Yazar
Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)
Basım Tarihi
15/01/2022
Konu
Divan-Tekke Edebiyatı - kırk hadis şerhi
Tür
Kitap
Dil
Farsça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi
Tarih
957/1551
Notlar
Uzun Firdevsî’nin mensur bir mukaddime ve kırk hadisin ikişer beyitle tercümesinden oluşan Farsça eseri. Firdevsî, bir müridinin isteği üzerine birçok âlim gibi hayır dua almak ve Hz. Peygamber'in şefaatine nail olmak için bu eseri derleyip manzum olarak tercüme etmiştir. Firdevsî, mensur mukaddimede Allah'ı ve Peygamber'i övgü ile yâd etmiş, sonra bir rubai yazarak Allah'tan günahlarını affetmesini ve kendisini cennetine koymasını istemiş, daha sonra kırk hadis derleme faaliyetinin ilham kaynağı olan hadisi nakletmiştir. Sonrasında bir müridinin kendisinden hadislerin herkes tarafından kolayca ezberlenebilmesi için ve hayır dua ile yâd edilmek amacıyla Farsça bir kırk hadis derlemesini istemesi üzerine 957/1551'de eserini meydana getirdiğini ifade etmiştir.Kırk hadis ve bu hadislerin tercümesi olan seksen beytin yer aldığı eserde Firdevsî; cömertlik, cimrilik, namaz, kabir azabı, cehalet, temizlik, dua, âlim, tövbe, iman, ilim, zikir, güzel ahlak, sünnete uyma, yardımlaşma, ahiret, sakada, sabır, emanet, ilim, dostluk, helal kazanç, az konuşmak ve yemek, doğruluk, kibir, kötü ahlak, yalan gibi mevzuları içeren hadislere ve bunların tercümelerine yer vermiştir. Firdevsî hadislerin ilk önce Arapçalarını yazmış, daha sonra iki beyitle hadisleri Farsça olarak tercüme etmiştir.Farsça manzum kırk hadis yazan şairlerin çoğu gibi Firdevsî de eserini Mollâ Câmî'nin kırk hadisinden etkilenerek oluşturmuştur. Eserini kıt'a nazım şekli ve "fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün" vezniyle kaleme almış olan Firdevsî, eserde sade, basit ve akıcı bir dil kullanmış, ağır, uzun ve girift cümlelere yer vermemiştir. Firdevsî'nin seçtiği hadislerin çoğu Câmî'nin eserinde bulunmamaktadır. Firdevsî bu yönüyle Câmî'den ayrılmıştır. Anlaşılması ve ezberlenmesi kolay, kısa ve veciz hadisleri seçen Firdevsî, hadis metinlerini şiir diline tercüme etmekte başarılı olmuştur. Eserinde açıklamaya gerek duymayan, değişik hadisler, ayetler ve hikmetli olaylara yer vermeyen müellifin eserinde hâtime bölümü yoktur. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Nu. 000006 ve Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Nu. 2846/9'da kayıtlı olmak üzere iki nüshası mevcuttur.Şairin biyografisi için bk. “Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum-Mensur
Niteliği
Derleme
Kaynakça
Kaska, Çetin (2021). “Uzun Firdevsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadîsi”.II. Uluslararası Din ve İnsan Sempozyumu (UDİS-2021) “Din, Ahlak ve Hukuk”). 2021:Sonçağ Akademi. 748-762.
Köprülü, Fuad (1977). “Firdevsî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: MEB Yay. 649.
Köprülü, Orhan (1996). “Firdevsî, Uzun”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 127-129.
Atıf Bilgileri
Kaska, Çetin. "ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
