EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)

Name: EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)
Author: Naʻîmî, Ömer el-Harpûtî (d. 1216/1801-02 - ö. 1299/1882)

İsim	EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)
Yazar	Naʻîmî, Ömer el-Harpûtî (d. 1216/1801-02 - ö. 1299/1882)
Basım Tarihi:	26/01/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Kasîde-i Bürde şerhi
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	el-asidetu-s-suhde-serhu-kasideti-l-burde-na-imi
Tarih	1243/1827-28
Notlar	1216/1801-02 yılında Harput’ta doğan Ömer Naʻîmî Efendi’nin (ö. 1299/1882), Bûsîrî’nin (ö. 696/1297?)Kasîde-i Bürde’si için kaleme aldığı Arapça mensur şerh.Kasîde-i Bürdeşarihi olarak şöhret kazanan ve tahsilini tamamladıktan sonra babası Hacı Ahmed Efendi gibi Harput müftülüğü yapan Ömer Naʻîmî Efendi’nin söz konusu eseri, Mısır valisi Mehmed Ali Paşa’nın övgüsüne mazhar olmuş ve onun emriyle önce Mısır’da sonra da İstanbul’da bastırılmıştır. Ömer Naʻîmî, kaside kelimesiyle telaffuz açısından uyuşması için “asîde” sözcüğünü kullanmış ve eserineel-Asîdetü’ş-Şühde Şerhu Kasîdeti’l-Bürde(Kasîde-i Bürde Şerhine Dair Bal Bulamacı) adını vermiştir. Ömer Naʻîmî’nin 1243/1827-28 yılında çok genç yaştayken tamamladığı bu eser, dil ve üslup açısından değerini ve rehber olma özelliğini hâlâ korumaktadır.Kasîde-i Bürdeşerhlerinin en önemlileri arasında yer alan eserde zorluk arz eden hemen hemen bütün kelimelerin sarf, nahiv, semantik ve belagat açısından yapısal ve anlamsal tahlilleri yapılmıştır. Naʻîmî’nin ders aldığı hocalardan Kayserili Sarı Abdullah-zâde Mehmed Efendi’nin bu şerh üzerinde büyük tesiri olmuştur. Naʻîmî, şerhinin mukaddimesinde bu noktaya temas etmekte, 1241/1825-26 yılında Mehmed Efendi’denKasîde-i Bürde’yi okumaya başladığını, hocasının açıklamalarını eksiksiz toplayıp bir araya getirdiğini, bunlara dilbilgisi ve belagatle ilgili izahlar eklediğini ve eserini bu şekilde oluşturduğunu ifade etmektedir.Eserin mukaddimesinde kullanılan üslupla şerh bölümünde kullanılan üslup birbirinden farklılık arz etmektedir. Zira mukaddimede müsecca nesir hususiyetlerini taşıyan bir üslup hâkimken şerhte sanatlı nesirden uzak, duru ve sade dil özelliklerini görmek mümkündür. Bu itibarla kaynak beyitler hakkında çeşitli yönlerden yapılan doyurucu açıklamalar, okuyucuyu zorlamadan kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Naʻîmî, bir beytin şerhini yaparken bu beyitle bir önceki beyit arasında münasebet kurmuş ve bunu yapmadan gramerle ilgili açıklamalara girmemiştir. Gramerle ilgili açıklamalarda kelimelerin hem sarf bakımından türünü hem de fiillerin ve isimlerin sıygasını/kipini belirtmiştir. Naʻîmî; meânî, beyân ve bedîʻ gibi belagat ilmini ilgilendiren hususlarda da oldukça başarılı açıklamalar yapmış ve belagatle alakalı sanatların beyitlere kattığı güzellikleri okuyuculara aktarmaya çalışmıştır. Kaynak beyitlerde geçen kelimelere bazen kısa bazen de ayrıntılı açıklamalar getiren Naʻîmî, eserini zenginleştirmek adına atasözü ve deyimlerden,Kur’ânve hadislere dayalı tefsir ve fıkıh gibi ilim dallarından da istifade etmiştir.Şerhin Süleymaniye Kütüphanesi ve bağlı kütüphanelerde Mısır ve İstanbul matbaalarında basılmış 52 adet matbu nüshası bulunmaktadır. Müellif hattıyla yazma nüshası ise Ankara Milli Kütüphane 01 Hk 311/1 numarada 1b-112a sayfaları arasında kayıtlıdır (Nüshalarla ilgili detaylı bilgi için bk. Yücel 2020a: 113-116, Yücel 2020b: 171-179). Eser üzerine bir doktora tezi hazırlanmıştır (Yücel 2020a).Şairin biyografisi için bk. “Naʻîmî, Ömer”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği Doç. Dr. Hamza KOÇ
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Ayçiçeği, Bünyamin (2017).Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sinin Geçmişten Günümüze Türkiye Toplumu Üzerindeki Akademik, Sosyal ve Dinî Etkileri. Program Kodu: 1002. Proje Nu: 215K398. Tübitak Sobag-Sosyal ve Besşeri Bilimler Araştırma Destek Grubu. Proje Yürütücüsü: Bünyamin Ayçiçeği. İstanbul. Ayyıldız, Erol (1999). “Harputi’nin Kaside-i Bürde Şerhinin Dilbilgisi ve Belâgat Açısından İncelenmesi”.Dünü ve Bugünüyle Harput Sempozyumu (24-27 Eylül 1998). C. I. (Yayıma Hazırlayan: Fikret Karaman). Elazığ: Türkiye Diyanet Vakfı Elazığ Şubesi Yay. Çakır, Mustafa Sefa (2020). “Osmanlı’nın Son Dönem Âlimlerinden Harputlu Ömer Naîmî Efendi ve Manzûme-i Naʻîmiyye Adlı Nasihatnamesi”.Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi.7 (18): 265-291. Ömer Na'îmî el-Harpûtî (1306).el-Asîdetü’ş-Şühde Şerhu Kasîdeti’l-Bürde. İstanbul: Matbaa-i Âmire. Yücel, Yusuf İbrahim (2020a).Arap Edebiyatında Nebevi Medihler Bağlamında Ömer Harpûtî’nin Kaside-i Bürde Şerhi. Doktora Tezi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi. Yücel, Yusuf İbrahim (2020b).Harput Müftüsü Ömer Naîmî Efendi ve Kaside-i Bürde Şerhi (Tahlil-Değerlendirme). Ankara: İlahiyat Yay.
Atıf Bilgileri	Ayçiçeği, Bünyaminve Hamza KOÇ. "EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-asidetu-s-suhde-serhu-kasideti-l-burde-na-imi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)

