REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)

Name: REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)
Author: Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

İsim	REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)
Yazar	Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)
Basım Tarihi:	21/03/2022
Konu	Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufi mesnevi
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Hayır
Yazma	Hayır
Kütüphane:	Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü
Kayıt Numarası	rebab-name-sultan-veled
Tarih	700/1301
Notlar	Sultân Veled yaygın adıyla bilinen Bahâeddîn Muhammed Veled’in Farsça eseri. Eser, Mevlânâ'nınMesnevî’sinin vezni olan “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbıyla manzum-mensur karışımı bir tertiple yazılmıştır. Yazımına1 Şaban 700/11 Nisan 1301’de başlanan ve beş ay içerisinde tamamlanmış olan (Ocak 1988: 545)eserin mensur kısımları, okuyucuyu manzum kısımlarda anlatılacak olan meselelere hazırlama amacına yönelik bir özet mahiyetindedir.Rebâb-nâme’deki mensur kısımlar 1 dibace ve 106 başlıktan oluşmaktadır. 8124 beyitlik bir eser olan mesnevîde 162 Türkçe, 36 Arapça ve 22 Rumca beyit vardır (Değirmençay 2009: 521).Rebâb-nâme, aruzun doğasından gelen bir takım vezin ve kafiye kusurları taşımakla birlikte Sultan Veled’in diğer mesnevilerinin de ayırt edici özelliği olan sade anlatım ve akıcı bir üslubuyla dikkat çekmektedir.Sultan Veled,Rebâb-nâme’nin yazılış sebebinde kendisini bu vezinle bir eser yazmaya teşvik eden gönül ehli bir zattan bahseder. Bu zat ona,İbtidâ-nâme’yi Hakîm Senâyî’ninİlahî-nâme’si vezninde yazdığını, şimdiyse Mevlânâ’nınMesnevî’si vezninde bir eser vücuda getirerek hem o vezne aşina olan müritlerin hatırlarını hoş edeceğini hem de yazdığı bütün şiirleri, Mevlânâ’nın şiirlerine benzetme amacına tam anlamıyla ulaşacağını söyler. Bu tavsiye üzerine Sultan Veled, rebaptaki iniltilerin neyden daha çok ve çeşitli olduğu düşüncesiyleRebâb-nâmeadını verdiği eserini telif etmeye başlar.Rebâb-nâme’de; bütün eşyanın ve dolayısıyla rebabın da Allah’ı tespih etmesi, aşkın bir yanının şükrü, bir yanının şikayeti gerektirmesi, insanın yokluk âleminden varlık âlemine gelinceye kadar geçirdiği menziller, rüzgar ve sözün aslının su oluşu, asıl farklılığın ruhlarda olup cisimlerde olmayışı, fikrin amelden üstün oluşu, dünyanın kimine harami, kimine kılavuz kesilmesi, evliyanın isyanının halkın itaatinden üstünlüğü, her harfin ayrı bir manasının olması gibi muhtelif bahisler üzerinde durulur. Bunlara ilaveten bazı ayet ve hadislerin şerh ve tefsirleri yapılarak onlarda gizlenen manalar açığa çıkarılır. Eserde bunların yanında Mevlânâ, Şems-i Tebrizî ve Seyyid Burhaneddin gibi yol büyüklerinin ve bilhassa Mevlânâ’nın sözleri üzerinde genişçe durularak bu sözlerde gizlenen hikmetlerin muhatap tarafından etraflıca kavranması amaçlanır.Çeşitli yazma eser kütüphanelerinde altı nüshası bulunan (bk. Ocak 1988: 553)Rebâb-nâmeilk defa F. Wilhelm Radloff tarafından yayımlanmış (1889), daha sonra Alî Sultânî Gird Ferâmerzî tarafından İran’da bir neşri daha gerçekleştirilmiştir (1377). Eser üzerinde Veyis Değirmençay bir doktora çalışması yapmıştır (1996). Son olarak da İsmail Koçak, Niğdeli Hakkı Eroğlu'nun daha önce tercüme ettiği eseri yayımlamıştır (2011).Şairin biyografisi için bk."Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.
ISBN	978-9944-237-87-1
Madde Yazarı	Prof. Dr. Ziya AVŞAR
Alfabesi	Arap
Yapısı	Manzum-Mensur
Niteliği	Telif
Kaynakça	Alî Sultânî Gird Ferâmerzî (1377).Rebâb-nâme. Tahran: Müessese-i Mütalaât-i İslâmî. Değirmençay, Veyis (1996).Sultan Veled ve Rebabnâme. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Değirmençay, Veyis (2009). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: TDV Yay. 521-522. Koçak, İsmail (hzl.) (2011).Rebabnâme, Hz. Sultan Veled. (çev. Niğdeli Hakkı Eroğlu). (akt. A. Güneysel).Konya: T.C. Konya Valiliği İl kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay. Ocak, Fatma Tulga (1988). "Sultan Veled'in Rebâb-nâme'si".Erdem, 5 (11): 541-592. Radloff, Friedrich Wilhelm (1889).Über Alttürkische Dialekte: Die Seldschukische Verse im Rebâbnâmeh. St. Petersburg.
Atıf Bilgileri	AVŞAR, Ziya. "REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/rebab-name-sultan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].

