KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)

Name: KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)
Author: Harîmî, Şehzâde Korkud (d. 874/1469-70 - ö. 918/1512-13)

İsim	KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)
Yazar	Harîmî, Şehzâde Korkud (d. 874/1469-70 - ö. 918/1512-13)
Basım Tarihi:	25/04/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî-ahlâkî eser
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	kitabu-fi-t-tasavvuf-davetu-n-nefs-harimi
Tarih	914/1508
Notlar	Şehzâde Korkut’un Teke ili sancak beyliği vazifesinden ayrılarak Antalya Kalesi'nde inzivâya çekildiği 1508 yılında (Emecen 2002: 207) yazdığı dînî- tasavvufî eseri. Eserin tam adıDa’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ bi-Ayâti’z-Zâhire ve’l-Beyyinâti’l-Bâhire(Fenâ nefsi açık âyetler ve üstün delillerle sâlih amellere dâvet kitabı)dir. Eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya bölümü, nu.1763’tedir. 262 varak, 19 satır, nesih hatla, Kitabü’l-Harîmî fi’t-tasavvuf ismiyle kayıtlıdır. Eserin dili Arapça ve mensur olmakla birlikte yer yer Anadolu Türkçesi ve Farsça manzum kısımlar bulunmaktadır.Kitabu fi’t-Tasavvufilmî şahsiyeti yüksek bir şehzadenin kaleminden çıkmış, mensur bir eser olması yönüyle dikkat çekmektedir.Kitâbu fi’t-Tasavuftasavvuf başta olmak üzere fıkıh, kelam, tefsir, hadis ilimlerine dair konuların derlendiği, dönemin örfî ve siyâsî problemlerinin ele alındığı, tasavvufî aşka dâir şiirlerle zenginleştirilmiş çok yönlü bir eserdir. Eser Korkut’un babası II. Bâyezid’e hitaben kaleme aldığı bir mektupla başlar ve valilikten çekilme arzusunun kişisel nedenlerden çok dînî-tasavvufî endişeler içerdiğini dile getirdiği satırlarla biter.Kitâbu fi’t-Tasavvuf’un temel fikri Şehzâde Korkut’un emirlikten ferâgat isteğidir. Şehzade Korkut emirlikten ayrılma gerekçelerini belirttiği bir tasnifle eserine giriş yapmaktadır. Bu gerekçeler; emirliğin şer’-i şerîfe uymak, Allah ile yakınlık ve kalp huzurunu korumaya engel oluşu, haksızlıklara sebebiyet verişi ve sû-i hâtimenin emirlikte kaçınılmaz oluşudur. Kitapta söz konusu tasnifin dışında müstakil konu başlıkları bulunmamaktadır. Kitabın tamamında işlenen konular bu beş gerekçenin tefsir, hadis, kelam, fıkıh ve tasavvuf ilminin verileri ışığında yapılmış şerhi mâhiyetindedir.Eserin en dikkat çekici yönü yalnız bir ilme tahsîs edilemeyecek derecede çeşitlilik arz eden zengin muhteva ve kaynaklara sahip oluşudur.Kitabu fi’t-Tasavvuf’ta çoğunluğu temel İslam kaynakları olmak üzere istifade edilen 111 kitap ismi zikredilmektedir. Ağırlıklı konularını tasavvufun oluşturduğu eserde ilk olarak mâsivâyı terk kavramı işlenmektedir. Şehzâde Korkut Gazalî ve Sühreverdî’nin eserlerinden hareketle emirlikten çekilme arzusunu fakr, uzlet, tevbe, cezbe, muhabbet-i ilâhî ve aşk kavramları ile temellendirmektedir. Eserde zikrin mâhiyeti, havâtır çeşitleri, fenâ-bekā gibi seyr ü sülûk ıstılâhları, tasavvufun muâmelat alanı, vaiz ve sûfileri bir yüzyıl sonra karşı karşıya getirecek konular (inhina, hızır, İbnü’l-Arabi, keramet, ittihad) geniş iktibaslarla işlenmektedir. Şehzâde Korkut söz