Yazar Naʻîmî, Ömer el-Harpûtî (d. 1216/1801-02 - ö. 1299/1882)

Basım Tarihi 26/01/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Kasîde-i Bürde şerhi

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası el-asidetu-s-suhde-serhu-kasideti-l-burde-na-imi

Tarih 1243/1827-28

Notlar 1216/1801-02 yılında Harput’ta doğan Ömer Naʻîmî Efendi’nin (ö. 1299/1882), Bûsîrî’nin (ö. 696/1297?)Kasîde-i Bürde’si için kaleme aldığı Arapça mensur şerh.Kasîde-i Bürdeşarihi olarak şöhret kazanan ve tahsilini tamamladıktan sonra babası Hacı Ahmed Efendi gibi Harput müftülüğü yapan Ömer Naʻîmî Efendi’nin söz konusu eseri, Mısır valisi Mehmed Ali Paşa’nın övgüsüne mazhar olmuş ve onun emriyle önce Mısır’da sonra da İstanbul’da bastırılmıştır. Ömer Naʻîmî, kaside kelimesiyle telaffuz açısından uyuşması için “asîde” sözcüğünü kullanmış ve eserineel-Asîdetü’ş-Şühde Şerhu Kasîdeti’l-Bürde(Kasîde-i Bürde Şerhine Dair Bal Bulamacı) adını vermiştir. Ömer Naʻîmî’nin 1243/1827-28 yılında çok genç yaştayken tamamladığı bu eser, dil ve üslup açısından değerini ve rehber olma özelliğini hâlâ korumaktadır.Kasîde-i Bürdeşerhlerinin en önemlileri arasında yer alan eserde zorluk arz eden hemen hemen bütün kelimelerin sarf, nahiv, semantik ve belagat açısından yapısal ve anlamsal tahlilleri yapılmıştır. Naʻîmî’nin ders aldığı hocalardan Kayserili Sarı Abdullah-zâde Mehmed Efendi’nin bu şerh üzerinde büyük tesiri olmuştur. Naʻîmî, şerhinin mukaddimesinde bu noktaya temas etmekte, 1241/1825-26 yılında Mehmed Efendi’denKasîde-i Bürde’yi okumaya başladığını, hocasının açıklamalarını eksiksiz toplayıp bir araya getirdiğini, bunlara dilbilgisi ve belagatle ilgili izahlar eklediğini ve eserini bu şekilde oluşturduğunu ifade etmektedir.Eserin mukaddimesinde kullanılan üslupla şerh bölümünde kullanılan üslup birbirinden farklılık arz etmektedir. Zira mukaddimede müsecca nesir hususiyetlerini taşıyan bir üslup hâkimken şerhte sanatlı nesirden uzak, duru ve sade dil özelliklerini görmek mümkündür. Bu itibarla kaynak beyitler hakkında çeşitli yönlerden yapılan doyurucu açıklamalar, okuyucuyu zorlamadan kolaylıkla anlaşılabilmektedir. Naʻîmî, bir beytin şerhini yaparken bu beyitle bir önceki beyit arasında münasebet kurmuş ve bunu yapmadan gramerle ilgili açıklamalara girmemiştir. Gramerle ilgili açıklamalarda kelimelerin hem sarf bakımından türünü hem de fiillerin ve isimlerin sıygasını/kipini belirtmiştir. Naʻîmî; meânî, beyân