ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)

Name: ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)
Author: Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)

İsim	ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)
Yazar	Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)
Basım Tarihi:	15/01/2022
Konu	Divan-Tekke Edebiyatı - kırk hadis şerhi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi
Tarih	957/1551
Notlar	Uzun Firdevsî’nin mensur bir mukaddime ve kırk hadisin ikişer beyitle tercümesinden oluşan Farsça eseri. Firdevsî, bir müridinin isteği üzerine birçok âlim gibi hayır dua almak ve Hz. Peygamber'in şefaatine nail olmak için bu eseri derleyip manzum olarak tercüme etmiştir. Firdevsî, mensur mukaddimede Allah'ı ve Peygamber'i övgü ile yâd etmiş, sonra bir rubai yazarak Allah'tan günahlarını affetmesini ve kendisini cennetine koymasını istemiş, daha sonra kırk hadis derleme faaliyetinin ilham kaynağı olan hadisi nakletmiştir. Sonrasında bir müridinin kendisinden hadislerin herkes tarafından kolayca ezberlenebilmesi için ve hayır dua ile yâd edilmek amacıyla Farsça bir kırk hadis derlemesini istemesi üzerine 957/1551'de eserini meydana getirdiğini ifade etmiştir.Kırk hadis ve bu hadislerin tercümesi olan seksen beytin yer aldığı eserde Firdevsî; cömertlik, cimrilik, namaz, kabir azabı, cehalet, temizlik, dua, âlim, tövbe, iman, ilim, zikir, güzel ahlak, sünnete uyma, yardımlaşma, ahiret, sakada, sabır, emanet, ilim, dostluk, helal kazanç, az konuşmak ve yemek, doğruluk, kibir, kötü ahlak, yalan gibi mevzuları içeren hadislere ve bunların tercümelerine yer vermiştir. Firdevsî hadislerin ilk önce Arapçalarını yazmış, daha sonra iki beyitle hadisleri Farsça olarak tercüme etmiştir.Farsça manzum kırk hadis yazan şairlerin çoğu gibi Firdevsî de eserini Mollâ Câmî'nin kırk hadisinden etkilenerek oluşturmuştur. Eserini kıt'a nazım şekli ve "fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün" vezniyle kaleme almış olan Firdevsî, eserde sade, basit ve akıcı bir dil kullanmış, ağır, uzun ve girift cümlelere yer vermemiştir. Firdevsî'nin seçtiği hadislerin çoğu Câmî'nin eserinde bulunmamaktadır. Firdevsî bu yönüyle Câmî'den ayrılmıştır. Anlaşılması ve ezberlenmesi kolay, kısa ve veciz hadisleri seçen Firdevsî, hadis metinlerini şiir diline tercüme etmekte başarılı olmuştur. Eserinde açıklamaya gerek duymayan, değişik hadisler, ayetler ve hikmetli olaylara yer vermeyen müellifin eserinde hâtime bölümü yoktur. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Nu. 000006 ve Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Nu. 2846/9'da kayıtlı olmak üzere iki nüshası mevcuttur.Şairin biyografisi için bk. “Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Doç. Dr. Çetin Kaska
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Derleme
Kaynakça	Kaska, Çetin (2021). “Uzun Firdevsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadîsi”.II. Uluslararası Din ve İnsan Sempozyumu (UDİS-2021) “Din, Ahlak ve Hukuk”). 2021:Sonçağ Akademi. 748-762. Köprülü, Fuad (1977). “Firdevsî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: MEB Yay. 649. Köprülü, Orhan (1996). “Firdevsî, Uzun”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 127-129.
Atıf Bilgileri	Kaska, Çetin. "ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)

Yazar Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî (d. 857/1453 - ö. 922/1517’den sonra)

Basım Tarihi 15/01/2022

Konu Divan-Tekke Edebiyatı - kırk hadis şerhi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi

Tarih 957/1551

Notlar Uzun Firdevsî’nin mensur bir mukaddime ve kırk hadisin ikişer beyitle tercümesinden oluşan Farsça eseri. Firdevsî, bir müridinin isteği üzerine birçok âlim gibi hayır dua almak ve Hz. Peygamber'in şefaatine nail olmak için bu eseri derleyip manzum olarak tercüme etmiştir. Firdevsî, mensur mukaddimede Allah'ı ve Peygamber'i övgü ile yâd etmiş, sonra bir rubai yazarak Allah'tan günahlarını affetmesini ve kendisini cennetine koymasını istemiş, daha sonra kırk hadis derleme faaliyetinin ilham kaynağı olan hadisi nakletmiştir. Sonrasında bir müridinin kendisinden hadislerin herkes tarafından kolayca ezberlenebilmesi için ve hayır dua ile yâd edilmek amacıyla Farsça bir kırk hadis derlemesini istemesi üzerine 957/1551'de eserini meydana getirdiğini ifade etmiştir.Kırk hadis ve bu hadislerin tercümesi olan seksen beytin yer aldığı eserde Firdevsî; cömertlik, cimrilik, namaz, kabir azabı, cehalet, temizlik, dua, âlim, tövbe, iman, ilim, zikir, güzel ahlak, sünnete uyma, yardımlaşma, ahiret, sakada, sabır, emanet, ilim, dostluk, helal kazanç, az konuşmak ve yemek, doğruluk, kibir, kötü ahlak, yalan gibi mevzuları içeren hadislere ve bunların tercümelerine yer vermiştir. Firdevsî hadislerin ilk önce Arapçalarını yazmış, daha sonra iki beyitle hadisleri Farsça olarak tercüme etmiştir.Farsça manzum kırk hadis yazan şairlerin çoğu gibi Firdevsî de eserini Mollâ Câmî'nin kırk hadisinden etkilenerek oluşturmuştur. Eserini kıt'a nazım şekli ve "fe'ilâtün mefâ'ilün fe'ilün" vezniyle kaleme almış olan Firdevsî, eserde sade, basit ve akıcı bir dil kullanmış, ağır, uzun ve girift cümlelere yer vermemiştir. Firdevsî'nin seçtiği hadislerin çoğu Câmî'nin eserinde bulunmamaktadır. Firdevsî bu yönüyle Câmî'den ayrılmıştır. Anlaşılması ve ezberlenmesi kolay, kısa ve veciz hadisleri seçen Firdevsî, hadis metinlerini şiir diline tercüme etmekte başarılı olmuştur. Eserinde açıklamaya gerek duymayan, değişik hadisler, ayetler ve hikmetli olaylara yer vermeyen müellifin eserinde hâtime bölümü yoktur. Eserin Millet Yazma Eser Kütüphanesi, Ali Emiri, Nu. 000006 ve Süleymaniye Kütüphanesi, Atıf Efendi, Nu. 2846/9'da kayıtlı olmak üzere iki nüshası mevcuttur.Şairin biyografisi için bk. “Firdevsî, Şerefeddîn Mûsâ, Uzun Firdevsî, Firdevsî-i Rûmî, Firdevsî-i Tavîl, Türk Firdevsî”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Doç. Dr. Çetin Kaska

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Derleme

Kaynakça Kaska, Çetin (2021). “Uzun Firdevsî’nin Farsça Manzum Kırk Hadîsi”.II. Uluslararası Din ve İnsan Sempozyumu (UDİS-2021) “Din, Ahlak ve Hukuk”). 2021:Sonçağ Akademi. 748-762. Köprülü, Fuad (1977). “Firdevsî”.İslâm Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: MEB Yay. 649. Köprülü, Orhan (1996). “Firdevsî, Uzun”.İslâm Ansiklopedisi. C. 13. İstanbul: TDV Yay. 127-129.

Atıf Bilgileri Kaska, Çetin. "ŞERH-İ HADÎS-İ ERBA'ÎN (FİRDEVSÎ)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/serh-i-hadis-i-erba-in-firdevsi. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].