HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)

Name: HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)
Author: Somuncu Baba (d. ?/? - ö. 815/20.09.1412)

İsim	HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)
Yazar	Somuncu Baba (d. ?/? - ö. 815/20.09.1412)
Basım Tarihi:	22/11/2022
Konu	Tekke Edebiyatı - dua ve zikirler
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	huzb-u-seyh-hamid-somuncu-baba
Tarih	?
Notlar	Şeyh Hâmid-i Veli’ye atfedilen dokuz sayfalık dua, vird ve zikirlerinin yer aldığı risâle.Müellif,Zikir Risâlesi’ndeSilâhü’l-Mürîdînadlı bir dua mecmuası da telif ettiğinden bahsetmiştir (Şeyh Hâmid-i Velî (yz), Nu. 81/6b; Ulu 2021a: 58-75).Silâhü’l-Mürîdîn’in orada bahsedilen özellikleri yansıtıyor olması, eserin Somuncu Baba’ya ait olabileceği kanaatini oluşturmuştur. Bununla birlikte eserin ona aidiyeti kesin değildir (Ulu 2021: 163-167).Eser besmele, hamdele, salvele, dua, istiğfar, ta’zim, tekbir, dua ve senâ içerikli ayetler, övgüler ve bazı hatırlatmaları kapsamaktadır. Somuncu Baba, bu eserinde herhangi bir kaynak zikretmez, herhangi bir kaynağa atıf yapmaz. Sadece Kur’an’ı Kerimden bazı ayetleri alır. Somuncu Baba, eserinde hamda özel bir önem atfeder (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 307). Ayrıca “Lâilâhe illallah” cümlesi üzerinde durur bunun yanında “Hayy, Kayyûm, Kadîr, Hakîm, Selâm, Zü’l-celâl ve’l-ikrâm, Afüv, Bâkî, Celle celâl, Alî, Azîm, Kerîm, Gafûr, Rahîm, Şekûr, Halîm, Evvel, Kadîm, Ahîr, Mukîm, Vâhid, Hak gibi Allah’ın isim ve sıfatlarını zikreder. (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 307-308) O, farzları, sünnet ve nafileleri ve diğer şer’i hükümleri layıkıyla yerine getirdikten sonra kalan zamanları dua ve zikirle geçirmenin önemini vurgular. Somuncu Baba, bu eserinde peygamberimizi de anar. Kelime-i tevhid ile zikir faslının ardından Hz. Muhammed’in Allah’ın vahyini hâkim kılan ve emirlerini yerine getiren elçisi olduğunu belirtir (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 309-310).Risâlenin, tespit edilebilen üç nüshası mevcuttur. İlki Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî’ye aitMecmûatü’l-Ahzâb’ın Şazelî cildinde “Hâzâ Hüzb’üş-Şeyh Hâmîd el-Ârif Kaddesallahu sırrahû ve nefe’anâ bih” adıyla 306-315. sayfaları arasında yer alan nüsha; ikincisi Millet Yazma Eserler Ktp., Ali Emîri Arapça, 730/5 numarada 10-14 varakları arasında kayıtlı olan nüsha; sonuncusu Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kütüphanesinde bulunan, “Evrâd Hâmidüddîn Hâmid Aksarâyî” şeklinde 37307 yer numara ile kayıtlı olan mecmuanın 177b-182b varakları arasında yer alan nüshadır.Silâhü’l-Mürîdîn’in bu üç nüshasıyla ilgili olarak şu çalışmalar yapılmıştır:Mecmûatü’l-Ahzâbnüshası metin olarak Ahmed Akgündüz tarafından yayınlanmış ancak çevirisi yapılmamıştır (Akgündüz 2009: 445-450). Eserin ilk Türkçe çevirisi bu nüsha esas alınmak kaydıyla Mahmut Ulu tarafından yapılmıştır (Ulu 2020: 111-124). Millet Yazma Eserler nüshası Recep Dikici tarafından çevirisi yapılmadan yayınlanmıştır (Dikici 2017: 34-43).Bu nüshanın çevirisi, hem Arapçasına hem okunuşuna yer verilmek suretiyle Selami Şimşek tarafından yapılmıştır (Şimşek 2020: 41-76). Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi nüshasının neşri henüz yapılmamıştır. Bununla birlikte Şeyh Hâmid-i Velî’nin buraya kadar bahsedilen üç eserinin yukarıda belirtilen kimi nüshaları ilk kez tek kitapta toplanıp üçünün de hem Arapça hem Türkçe çeviri metinleri 2015 yılında yapılmak suretiyle yayınlanmıştır (Ulu 2015: 63-124; Ulu 2020; Ulu 2021c: 226-240). Bunların dışında mezkûr eserle ilgili içerik analizi şeklinde bir makale Mahmut Ulu tarafından yayımlanmıştır (Ulu 2021b: 135-146).Müellifin biyografisi için bk. "Somuncu Baba".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Dr. Mahmut Ulu
Alfabesi	Arap
Yapısı	Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Akgündüz, Ahmed (2009).Arşiv Belgeleri Işığında Somuncu Baba ve Neseb-i Âlisi.İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yay. Dikici, Recep (2017).Hamîd-i Velî (Somuncu Baba) Hacı Bayrâm-ı Velî Taceddîn-i Velî ve Evradları.İstanbul: Akif Yay. Şeyh Hâmid-i Velî.Evrâd Hâmidüddîn Hâmid Aksarâyî (yz).Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Ktp., Nu. 37307, vr. 177b-182b. Şeyh Hâmid-i Velî.Risâle fî Zikri Kelimeti La İlâhe İllallah.Manisa İl Halk Ktp., Zeynelzâde Kitaplığı, Nu. 81/2. Şeyh Hâmid-i Velî.Silâhü’l-Müridîn(yz), (Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî, Mecmûatü’l-Ahzâb).Süleymâniye Kütüphanesi, İzmirli İsmail Hakkı Koleksiyonu, Nu. 1510. Şeyh Hâmid-i Velî.Silâhü’l-Müridîn(yz).Millet Yazma Eserler Ktp., Ali Emîri Arapça, Nu. 730/5, vr. 10-14. Şimşek, Selami (2020).Somuncu Baba Hazretlerinin Evrâdı ve Evrâd-ı Safeviyye.İstanbul, Buhara Yay. Ulu, M. (2015).Şeyh Hâmid-i Velî Somuncu Baba Hayatı ve Eserleri.Aksaray: Aksaray Valiliği Yay. Ulu, M. (2020).Şeyh Hâmid-i Velî Somuncu Baba Hayatı ve Eserleri.40. Baskı, Konya: Manolya Yay. Ulu, M. (2021a). "Şeyh Hâmid-i Velî (Somuncu Baba) ve Ona Atfedilen “Zikir Risâlesi” Adlı Eser".Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi:Hacı Bektaş Veli Özel Sayısı.C. 11. 58-75. Ulu, M. (2021b). “Şeyh Hâmid-i Velî ve Silâhü’l-Mürîdîn Adlı Eseri”.Milli Kültür Araştırmaları Dergisi.5(1). 135-146. Ulu, M. (2021c).Tarih, Tabakat, Arşiv Belgeleri ve Yazmalar Ekseninde Somuncu Baba (Şeyh Hâmid-i Velî) Hayatı Eserleri Görüşleri.Berikan Yayınevi, Ankara. Ulu M. (2022). "Şeyh Hâmid-i Velî’ye (Somuncu Baba) Atfedilen ve Ondan Bahseden Eserlerdeki Tasavvufî Kavramlar". Eskiyeni. (46): 395-426.
Atıf Bilgileri	ulu, mahmut. "HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/huzb-u-seyh-hamid-somuncu-baba. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)

Yazar Somuncu Baba (d. ?/? - ö. 815/20.09.1412)

Basım Tarihi 22/11/2022

Konu Tekke Edebiyatı - dua ve zikirler

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası huzb-u-seyh-hamid-somuncu-baba

Tarih ?

