TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)

Name: TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)
Author: Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed (d. 1027/1618- ö. 1105/1694)

İsim	TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)
Yazar	Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed (d. 1027/1618- ö. 1105/1694)
Basım Tarihi:	06/06/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Kaside-i Bürde tesbi'i
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	tesbi-i-kaside-i-bur-de-misri
Tarih	1075/1665
Notlar	Bûsîrî'nin (ö. 697/1293)el-Kevâkibü’d-Dürriye fî Medhi Hayri’l-Beriyyeadlı eserinin Mısrî tarafından Arapça yazılan tesbii.Kelime anlamı olarak bir nesneyi "Yedili kılma, yedi köşeli yapmak" anlamına gelen tesbî', edebi bir terim olarak bir şiirin her bir nazım birimindeki mısra(lar)ının yediye tamamlanmasına denir (Saraç 2010: 149; Cengiz 1986: 179). Niyâzî-i Mısrî'nin bu eseri deKaside-i Bürde'nin her bir beytini, beşer beyit ilave edip yedilemek suretiyle oluşan bir tercümesidir. Musa Yıldız tarafından farklı baskıları (2007, 2010, 2020) gerçekleştirilen eserin son baskıdaki bilgilere göre 12 nüshası tespit edilmiştir (Yıldız 2020: 26).Mevcut nüshalarına göre eserin başında hamdele, salvele ve sebeb-i telif gibi bölümleri ihtiva eden bir mukaddime bulunmaz. Ancak Niyâzî-i Mısrî bu eserinin yazılış sebebiniMevâ'idü'l-İrfânisimli eserinde izah etmektedir. Bahsi geçen eserin on altıncı sofrasında (bk. Niyâzî-i Mısrî 1971: 44-46) Mısrî,Kasîde-i Bürde'ye yazdığı tesbii nasıl bir halet-i ruhiye içerisinde kaleme aldığını tahkiye eder. Bu mealden olarak mezkur eserinin bahsi geçen bölümünde öncelikle sadık rüyaya değinen yazar, bu hususla ilgili kendisinin bir rüyasından bahseder. İmâm Bûsîrî'ninKasîde-i Bürde'sini tahmis ya da tesbî ederek her beytin başında "Muhammed" ismini zikretmeyi içinden geçirdiğini belirten Niyâzî-i Mısrî, kendisinde buna güç ve kabiliyet bulamadığı için bu düşüncesinde bir türlü muvaffak olamadığını söyler. Bunun için ne kadar çabalasa da çok güçlük çeken ve uzun bir süre sonunda ancak birkaç beyti tesbî' edebilen şair, bununla birlikte bu düşüncesini hiçbir zaman kalbinden çıkarmaz. Âlim ve salih bir arkadaşına bu durumundan bahsedince arkadaşı kendisine, "Sahibinden, yani Allah'ın Resul'ünden izin aldın mı?" diye sorar. Şair "Hayır" cevabını verince arkadaşı kendisindeki tutukluğu buna bağlar. Arkadaşının bu hatırlatması üzerine adeta uykudan uyandığını ifade eden Mısrî, birkaç gece Hz. Peygamber'in sırrına yalvarıp niyaz ederek kerem denizinden kendisini boş döndürmemesini ister. Bunun neticesinde 1075 yılının Muharrem (Ağustos 1665) ayında Hz. Peygamber'i rüyasında görür. Rüyadaki hadisede yer alan bazı işaretlerden hareketle Resul hazretinden tesbî' yazmaya icazet aldığını düşünür. Rüyadan hemen sonra tesbî'i yazmaya başlar. O gün 37 beytin, ertesi gün de 40 beytin tesbî'ini tamamlar. Hasılı 10 gündenKaside-i Bürde'nin tamamını tesbî' etmeyi başarır (Yıldız 2020: 26-28).Niyâzî-i Mısrî,Kasîde-i Bürde'nin 161 beytini tesbî' ederek 161 bent oluşturmuştur. Kaynak metne uygun olarak basit bahri (müsref'ilün fâ'ilün müstef'ilün fâ'ilün) ve mîm kafiyesi ile yazılan manzume, yine kaynak metinde olduğu gibi 10 bölümden oluşmaktadır. Kasidenin nesib bölümüne denk gelen 1-12 bentleri arası "Beyânu'l-Aşk" bahsindedir. 13-28 bentleri arası nefsin isteklerine karşı çıkış, 29-58 bentleri arasındaki bölüm ise Hz. Peygamber'in medhine tahsis edilmiştir. 59-71 bentleri arası, Hz. Peygamber'in doğumu, 72-87 bentler arası mucizelerine ayrılmışken 88-104 bentleri arasındaki kısımda Kur'an'ın faziletleri, 105-117 bentleri arasında Hz. Peygamber'in miracı, 118-139 bentleri arasında mücadelesi anlatılmıştır. 140-151 bentler arası Hz. Peygamber'den şefaat talebine, 152-161 bentler arası da münacata tahsis edilmiştir (Yıldız 2020: 29).Müellifin biyografisi için bk. "Niyâzî-i Mısrî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Sadık Yazar
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum
Niteliği	Telif
Kaynakça	Cengiz, Halil Erdoğan. (1986). "Divan Şiirnde Musammatlar".Türk Dili Türk Şiiri Özel Sayısı (Divam Şiiri)II/52: 291-429. Niyâzî-i Mısrî (1971).İrfan Sofraları. Çev. Süleyman Ateş. Ankara. Niyazi Mısri (2007).Kasîde-i Bürde Tesbî’i.Haz. Musa Yıldız. İstanbul: Elif Yay. Niyazi Mısri (2010).Kasîde-i Bürde Tesbî’i. Haz. Musa Yıldız. Ankara: H Yay. Niyazi Mısri (2020).Kasîde-i Bürde Tesbî’i. Haz. Musa Yıldız. Ankara: TDK Yay. Saraç, M. A. Yekta (2010).Klasik Edebiyat Bilgisi Biçim-Ölçü-Kafiye. 3. Baskı. İstanbul: Gökkubbe.
Atıf Bilgileri	Yazar, Sadık. "TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tesbi-i-kaside-i-bur-de-misri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)

