Yazar
Ahmed İbn Veys, Gıyâseddîn Sultân Ahmed Bahâdır, Mugîseddîn Sultân Ahmed (d. ? - ö. 28 Rebiyülâhır 813/30 Ağustos 1410)
Basım Tarihi
22/02/2022
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - şiirler
Tür
Kitap
Dil
Farsça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
kitabu-s-sarkiyyat-ahmed
Tarih
?
Notlar
Tarihte İlkânîler veya Celayirliler olarak bilinen devletin dördüncü hükümdarı Sultan Ahmed’in (Âştiyânî 1376: 455)Külliyât'ının üçüncüDîvân'ıdır. Hükümdarlığı yanında şairliğiyle tanınan ve üç dilde şiirler yazan Sultan Ahmed, aynı zamanda hattatlığı, tezhipçiliği ile tanındığı ve nücum ilminde bilgi sahibi olduğu kaynaklar tarafından söylenmiştir (Devletşâh 1338: 229; Terbiyyet yty: 30; Herevî 1345: 63-65; Sümer 1989: 54; Armutlu 1990: 19).Kitâbu’ş-Şarkiyyât(56b-117a) 1274 beyittir.Dîvân’da yer alan 300 manzumenin 1'i kaside, 1'i musammat, 135'i gazel, 4'ü mesnevi, 40'ı rubaî, 49'u kıt’a ve 70'i müfreddir. Metin her biri 5 beyit olan bir tevhid ve na’t ile başlar.Dîvân'daki tek kaside 17 beyittir. Bu kaside, Fars şairi Rûdekî-yi Semerkandî (ö. 329/941)’nin“âyet hemî” redifli ünlü kasidesine (Rûdekî-yi Semerkandî 1382: 43) naziredir.Kitâbu’ş-Şarkiyyâtiçerisinde yer alan tek musammat 6 beyittir.Eserdeki135 gazel, çoğunlukla 5, 7 ve 9 beyitten oluşmaktadır. Bu gazellerden 28 tanesi “Gazeliyyât-ı Mevkûfe” başlığı altında verilmiştir. Bunların beyit sayısı 2 ile 4 arasında değişmektedir. Gazellerde mahlas olarak genellikle Ahmed ismi, yanı sıra az da olsa Ahmed ibn Üveys ve Ahmed bin Şeyh Üveys de kullanılmıştır. "Mesneviyât" başlığı altında yer alan 4 mesneviden biri 50, diğeri 4 beyittir. Diğer 2 mesnevi na’t olup, biri 14, diğeri 32 beyittir.Kitâbu’ş-Şarkiyyât'takikıt’alar daha çok 2 beyittir. Eserdeki 169 ve 170. manzume olan 2 kıt’a, ünlü Türk musikişinas Abdulkâdir Meragî övgüsünde söylenmiştir.Eser üzerine Sadık Armutlu doktora tezi yapmıştır (1990).Şairin biyografisi için bk. Ahmed İbn Veys, Gıyâseddîn Sultân Ahmed Bahâdır, Mugîseddîn Sultân Ahmed”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Doç. Dr. Sadık Armutlu
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Ahmed.Kitâbu’ş-Şarkiyyât. Türk ve İslâm Eserleri Müzesi. Nu. 2046. 56b-117a.
Armutlu, Sadık (1990).Sultân Ahmed Celâyir Hayatı, Dîvânı’nın Tenkidli Metni ve Tahlili. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
Âştiyânî, Abbâs (1376).Târîh-i Moğol Evâyil-i Eyyâm-ı Timûrî.Tahran.
Devletşâh Semerkandî (1338).Tezkiretu’ş-Şu’arâ.(nşr. Muhammed-i Ramazânî). Tahran.
Herevî Mevlânâ Muhammed Fahrî (1345).Ravzâtu’s-Selâtin.(nşr. Abdurresûl Hayyâmpûr). Tebriz.
Rûdekî-yi Semerkandî (1382).Dîvân-ı Şi’r-i Rûdekî. (nşr. Ca’fer Şi’âr). Tahran: Neşr-i Katre.
Sümer, Faruk (1989). “Ahmed Celâyir”.İslâm Ansiklopedisi. C 2. İstanbul:TDV Yay. 53-54.
Terbiyyet, Muhammed Alî (yty).Dânişmendân-ı Azerbâycân. (nşr. Sirûsî-i Kamerî). Tahran.
Atıf Bilgileri
Armutlu, Sadık. "KİTÂBU’Ş-ŞARKİYYÂT (AHMED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/kitabu-s-sarkiyyat-ahmed. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