ve bedîʻ gibi belagat ilmini ilgilendiren hususlarda da oldukça başarılı açıklamalar yapmış ve belagatle alakalı sanatların beyitlere kattığı güzellikleri okuyuculara aktarmaya çalışmıştır. Kaynak beyitlerde geçen kelimelere bazen kısa bazen de ayrıntılı açıklamalar getiren Naʻîmî, eserini zenginleştirmek adına atasözü ve deyimlerden,Kur’ânve hadislere dayalı tefsir ve fıkıh gibi ilim dallarından da istifade etmiştir.Şerhin Süleymaniye Kütüphanesi ve bağlı kütüphanelerde Mısır ve İstanbul matbaalarında basılmış 52 adet matbu nüshası bulunmaktadır. Müellif hattıyla yazma nüshası ise Ankara Milli Kütüphane 01 Hk 311/1 numarada 1b-112a sayfaları arasında kayıtlıdır (Nüshalarla ilgili detaylı bilgi için bk. Yücel 2020a: 113-116, Yücel 2020b: 171-179). Eser üzerine bir doktora tezi hazırlanmıştır (Yücel 2020a).Şairin biyografisi için bk. “Naʻîmî, Ömer”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Bünyamin Ayçiçeği Doç. Dr. Hamza KOÇ

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Ayçiçeği, Bünyamin (2017).Bûsîrî’nin Kasîde-i Bürde’sinin Geçmişten Günümüze Türkiye Toplumu Üzerindeki Akademik, Sosyal ve Dinî Etkileri. Program Kodu: 1002. Proje Nu: 215K398. Tübitak Sobag-Sosyal ve Besşeri Bilimler Araştırma Destek Grubu. Proje Yürütücüsü: Bünyamin Ayçiçeği. İstanbul. Ayyıldız, Erol (1999). “Harputi’nin Kaside-i Bürde Şerhinin Dilbilgisi ve Belâgat Açısından İncelenmesi”.Dünü ve Bugünüyle Harput Sempozyumu (24-27 Eylül 1998). C. I. (Yayıma Hazırlayan: Fikret Karaman). Elazığ: Türkiye Diyanet Vakfı Elazığ Şubesi Yay. Çakır, Mustafa Sefa (2020). “Osmanlı’nın Son Dönem Âlimlerinden Harputlu Ömer Naîmî Efendi ve Manzûme-i Naʻîmiyye Adlı Nasihatnamesi”.Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi.7 (18): 265-291. Ömer Na'îmî el-Harpûtî (1306).el-Asîdetü’ş-Şühde Şerhu Kasîdeti’l-Bürde. İstanbul: Matbaa-i Âmire. Yücel, Yusuf İbrahim (2020a).Arap Edebiyatında Nebevi Medihler Bağlamında Ömer Harpûtî’nin Kaside-i Bürde Şerhi. Doktora Tezi. Samsun: Ondokuz Mayıs Üniversitesi. Yücel, Yusuf İbrahim (2020b).Harput Müftüsü Ömer Naîmî Efendi ve Kaside-i Bürde Şerhi (Tahlil-Değerlendirme). Ankara: İlahiyat Yay.

Atıf Bilgileri Ayçiçeği, Bünyaminve Hamza KOÇ. "EL-‘ASÎDETÜ'Ş-ŞÜHDE ŞERHU KASÎDETİ'L-BÜRDE (NA'ÎMÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/el-asidetu-s-suhde-serhu-kasideti-l-burde-na-imi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].