Notlar Şeyh Hâmid-i Veli’ye atfedilen dokuz sayfalık dua, vird ve zikirlerinin yer aldığı risâle.Müellif,Zikir Risâlesi’ndeSilâhü’l-Mürîdînadlı bir dua mecmuası da telif ettiğinden bahsetmiştir (Şeyh Hâmid-i Velî (yz), Nu. 81/6b; Ulu 2021a: 58-75).Silâhü’l-Mürîdîn’in orada bahsedilen özellikleri yansıtıyor olması, eserin Somuncu Baba’ya ait olabileceği kanaatini oluşturmuştur. Bununla birlikte eserin ona aidiyeti kesin değildir (Ulu 2021: 163-167).Eser besmele, hamdele, salvele, dua, istiğfar, ta’zim, tekbir, dua ve senâ içerikli ayetler, övgüler ve bazı hatırlatmaları kapsamaktadır. Somuncu Baba, bu eserinde herhangi bir kaynak zikretmez, herhangi bir kaynağa atıf yapmaz. Sadece Kur’an’ı Kerimden bazı ayetleri alır. Somuncu Baba, eserinde hamda özel bir önem atfeder (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 307). Ayrıca “Lâilâhe illallah” cümlesi üzerinde durur bunun yanında “Hayy, Kayyûm, Kadîr, Hakîm, Selâm, Zü’l-celâl ve’l-ikrâm, Afüv, Bâkî, Celle celâl, Alî, Azîm, Kerîm, Gafûr, Rahîm, Şekûr, Halîm, Evvel, Kadîm, Ahîr, Mukîm, Vâhid, Hak gibi Allah’ın isim ve sıfatlarını zikreder. (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 307-308) O, farzları, sünnet ve nafileleri ve diğer şer’i hükümleri layıkıyla yerine getirdikten sonra kalan zamanları dua ve zikirle geçirmenin önemini vurgular. Somuncu Baba, bu eserinde peygamberimizi de anar. Kelime-i tevhid ile zikir faslının ardından Hz. Muhammed’in Allah’ın vahyini hâkim kılan ve emirlerini yerine getiren elçisi olduğunu belirtir (Şeyh Hâmid (yz), Nu. 1510: 309-310).Risâlenin, tespit edilebilen üç nüshası mevcuttur. İlki Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî’ye aitMecmûatü’l-Ahzâb’ın Şazelî cildinde “Hâzâ Hüzb’üş-Şeyh Hâmîd el-Ârif Kaddesallahu sırrahû ve nefe’anâ bih” adıyla 306-315. sayfaları arasında yer alan nüsha; ikincisi Millet Yazma Eserler Ktp., Ali Emîri Arapça, 730/5 numarada 10-14 varakları arasında kayıtlı olan nüsha; sonuncusu Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi kütüphanesinde bulunan, “Evrâd Hâmidüddîn Hâmid Aksarâyî” şeklinde 37307 yer numara ile kayıtlı olan mecmuanın 177b-182b varakları arasında yer alan nüshadır.Silâhü’l-Mürîdîn’in bu üç nüshasıyla ilgili olarak şu çalışmalar yapılmıştır:Mecmûatü’l-Ahzâbnüshası metin olarak Ahmed Akgündüz tarafından yayınlanmış ancak çevirisi yapılmamıştır (Akgündüz 2009: 445-450). Eserin ilk Türkçe çevirisi bu nüsha esas alınmak kaydıyla Mahmut Ulu tarafından yapılmıştır (Ulu 2020: 111-124). Millet Yazma Eserler nüshası Recep Dikici tarafından çevirisi yapılmadan yayınlanmıştır (Dikici 2017: 34-43).Bu nüshanın çevirisi, hem Arapçasına hem okunuşuna yer verilmek suretiyle Selami Şimşek tarafından yapılmıştır (Şimşek 2020: 41-76). Ankara Üniv. İlahiyat Fakültesi Kütüphanesi nüshasının neşri henüz yapılmamıştır. Bununla birlikte Şeyh Hâmid-i Velî’nin buraya kadar bahsedilen üç eserinin yukarıda belirtilen kimi nüshaları ilk kez tek kitapta toplanıp üçünün de hem Arapça hem Türkçe çeviri metinleri 2015 yılında yapılmak suretiyle yayınlanmıştır (Ulu 2015: 63-124; Ulu 2020; Ulu 2021c: 226-240). Bunların dışında mezkûr eserle ilgili içerik analizi şeklinde bir makale Mahmut Ulu tarafından yayımlanmıştır (Ulu 2021b: 135-146).Müellifin biyografisi için bk. "Somuncu Baba".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Dr. Mahmut Ulu