konusu tartışmalarda sûfîlerin yanında yer almakta ve uzlaştırmacı bir üslup izlemektedir.Kitabu fi’t-Tasavvuftasavvuf, fıkıh, kelam konularının yanı sıra esere siyasetname türüne dahil edecek konulara yer vermesi yönüyle de dikkat çekmektedir. Devlet ricâlinde bulunması gereken vasıflar, kadılık, subaşılık, hadımlık, emirlerin ava ve sefere çıkma hükümleri, ganîmetler ve fellâhlar, hediyenin hükmü, görevden istifâ, medrese mensuplarının isim ve görev tanımları gibi konular eserde detaylarıyla ele alınmaktadır. Şehzade Korkut konularla ilgili olarak kimi zaman yaşadığı dönemin aksaklıklarına dair tespitlerde bulunmakta ve dönemin tarîhi olayları hakkında bilgi vermektedir. II. Murad’ın tahtı bırakışı hakkındaki düşünceleri, fakih ve kadıların rüşvetle anılmalarının yanı sıra sultan kapılarından ayrılmayışlarından duyduğu rahatsızlık okuyucuyla paylaştığı kanâatlerinden birkaçıdır.Eser üzerine Abdullah Vahdi Kanatsız’ın bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır (2013). Eserde yer alan fıkıh, tefsir, tasavvuf ve dönem eleştirileri ile ilgili birden fazla bilimsel makale kaleme alınmıştır.Müellifin biyografisi için bk. "Harîmî, Şehzâde Korkud".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Öğr. Üyesi Şeyda Öztürk
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Atılgan, Hilal (2020). “Şehzâde Korkut’un Da’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ İsimli Eserinde Ele Aldığı Başlıca Fıkıh Konuları".Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 141-149. Emecen, F. (2002). “Korkut, Şehzâde”.İslam Ansiklopedisi.C. 26. Ankara: TDV Yay. 205-207. Kanatsız, A. (2013).Da’wah an-Nafs: Şehzade Korkud on Orf and Shari’a in the Ottoman Context=Da’vetü’n-Nefs: Şehzade Korkud’un Osmanlı'da Örf ve Şerîat Üzerine Düşünceleri.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Sabancı Üniversitesi. Öztürk, Şeyda (2020). “Şehzade Korkut'un Tartışmalı Tasavvufi Konular Hakkındaki Düşünceleri”.Şehzâde Korkut Kitabı Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 433-451. Öztürk, Şeyda (2019). “Şehzâde Korkut’un Kitâbu Da’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ İsimli Eserinde Tasavvufa Dâir Görüşleri”.Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi MJH9 (2): 431-451. Seydi, Kiraz (2020) “Şehzade Korkut’un Da’vetü’n-nefsi’t-tâlihâ ilâ a’mâli’s-sâlihâ İsimli Eserindeki Türkçe Manzumeler”.Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 293-312. Şehzâde Korkud.Dâvetü’n-nefs (Kitâbu fi’t-Tasavvuf).Süleymaniye Ktp. Ayasofya/1763. Şehzade Korkut Kitabı(2020). Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. Tikriti, N. S. (2004).Şehzade Korkud (ca. 1468-1513) and the Articulation of Early 16th Century Ottoman Religious İdentity.Doktora Tezi. Illınois: The University of Chicago. Uzunçarşılı, İ. H. (1966). “II.Bayezid‟in Oğullarından Sultan Korkud”.BelletenXXX (120): 539-601.
Atıf Bilgileri	Öztürk, Şeyda. "KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-fi-t-tasavvuf-davetu-n-nefs-harimi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)

Yazar Harîmî, Şehzâde Korkud (d. 874/1469-70 - ö. 918/1512-13)