Yazar Niyâzî-i Mısrî, Muhammed/ Mehmed (d. 1027/1618- ö. 1105/1694)

Basım Tarihi 06/06/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - Kaside-i Bürde tesbi'i

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası tesbi-i-kaside-i-bur-de-misri

Tarih 1075/1665

Notlar Bûsîrî'nin (ö. 697/1293)el-Kevâkibü’d-Dürriye fî Medhi Hayri’l-Beriyyeadlı eserinin Mısrî tarafından Arapça yazılan tesbii.Kelime anlamı olarak bir nesneyi "Yedili kılma, yedi köşeli yapmak" anlamına gelen tesbî', edebi bir terim olarak bir şiirin her bir nazım birimindeki mısra(lar)ının yediye tamamlanmasına denir (Saraç 2010: 149; Cengiz 1986: 179). Niyâzî-i Mısrî'nin bu eseri deKaside-i Bürde'nin her bir beytini, beşer beyit ilave edip yedilemek suretiyle oluşan bir tercümesidir. Musa Yıldız tarafından farklı baskıları (2007, 2010, 2020) gerçekleştirilen eserin son baskıdaki bilgilere göre 12 nüshası tespit edilmiştir (Yıldız 2020: 26).Mevcut nüshalarına göre eserin başında hamdele, salvele ve sebeb-i telif gibi bölümleri ihtiva eden bir mukaddime bulunmaz. Ancak Niyâzî-i Mısrî bu eserinin yazılış sebebiniMevâ'idü'l-İrfânisimli eserinde izah etmektedir. Bahsi geçen eserin on altıncı sofrasında (bk. Niyâzî-i Mısrî 1971: 44-46) Mısrî,Kasîde-i Bürde'ye yazdığı tesbii nasıl bir halet-i ruhiye içerisinde kaleme aldığını tahkiye eder. Bu mealden olarak mezkur eserinin bahsi geçen bölümünde öncelikle sadık rüyaya değinen yazar, bu hususla ilgili kendisinin bir rüyasından bahseder. İmâm Bûsîrî'ninKasîde-i Bürde'sini tahmis ya da tesbî ederek her beytin başında "Muhammed" ismini zikretmeyi içinden geçirdiğini belirten Niyâzî-i Mısrî, kendisinde buna güç ve kabiliyet bulamadığı için bu düşüncesinde bir türlü muvaffak olamadığını söyler. Bunun için ne kadar çabalasa da çok güçlük çeken ve uzun bir süre sonunda ancak birkaç beyti tesbî' edebilen şair, bununla birlikte bu düşüncesini hiçbir zaman kalbinden çıkarmaz. Âlim ve salih bir arkadaşına bu durumundan bahsedince arkadaşı kendisine, "Sahibinden, yani Allah'ın Resul'ünden izin aldın mı?" diye sorar. Şair "Hayır" cevabını verince arkadaşı kendisindeki tutukluğu buna bağlar. Arkadaşının bu hatırlatması üzerine adeta uykudan uyandığını ifade eden Mısrî, birkaç gece Hz. Peygamber'in sırrına