TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)

Name: TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)
Author: Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262/1846)

İsim	TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)
Yazar	Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262/1846)
Basım Tarihi:	26/11/2021
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - ahlaki eser
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	tehzibu-l-ahlak-kudsi
Tarih	1248/1832-33
Notlar	Kudsî’nin Farsça kaleme aldığı ahlaki eseri.Tehzîb-i Ahlâk, dibace, mukaddime, on iki bâb ve hatimeden oluşur. Dibace; besmele, Tanrı’ya dua ve na’t ile başlar. Ardından eserin telif tarihi; müellifin adı, mahlası ve babasının adı, eserin konu başlıkları, yazarın yöntemi, eserde yararlanılan kaynaklar, sebeb-i telif gibi hususlara değinilir ve eserin adıTehzîb-i Ahlâkolarak anılır.Mukaddime, hikmetin anlamı ve önemine dairdir. Bu bölümde yazar; hikmet, ilim, akıl, âdet, ahlâk ve kader kavramlarını birbiriyle bağlantılı bir şekilde ele alıp hakikate ulaşmanın gereğine değinir. Eserin asıl konusunu oluşturan on iki bâbın başlıkları şu şekildedir:İtidalin Gözetilmesi, İyiliğin Fazileti Hakkında, Huzura Ulaşmak Hakkında, Âdete Bağlılık, Şöhretin Anlamı, Aşk Hakkında, Amelin Faydalarına Dair, Âdâb-ı Muaşeret, Tevazu Kuralları, İnsafın Vasıfları, Kanaatin Gereği, Tevekkülün Anlamı.Eserin en geniş bölümü Âdâb-ı Muâseret’e ayrılmıştır. Eserde genel olarak doğruluk, adalet, güzel ahlak, sadakat gibi konular övülürken; tembellik, riyakârlık, haset, kıskançlık, nankörlük, yalancılık gibi hususlar yerilir. Yazarın başta aşk bahsi olmak üzere eserini oluştururken Şark edebiyatındaki muhtelif eserlerden yararlandığı anlaşılmaktadır. Kudsî, yararlandığı bazı kaynakların adını anar. Ayet, hadis ve şiirlere yer verir. Bunların yanı sıra,İncil’den veNehcü’l-Belâga’dan da iktibaslar yapıp Sokrates’e atıfta bulunur. İçinde 165 mısra bulunan eserin manzum kaynakları arasında Mevlâna Celaleddin-i Rûmî, Senâyî, Şah Kasım Envar, Hallâc-ı Mansur, Hafız-ı Şîrâzî, Mahmûd-ı Şebüsterî, Sâdî-i Şîrâzî, Muhteşem-i Kâşânî, Baba Efdal Kâşânî, Mir Findiriskî, Nişat ve Yegmâ gibi şair ve şahsiyetlerin eserleri de yer alır (Aliyev 2007: 109).Eser, 1248/1832-33 yılında kaleme alınmıştır. Azerbaycan Bilimler Akademisi Yazmalar Enstitüsü KütüphanesindeTehzîb-i Ahlâk’ın dört yazma nüshası mevcuttur. Esere dair en kapsamlı araştırmalar Haydar Hüseynov tarafından yapılmıştır (Hüseynov 1947, 1949; Guseynov 1958). Ayrıca eser, Rusçaya ve Azerbaycan Türkçesine tercüme edilmiştir. Eser, bir yüksek lisans tezinde tanıtılmıştır (Aliyev 2007).Yazarın biyografisi için bk. “Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Beyhan KESİK
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Aliyev, Elmin (2007).Abbaskulu Bakühanlı ve Ahlak Düşüncesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Bayram, Parvana (2013). “Abbaskulu Ağa Bakühanov’un Hayatı, Eserleri ve “Kitab-ı Askeriye” Hikâyesi”.Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research(27): 145-165. Guseynov, Geydar (1958)İz İstorii Obsestvennoy i Filosofskoy Mısli v Azerbaydjane XIX Veka.Bakü: Azerbaydjanskoe Gosudarstvennoe İzdatelstvo. Hüseynov, Heyder (1947). “A. Bakıhanovun Ehlag Nezeriyyesi”.Azerbaycan SSR Elmler Akademiyasının Heberleri: İctimai Elmler Seriyası,(4): 98–110. Hüseynov, Heyder (1949).Görkemli Azerbaycan Alimi Abbasgulu Aga Bakıhanov.Bakü: Azerbaycan SSR Siyasi ve Elmi Bilikleri Yayan Cemiyet. Kasımzade, Feyzulla (2017).XIX Esr Azerbaycan Edebiyatı Tarihi. Bakü: Elm ve Tahsil.
Atıf Bilgileri	KESİK, Beyhan. "TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tehzibu-l-ahlak-kudsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)

Yazar Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov (d. 1208/1794 - ö. 1262/1846)

