Yazar
Nazif, Mehmed (ö.?-ö.1265/1849)
Basım Tarihi
12/10/2021
Konu
Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - yeniçeriliğin kaldırılışına dair mesnevi
Tür
Kitap
Dil
Arapça
Dijital
Hayır
Yazma
Hayır
Kütüphane
Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası
emare-i-zafer-nazif
Tarih
?
Notlar
Mehmed Nazîf’in Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılışını anlattığı mesnevisi. Zafer Alameti anlamına gelenEmâre-i Zafer, aruzun "fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilâtün fâ‘ilün"kalıbıyla yazılmış 235 beyitlik bir mesnevidir. Eserin sonunda Aynî tarafından eserin yazılış tarihini yani 1243/1827-28 yılını veren 9 beyitlik bir takriz-tarih yer alır. Yeniçeriliğin kaldırılışının 28 başlık altında işlendiği eser bir tevhidle başlar. Na‘t, dört halife ve Hz. Hasan ile Hüseyin’in övgüsüyle devam eder. Dönemin padişahı II. Mahmûd’un, Şehzade Abdülmecîd’in ve yeniçeriliğin kaldırılışına katkı sağlayan dönemin bazı isimlerinin övgüsü yapılır. Yeniçerilerin zalimliklerinden bahsedilir. Bu arada yeniçeriliğin kaldırılacağına dair görülen bir rüya nakledilir. “Der-Kâ’ide-i Teşekkür” başlığı altında Sultan II. Mahmud’a yaptığı hizmetler için teşekkür edilir. Dua bölümünden sonra Aynî’nin takriziyle eser son bulur (Erdoğan 2009: 76-77).Yeniçeri Ocağı II. Mahmud döneminde kaldırılmıştır. Ancak yeniçeriliğin kaldırılmasına katkı sağlayan ve o esnada görevli olan başka isimler de vardır. Bu bakımdanEmâre-i Zafer, kendisi gibi aynı konuda yazılmış manzum bir eser olan Aynî’ninNusretnâme’siyle karşılaştırıldığındaEmâre-i Zafer’de çok daha az şahıstan bahsedildiğini görülür. II. Mahmud, Şehzade Abdülmecîd, Vezir Sırrı Selîm Paşa, Müftü Tâhir Efendi, Ser-asker Silah-dâr Ali, Hazine Kethudası Ser-çuka-dâr Bekir Ağa eserde adı geçen ve övgüsü yapılan isimlerdir. Bunun yanı sıra kimliği belirsiz bazı şahıslardan da bahsedilir. Bunlar halktan kimselerdir. Mehmed Nazîf, bu şahıslar vasıtasıyla yeniçeriliğin kaldırılışıyla ilgili halkın duygu ve düşüncelerini vermeye çalışır. Bunlar arasında yeniçerilerin bozguna uğrayacaklarını haber veren bir meczupla yeniçeriliğin kaldırılacağını rüyasında gören saliha bir kadın dikkat çekicidir. Aynî’ninNusretnâme’sinde de benzer bir meczupla ve benzer bir rüyayla karşılaşılır. Eserde yeniçeriler tarafından mağdur edilen bazı insanların başından geçen hazin olaylar da hikâye edilir. Halka zulmeden, itaatsiz bir yeniçerinin kendini zalim olarak nitelendirmesi, idam edilme korkusuyla aklını kaybetmesi ve yaptığı haksızlıkların altında ezilerek intihar etmesi; o dönemde sadece halkın değil, yeniçerilerin bile kendi içlerinde bir bunalım yaşadıklarına ve bireyleri problemli bu teşkilatın artık kaldırılmasının gerekliliğine kanıt olarak gösterilir (Erdoğan 2009: 77).Eserin bilinen iki nüshası vardır. Bunlardan biri İstanbul Üniversitesi. TY. No. 2474’te, diğer nüshası ise Taksim Atatürk Kitaplığı. Bel. Yz. K. No. 181’de kayıtlıdır. Eser 2009 yılında Mehtap Erdoğan tarafından makale olarak yayımlanmıştır.Şairin biyografisi için bk. “Nazîf, Mehmed”.Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN
978-9944-237-87-1
Madde Yazarı
Prof. Dr. Mehtap Erdoğan Taş
Alfabesi
Arap
Yapısı
Manzum
Niteliği
Telif
Kaynakça
Erdoğan, Mehtap (2009). “Yeniçeriliğin Kaldırılışına Dair Tarihî ve Edebî Bir Eser: Emâre-i Zafer”.Konya: Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi,(25): 71-108.
Atıf Bilgileri
Erdoğan Taş, Mehtap. "EMÂRE-İ ZAFER (NAZÎF)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/emare-i-zafer-nazif. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].