yalvarıp niyaz ederek kerem denizinden kendisini boş döndürmemesini ister. Bunun neticesinde 1075 yılının Muharrem (Ağustos 1665) ayında Hz. Peygamber'i rüyasında görür. Rüyadaki hadisede yer alan bazı işaretlerden hareketle Resul hazretinden tesbî' yazmaya icazet aldığını düşünür. Rüyadan hemen sonra tesbî'i yazmaya başlar. O gün 37 beytin, ertesi gün de 40 beytin tesbî'ini tamamlar. Hasılı 10 gündenKaside-i Bürde'nin tamamını tesbî' etmeyi başarır (Yıldız 2020: 26-28).Niyâzî-i Mısrî,Kasîde-i Bürde'nin 161 beytini tesbî' ederek 161 bent oluşturmuştur. Kaynak metne uygun olarak basit bahri (müsref'ilün fâ'ilün müstef'ilün fâ'ilün) ve mîm kafiyesi ile yazılan manzume, yine kaynak metinde olduğu gibi 10 bölümden oluşmaktadır. Kasidenin nesib bölümüne denk gelen 1-12 bentleri arası "Beyânu'l-Aşk" bahsindedir. 13-28 bentleri arası nefsin isteklerine karşı çıkış, 29-58 bentleri arasındaki bölüm ise Hz. Peygamber'in medhine tahsis edilmiştir. 59-71 bentleri arası, Hz. Peygamber'in doğumu, 72-87 bentler arası mucizelerine ayrılmışken 88-104 bentleri arasındaki kısımda Kur'an'ın faziletleri, 105-117 bentleri arasında Hz. Peygamber'in miracı, 118-139 bentleri arasında mücadelesi anlatılmıştır. 140-151 bentler arası Hz. Peygamber'den şefaat talebine, 152-161 bentler arası da münacata tahsis edilmiştir (Yıldız 2020: 29).Müellifin biyografisi için bk. "Niyâzî-i Mısrî". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Sadık Yazar

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum

Niteliği Telif

Kaynakça Cengiz, Halil Erdoğan. (1986). "Divan Şiirnde Musammatlar".Türk Dili Türk Şiiri Özel Sayısı (Divam Şiiri)II/52: 291-429. Niyâzî-i Mısrî (1971).İrfan Sofraları. Çev. Süleyman Ateş. Ankara. Niyazi Mısri (2007).Kasîde-i Bürde Tesbî’i.Haz. Musa Yıldız. İstanbul: Elif Yay. Niyazi Mısri (2010).Kasîde-i Bürde Tesbî’i. Haz. Musa Yıldız. Ankara: H Yay. Niyazi Mısri (2020).Kasîde-i Bürde Tesbî’i. Haz. Musa Yıldız. Ankara: TDK Yay. Saraç, M. A. Yekta (2010).Klasik Edebiyat Bilgisi Biçim-Ölçü-Kafiye. 3. Baskı. İstanbul: Gökkubbe.

Atıf Bilgileri Yazar, Sadık. "TESBİ‘-İ KASÎDE-İ BÜR’DE (MISRÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/tesbi-i-kaside-i-bur-de-misri. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].