Alfabesi Arap

Yapısı Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Akgündüz, Ahmed (2009).Arşiv Belgeleri Işığında Somuncu Baba ve Neseb-i Âlisi.İstanbul: Osmanlı Araştırmaları Vakfı Yay. Dikici, Recep (2017).Hamîd-i Velî (Somuncu Baba) Hacı Bayrâm-ı Velî Taceddîn-i Velî ve Evradları.İstanbul: Akif Yay. Şeyh Hâmid-i Velî.Evrâd Hâmidüddîn Hâmid Aksarâyî (yz).Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Ktp., Nu. 37307, vr. 177b-182b. Şeyh Hâmid-i Velî.Risâle fî Zikri Kelimeti La İlâhe İllallah.Manisa İl Halk Ktp., Zeynelzâde Kitaplığı, Nu. 81/2. Şeyh Hâmid-i Velî.Silâhü’l-Müridîn(yz), (Ahmed Ziyâeddîn Gümüşhânevî, Mecmûatü’l-Ahzâb).Süleymâniye Kütüphanesi, İzmirli İsmail Hakkı Koleksiyonu, Nu. 1510. Şeyh Hâmid-i Velî.Silâhü’l-Müridîn(yz).Millet Yazma Eserler Ktp., Ali Emîri Arapça, Nu. 730/5, vr. 10-14. Şimşek, Selami (2020).Somuncu Baba Hazretlerinin Evrâdı ve Evrâd-ı Safeviyye.İstanbul, Buhara Yay. Ulu, M. (2015).Şeyh Hâmid-i Velî Somuncu Baba Hayatı ve Eserleri.Aksaray: Aksaray Valiliği Yay. Ulu, M. (2020).Şeyh Hâmid-i Velî Somuncu Baba Hayatı ve Eserleri.40. Baskı, Konya: Manolya Yay. Ulu, M. (2021a). "Şeyh Hâmid-i Velî (Somuncu Baba) ve Ona Atfedilen “Zikir Risâlesi” Adlı Eser".Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi:Hacı Bektaş Veli Özel Sayısı.C. 11. 58-75. Ulu, M. (2021b). “Şeyh Hâmid-i Velî ve Silâhü’l-Mürîdîn Adlı Eseri”.Milli Kültür Araştırmaları Dergisi.5(1). 135-146. Ulu, M. (2021c).Tarih, Tabakat, Arşiv Belgeleri ve Yazmalar Ekseninde Somuncu Baba (Şeyh Hâmid-i Velî) Hayatı Eserleri Görüşleri.Berikan Yayınevi, Ankara. Ulu M. (2022). "Şeyh Hâmid-i Velî’ye (Somuncu Baba) Atfedilen ve Ondan Bahseden Eserlerdeki Tasavvufî Kavramlar". Eskiyeni. (46): 395-426.

Atıf Bilgileri ulu, mahmut. "HÜZB-Ü ŞEYH HÂMİD (SOMUNCU BABA)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/huzb-u-seyh-hamid-somuncu-baba. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].