Basım Tarihi 25/04/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - dinî-tasavvufî-ahlâkî eser

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası kitabu-fi-t-tasavvuf-davetu-n-nefs-harimi

Tarih 914/1508

Notlar Şehzâde Korkut’un Teke ili sancak beyliği vazifesinden ayrılarak Antalya Kalesi'nde inzivâya çekildiği 1508 yılında (Emecen 2002: 207) yazdığı dînî- tasavvufî eseri. Eserin tam adıDa’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ bi-Ayâti’z-Zâhire ve’l-Beyyinâti’l-Bâhire(Fenâ nefsi açık âyetler ve üstün delillerle sâlih amellere dâvet kitabı)dir. Eserin tek nüshası Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya bölümü, nu.1763’tedir. 262 varak, 19 satır, nesih hatla, Kitabü’l-Harîmî fi’t-tasavvuf ismiyle kayıtlıdır. Eserin dili Arapça ve mensur olmakla birlikte yer yer Anadolu Türkçesi ve Farsça manzum kısımlar bulunmaktadır.Kitabu fi’t-Tasavvufilmî şahsiyeti yüksek bir şehzadenin kaleminden çıkmış, mensur bir eser olması yönüyle dikkat çekmektedir.Kitâbu fi’t-Tasavuftasavvuf başta olmak üzere fıkıh, kelam, tefsir, hadis ilimlerine dair konuların derlendiği, dönemin örfî ve siyâsî problemlerinin ele alındığı, tasavvufî aşka dâir şiirlerle zenginleştirilmiş çok yönlü bir eserdir. Eser Korkut’un babası II. Bâyezid’e hitaben kaleme aldığı bir mektupla başlar ve valilikten çekilme arzusunun kişisel nedenlerden çok dînî-tasavvufî endişeler içerdiğini dile getirdiği satırlarla biter.Kitâbu fi’t-Tasavvuf’un temel fikri Şehzâde Korkut’un emirlikten ferâgat isteğidir. Şehzade Korkut emirlikten ayrılma gerekçelerini belirttiği bir tasnifle eserine giriş yapmaktadır. Bu gerekçeler; emirliğin şer’-i şerîfe uymak, Allah ile yakınlık ve kalp huzurunu korumaya engel oluşu, haksızlıklara sebebiyet verişi ve sû-i hâtimenin emirlikte kaçınılmaz oluşudur. Kitapta söz konusu tasnifin dışında müstakil konu başlıkları bulunmamaktadır. Kitabın tamamında işlenen konular bu beş gerekçenin tefsir, hadis, kelam, fıkıh ve tasavvuf ilminin verileri ışığında yapılmış şerhi mâhiyetindedir.Eserin en dikkat çekici yönü yalnız bir ilme tahsîs edilemeyecek derecede çeşitlilik arz eden zengin muhteva ve kaynaklara sahip oluşudur.Kitabu fi’t-Tasavvuf’ta çoğunluğu temel İslam kaynakları olmak üzere istifade edilen 111 kitap ismi zikredilmektedir. Ağırlıklı konularını tasavvufun oluşturduğu eserde ilk olarak mâsivâyı terk kavramı işlenmektedir. Şehzâde Korkut Gazalî ve Sühreverdî’nin eserlerinden hareketle emirlikten çekilme arzusunu fakr, uzlet, tevbe, cezbe, muhabbet-i ilâhî ve aşk kavramları ile temellendirmektedir. Eserde zikrin mâhiyeti, havâtır çeşitleri, fenâ-bekā gibi seyr ü sülûk ıstılâhları, tasavvufun muâmelat alanı, vaiz ve sûfileri bir yüzyıl sonra karşı karşıya getirecek konular (inhina, hızır, İbnü’l-Arabi, keramet, ittihad) geniş iktibaslarla işlenmektedir. Şehzâde Korkut söz konusu tartışmalarda sûfîlerin yanında yer almakta ve uzlaştırmacı bir üslup izlemektedir.Kitabu fi’t-Tasavvuftasavvuf, fıkıh, kelam konularının yanı sıra esere siyasetname türüne dahil edecek konulara yer vermesi yönüyle de dikkat çekmektedir. Devlet ricâlinde bulunması gereken vasıflar, kadılık, subaşılık, hadımlık, emirlerin ava ve sefere çıkma hükümleri, ganîmetler ve fellâhlar, hediyenin hükmü, görevden istifâ, medrese mensuplarının isim ve görev tanımları gibi konular eserde detaylarıyla ele alınmaktadır. Şehzade Korkut konularla ilgili olarak kimi zaman yaşadığı dönemin aksaklıklarına dair tespitlerde bulunmakta ve dönemin tarîhi olayları hakkında bilgi vermektedir. II. Murad’ın tahtı bırakışı hakkındaki düşünceleri, fakih ve kadıların rüşvetle anılmalarının yanı sıra sultan kapılarından ayrılmayışlarından duyduğu rahatsızlık okuyucuyla paylaştığı kanâatlerinden birkaçıdır.Eser üzerine Abdullah Vahdi Kanatsız’ın bir yüksek lisans tezi bulunmaktadır (2013). Eserde yer alan fıkıh, tefsir, tasavvuf ve dönem eleştirileri ile ilgili birden fazla bilimsel makale kaleme alınmıştır.Müellifin biyografisi için bk. "Harîmî, Şehzâde Korkud".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Öğr. Üyesi Şeyda Öztürk

