Ansiklopedisi. C. 24. İstanbul: TDV Yay.448-449. Yazar, Sadık (2011).Anadolu Sahası Klâsik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.
Atıf Bilgileri	KILIÇ, MUSTAFA. "KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kasidetu-l-ha-iyye-kaside-i-muhrika-cemali. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)

Yazar Cemâlî, Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi (d. ? - ö. 933/1526-27)

Basım Tarihi 02/04/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - dini-tasavvufi-ahlaki manzume

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası kasidetu-l-ha-iyye-kaside-i-muhrika-cemali

Tarih ?

Notlar Cemâl Halîfe olarak bilinen Karamanlı Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi’nin ahlaki, tasavvufî mahiyetteki Arapça kasidesi. Kafiye harfi “hâ” olduğu içinKasîdetü'l-Hâ’iyyeolarak isimlendirilen bu kasideKasîde-i Muhrikaolarak da bilinir. Klasik kasidelerden farklı olarak sadece nesib ve dua bölümlerinden oluşan manzume 43 beyittir ve aruzun "fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün" kalıbıyla yazılmıştır (Donuk 2016: 25; Aydın vd. 2021: 332-333).Eserin genel muhtevası dünyanın faniliği, kötü amellerden uzaklaşmanın ve fazilet sahibi olmanın gerekliliği üzerinedir. Kasidenin ilk beytinden itibaren dünyanın rahat bir yer olmadığı, inananlar için zindan olduğu vurgulanır ve devamında aynı tema her beyitte farklı karşılaştırmalarla tekrar eder. 31. beyitten sonra müellif hem kendisinin hem de inananların günahlarının bağışlanması için Allah’a yakarır ve Hz. Peygamber’e salat ve dua ile kasideyi sonlandırır.Kasidenin yazılış sebebi müellifi tarafından asıl metinde verilmese de kasideye yapılan şerhlerde konuyla ilgili bazı rivayetler aktarılmaktadır. Bu rivayetlere göre Cemâlî’nin metni yazma sebebinin Haccâc (ö. 714) ve Yezîd (ö. 683)’in kötü davranışlarını kınamak ve halka İbni Ömer (ö. 693)’in ahlâkını öğütlemek olduğu kaydedilir. Bunun dışında yine şerhlerde, bu esereKasîde-i Muhrikadenilmesinin sebebi olarak; Cemâlî’nin ilk beyti yazdıktan sonra, İbni Ömer (ö. 693)’in aşkıyla bir ah çektiği ve ahının ateşinin beytin yazılı olduğu kağıdı yaktığı rivayet edilir (Coşkun 2019: 17-18) Kasideye yapılan şerhlerin şârihlerine dair kaynaklardakibilgilerihtilaflıdır. İsimleri zikredilen şârihler şunlardır: Molla Hüsrev (ö. 1480), Hânîzâde Seyyid İbrâhim Hurrem (ö. 1824) ve Tokat Müftüsü Abdurrahmân bin Ahmed (ö. ? ).Yazma eser kütüphanelerinde kayıtlı dört nüshası tespit edilen eserin metni ve incelemesine dair iki makale çalışması bulunmaktadır (Donuk 2016; Aydın vd. 2021).Şairin biyografisi için bk. "Cemâlî, Şeyh Cemâleddîn İshâk Efendi".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Araş. Gör. MUSTAFA KILIÇ

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Aydın, İbrahim, Y. Karakuş ve T. Tanrıbilir (2021). “Cemâleddin İshâk el-Karamânî’ye Ait “Kasîde-i Hâiyye”nin Tahkikli Neşri, Tercümesi ve Değerlendirmesi”.Hikmet Yurdu, 14 (28): 328-351. Cemâleddin İshâk Karamânî.Kasîde-i Hâ'iyye. Cumhurbaşkanlığı Millet Kütüphanesi. Nu. 1326. vr. 80a-82a. Coşkun, Alperen Bedirhan (2019).Mollâ Husrev’in Şerh-i Kaside-i Muhrika’sı (İnceleme-Tenkitli Metin). Yüksek Lisans Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Donuk, Suat (2016) “Cemâleddin İshak El-Karamanî’nin Kasideleri”.Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 3 (6): 19-45. Öngören, Reşat (2001). “Karamanî, Cemâleddin İshak”.İslâm Ansiklopedisi. C. 24. İstanbul: TDV Yay.448-449. Yazar, Sadık (2011).Anadolu Sahası Klâsik Türk Edebiyatında Tercüme ve Şerh Geleneği. Doktora Tezi. İstanbul: İstanbul Üniversitesi.

Atıf Bilgileri KILIÇ, MUSTAFA. "KASÎDETÜ’L-HÂ'İYYE / KASÎDE-İ MUHRİKA (CEMÂLÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kasidetu-l-ha-iyye-kaside-i-muhrika-cemali. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].