Basım Tarihi 26/11/2021

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - ahlaki eser

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası tehzibu-l-ahlak-kudsi

Tarih 1248/1832-33

Notlar Kudsî’nin Farsça kaleme aldığı ahlaki eseri.Tehzîb-i Ahlâk, dibace, mukaddime, on iki bâb ve hatimeden oluşur. Dibace; besmele, Tanrı’ya dua ve na’t ile başlar. Ardından eserin telif tarihi; müellifin adı, mahlası ve babasının adı, eserin konu başlıkları, yazarın yöntemi, eserde yararlanılan kaynaklar, sebeb-i telif gibi hususlara değinilir ve eserin adıTehzîb-i Ahlâkolarak anılır.Mukaddime, hikmetin anlamı ve önemine dairdir. Bu bölümde yazar; hikmet, ilim, akıl, âdet, ahlâk ve kader kavramlarını birbiriyle bağlantılı bir şekilde ele alıp hakikate ulaşmanın gereğine değinir. Eserin asıl konusunu oluşturan on iki bâbın başlıkları şu şekildedir:İtidalin Gözetilmesi, İyiliğin Fazileti Hakkında, Huzura Ulaşmak Hakkında, Âdete Bağlılık, Şöhretin Anlamı, Aşk Hakkında, Amelin Faydalarına Dair, Âdâb-ı Muaşeret, Tevazu Kuralları, İnsafın Vasıfları, Kanaatin Gereği, Tevekkülün Anlamı.Eserin en geniş bölümü Âdâb-ı Muâseret’e ayrılmıştır. Eserde genel olarak doğruluk, adalet, güzel ahlak, sadakat gibi konular övülürken; tembellik, riyakârlık, haset, kıskançlık, nankörlük, yalancılık gibi hususlar yerilir. Yazarın başta aşk bahsi olmak üzere eserini oluştururken Şark edebiyatındaki muhtelif eserlerden yararlandığı anlaşılmaktadır. Kudsî, yararlandığı bazı kaynakların adını anar. Ayet, hadis ve şiirlere yer verir. Bunların yanı sıra,İncil’den veNehcü’l-Belâga’dan da iktibaslar yapıp Sokrates’e atıfta bulunur. İçinde 165 mısra bulunan eserin manzum kaynakları arasında Mevlâna Celaleddin-i Rûmî, Senâyî, Şah Kasım Envar, Hallâc-ı Mansur, Hafız-ı Şîrâzî, Mahmûd-ı Şebüsterî, Sâdî-i Şîrâzî, Muhteşem-i Kâşânî, Baba Efdal Kâşânî, Mir Findiriskî, Nişat ve Yegmâ gibi şair ve şahsiyetlerin eserleri de yer alır (Aliyev 2007: 109).Eser, 1248/1832-33 yılında kaleme alınmıştır. Azerbaycan Bilimler Akademisi Yazmalar Enstitüsü KütüphanesindeTehzîb-i Ahlâk’ın dört yazma nüshası mevcuttur. Esere dair en kapsamlı araştırmalar Haydar Hüseynov tarafından yapılmıştır (Hüseynov 1947, 1949; Guseynov 1958). Ayrıca eser, Rusçaya ve Azerbaycan Türkçesine tercüme edilmiştir. Eser, bir yüksek lisans tezinde tanıtılmıştır (Aliyev 2007).Yazarın biyografisi için bk. “Kudsî, Abbaskulu Ağa Bakıhanov”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Beyhan KESİK

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Aliyev, Elmin (2007).Abbaskulu Bakühanlı ve Ahlak Düşüncesi.Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi. Bayram, Parvana (2013). “Abbaskulu Ağa Bakühanov’un Hayatı, Eserleri ve “Kitab-ı Askeriye” Hikâyesi”.Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi The Journal of International Social Research(27): 145-165. Guseynov, Geydar (1958)İz İstorii Obsestvennoy i Filosofskoy Mısli v Azerbaydjane XIX Veka.Bakü: Azerbaydjanskoe Gosudarstvennoe İzdatelstvo. Hüseynov, Heyder (1947). “A. Bakıhanovun Ehlag Nezeriyyesi”.Azerbaycan SSR Elmler Akademiyasının Heberleri: İctimai Elmler Seriyası,(4): 98–110. Hüseynov, Heyder (1949).Görkemli Azerbaycan Alimi Abbasgulu Aga Bakıhanov.Bakü: Azerbaycan SSR Siyasi ve Elmi Bilikleri Yayan Cemiyet. Kasımzade, Feyzulla (2017).XIX Esr Azerbaycan Edebiyatı Tarihi. Bakü: Elm ve Tahsil.

Atıf Bilgileri KESİK, Beyhan. "TEHZÎBÜ’L-AHLÂK (KUDSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tehzibu-l-ahlak-kudsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].