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Atılgan, Hilal (2020). “Şehzâde Korkut’un Da’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ İsimli Eserinde Ele Aldığı Başlıca Fıkıh Konuları".Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 141-149. Emecen, F. (2002). “Korkut, Şehzâde”.İslam Ansiklopedisi.C. 26. Ankara: TDV Yay. 205-207. Kanatsız, A. (2013).Da’wah an-Nafs: Şehzade Korkud on Orf and Shari’a in the Ottoman Context=Da’vetü’n-Nefs: Şehzade Korkud’un Osmanlı'da Örf ve Şerîat Üzerine Düşünceleri.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Sabancı Üniversitesi. Öztürk, Şeyda (2020). “Şehzade Korkut'un Tartışmalı Tasavvufi Konular Hakkındaki Düşünceleri”.Şehzâde Korkut Kitabı Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 433-451. Öztürk, Şeyda (2019). “Şehzâde Korkut’un Kitâbu Da’vetü’n-Nefsi’t-Tâlihâ ilâ A’mâli’s-Sâlihâ İsimli Eserinde Tasavvufa Dâir Görüşleri”.Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi MJH9 (2): 431-451. Seydi, Kiraz (2020) “Şehzade Korkut’un Da’vetü’n-nefsi’t-tâlihâ ilâ a’mâli’s-sâlihâ İsimli Eserindeki Türkçe Manzumeler”.Şehzade Korkut Kitabı.Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. 293-312. Şehzâde Korkud.Dâvetü’n-nefs (Kitâbu fi’t-Tasavvuf).Süleymaniye Ktp. Ayasofya/1763. Şehzade Korkut Kitabı(2020). Ed. A. Ögke-M. F. Duman. Ankara: TDV Yay. Tikriti, N. S. (2004).Şehzade Korkud (ca. 1468-1513) and the Articulation of Early 16th Century Ottoman Religious İdentity.Doktora Tezi. Illınois: The University of Chicago. Uzunçarşılı, İ. H. (1966). “II.Bayezid‟in Oğullarından Sultan Korkud”.BelletenXXX (120): 539-601.

Atıf Bilgileri Öztürk, Şeyda. "KİTÂBU Fİ'T-TASAVVUF/ DÂVETÜ'N-NEFS (HARÎMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-fi-t-tasavvuf-davetu-n-nefs-harimi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].