Kaynağa git Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Aramaya Dön

Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kaynağa git

REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)

Yazar Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled (d. 25 Rebîülâhir 623/25 Nisan 1226 - ö. 10 Receb 712/11 Kasım 1312)

Basım Tarihi 21/03/2022

Konu Yazılı Edebiyat / Divan Edebiyatı - tasavvufi mesnevi

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Hayır

Yazma Hayır

Kütüphane Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü

Kayıt Numarası rebab-name-sultan-veled

Tarih 700/1301

Notlar Sultân Veled yaygın adıyla bilinen Bahâeddîn Muhammed Veled’in Farsça eseri. Eser, Mevlânâ'nınMesnevî’sinin vezni olan “fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün” kalıbıyla manzum-mensur karışımı bir tertiple yazılmıştır. Yazımına1 Şaban 700/11 Nisan 1301’de başlanan ve beş ay içerisinde tamamlanmış olan (Ocak 1988: 545)eserin mensur kısımları, okuyucuyu manzum kısımlarda anlatılacak olan meselelere hazırlama amacına yönelik bir özet mahiyetindedir.Rebâb-nâme’deki mensur kısımlar 1 dibace ve 106 başlıktan oluşmaktadır. 8124 beyitlik bir eser olan mesnevîde 162 Türkçe, 36 Arapça ve 22 Rumca beyit vardır (Değirmençay 2009: 521).Rebâb-nâme, aruzun doğasından gelen bir takım vezin ve kafiye kusurları taşımakla birlikte Sultan Veled’in diğer mesnevilerinin de ayırt edici özelliği olan sade anlatım ve akıcı bir üslubuyla dikkat çekmektedir.Sultan Veled,Rebâb-nâme’nin yazılış sebebinde kendisini bu vezinle bir eser yazmaya teşvik eden gönül ehli bir zattan bahseder. Bu zat ona,İbtidâ-nâme’yi Hakîm Senâyî’ninİlahî-nâme’si vezninde yazdığını, şimdiyse Mevlânâ’nınMesnevî’si vezninde bir eser vücuda getirerek hem o vezne aşina olan müritlerin hatırlarını hoş edeceğini hem de yazdığı bütün şiirleri, Mevlânâ’nın şiirlerine benzetme amacına tam anlamıyla ulaşacağını söyler. Bu tavsiye üzerine Sultan Veled, rebaptaki iniltilerin neyden daha çok ve çeşitli olduğu düşüncesiyleRebâb-nâmeadını verdiği eserini telif etmeye başlar.Rebâb-nâme’de; bütün eşyanın ve dolayısıyla rebabın da Allah’ı tespih etmesi, aşkın bir yanının şükrü, bir yanının şikayeti gerektirmesi, insanın yokluk âleminden varlık âlemine gelinceye kadar geçirdiği menziller, rüzgar ve sözün aslının su oluşu, asıl farklılığın ruhlarda olup cisimlerde olmayışı, fikrin amelden üstün oluşu, dünyanın kimine harami, kimine kılavuz kesilmesi, evliyanın isyanının halkın itaatinden üstünlüğü, her harfin ayrı bir manasının olması gibi muhtelif bahisler üzerinde durulur. Bunlara ilaveten bazı ayet ve hadislerin şerh ve tefsirleri yapılarak onlarda gizlenen manalar açığa çıkarılır. Eserde bunların yanında Mevlânâ, Şems-i Tebrizî ve Seyyid Burhaneddin gibi yol büyüklerinin ve bilhassa Mevlânâ’nın sözleri üzerinde genişçe durularak bu sözlerde gizlenen hikmetlerin muhatap tarafından etraflıca kavranması amaçlanır.Çeşitli yazma eser kütüphanelerinde altı nüshası bulunan (bk. Ocak 1988: 553)Rebâb-nâmeilk defa F. Wilhelm Radloff tarafından yayımlanmış (1889), daha sonra Alî Sultânî Gird Ferâmerzî tarafından İran’da bir neşri daha gerçekleştirilmiştir (1377). Eser üzerinde Veyis Değirmençay bir doktora çalışması yapmıştır (1996). Son olarak da İsmail Koçak, Niğdeli Hakkı Eroğlu'nun daha önce tercüme ettiği eseri yayımlamıştır (2011).Şairin biyografisi için bk."Veled, Sultân Veled, Bahâeddîn Muhammed Veled".Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü.

ISBN 978-9944-237-87-1

Madde Yazarı Prof. Dr. Ziya AVŞAR

Alfabesi Arap

Yapısı Manzum-Mensur

Niteliği Telif

Kaynakça Alî Sultânî Gird Ferâmerzî (1377).Rebâb-nâme. Tahran: Müessese-i Mütalaât-i İslâmî. Değirmençay, Veyis (1996).Sultan Veled ve Rebabnâme. Doktora Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi. Değirmençay, Veyis (2009). “Sultan Veled”.İslâm Ansiklopedisi. C. 37. İstanbul: TDV Yay. 521-522. Koçak, İsmail (hzl.) (2011).Rebabnâme, Hz. Sultan Veled. (çev. Niğdeli Hakkı Eroğlu). (akt. A. Güneysel).Konya: T.C. Konya Valiliği İl kültür ve Turizm Müdürlüğü Yay. Ocak, Fatma Tulga (1988). "Sultan Veled'in Rebâb-nâme'si".Erdem, 5 (11): 541-592. Radloff, Friedrich Wilhelm (1889).Über Alttürkische Dialekte: Die Seldschukische Verse im Rebâbnâmeh. St. Petersburg.

Atıf Bilgileri AVŞAR, Ziya. "REBÂB-NÂME (SULTÂN VELED)".Türk Edebiyatı Eserler Sözlüğü,http://tees.yesevi.edu.tr/madde-detay/rebab-name-sultan-veled. [Erişim Tarihi: 25 Ağustos 2025].