el-Eşbâh ve’n-Nezâ’ir, MS 431
(الأشباه والنظائر)

İsim	el-Eşbâh ve’n-Nezâ’ir, MS 431
İsim Orijinal	الأشباه والنظائر
Yazar Orijinal	İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî [d. 970/1563] / ابن نجيم, زين الدين بن ابراهيم بن محمد المصري
Konu	Islamic law--Early works to 1800Hanafites--Early works to 1800
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Sayfa Sayısı	461
Fiziksel Boyutlar	[x + 233] leaves, (21 lines)/ 22 cm.
Kütüphane:	Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi
Kayıt Numarası	163887
Lokasyon	Suna Kıraç Kütüphanesi, Özel Koleksiyonlar ve Arşivler / Suna Kıraç Library, Special Collections and Archives
Tarih	1560
Notlar	Written as variable columns in 21 lines per page. Taʿlīq script in black ink with some words and borders in red. Paperback covered with brown paper. el-Eşbâh ve’n-Nezâir, İslam hukukunda küllî kaidelerin ve hükmü benzer meselelerin ele alındığı bir edebi türün adıdır. Nitekim “eşbah” ve “nezâir” kelimeleri de “birçok açıdan ya da bazı açılardan birbirine benzeyen” anlamlarına gelmektedir. İslam hukukunda bu isimle kaleme alınan birçok eser vardır. İbn Nüceym’in (ö. 970/1563) elimizdeki eseri bunların en meşhurlarındandır. 25 Mart 1560’da telifi biten eser müellifin kaleme almış olduğu son eser olup üzerine birçok şerh, haşiye ve ta‘lîk yapılmıştır. Eser Kalkuta, Kahire, Dımaşk gibi yerlerde basılmıştır. Yedi bölümden (fen) oluşan eser, İbn Nüceym’in yine kendisinin daha önce beş yüz kadar fıkhî genel hükümleri derlediği el-Fevâ’idu’z-Zeyniyye fî Fıkhi’l-Hanefiyye isimli eserinin zeyli mesabesindedir. Eserin girişinde gençliğinden beri fıkıh tahsili hususunda arkeolojik çalışmalar yaptığından bahseden müellif, bu alanda memleketi Kahire’de kıyıda köşede ne kadar eser varsa okuduğunu belirterek okuyucuyu zihnen bu yazdığı esere hazırlamaktadır. Öte yandan İbn Nüceym eseri bitirdikten sonra (eserin giriş kısmından önce) okuyanlara kolaylık olması için eserin fihristini hazırladığını da bildirmektedir. Müellifin bu fihrist hazırlama işine önem verdiği, onun fihrist için ayrı bir hamdale-salvele getirmesi ve fihriste “emmâ ba‘d” ile başlamasından anlaşılmaktadır. Ayrıca fihristi eser bittikten sonra hazırladığını/ yazdığını belirtmesi mukaddimelerin eserden önce mi yoksa sonra mı yazıldığı sorusuna da kısmen katkı sağladığı gibi fihristi hazırlama gayesini okuyuculara kolaylık olarak belirtmesi de yazar-okur ilişkisi bağlamında ilgi çekicidir. Müellif, ferâğ kaydında eserin telifinin altı ay sürdüğünü ve bu sürede de kendisinin bir hastalık geçirdiğini belirtmektedir. Ek bilgiler: Eser 1b’de başlamaktadır. Öncesinde X yaprak vardır. Ia’da Arapça beyit ve iki dörtlüğün yanı sıra fıkhî fevâid vardır. Ib boştur; bunu takip eden IIa’da Kuşeyrî ve Hamevî gibi eserlerden Arapça fıkhî fevâid ile Türkçe dörtlük yer alır. Notu atan kimse iktibas yaptığı eserin cilt ve sayfa numarasını da vermektedir. IIb-IIIa’da fihrist vardır; müellifin esere fihrist hazırlamasına rağmen müstensihin de ayrıca bir fihrist hazırlaması nüshanın bir sipariş üzerine çoğaltıldığı intibaını vermektedir. IIIb boştur. IVa’da ise iki adet temellük kaydı, bir tane temellük mührü ve Hamevî’den iktibas vardır. Temellük kayıtlarının birincisi Hamza Tarsûsî’ye aittir. Tarsûsî, bu eseri 1774 (?) senesinde meşru yolla 32 kuruş karşılığında satın aldığını belirtmektedir. Bu kaydın hemen altında da Hamza isimli kişiye ait bir mühür bulunur. Bu, az önceki Hamza Tarsûsî ile aynı kişi olabilir. Mührün altında ise isminin sadece Kara Kayalı kısmı okunabilen, diğer tarafları ise silinmiş bir temellük kaydı daha vardır. Bu kayıtta da nüshanın meşru yolla satın alındığı belirtilmektedir. Fakat ilginç olan, bir önceki sahibin 32 kuruşa aldığı nüsha, bu sefer 12 kuruşa satın alınmıştır. Her iki temellük kaydının da fiili isteshabe’dir. IVb-IXa’da müellif tarafından hazırlanan fihrist vardır. IXb-Xb boştur. 1b’de derkenarda bulunan bir notta, müellifin ağzından bu eserin/nüshanın müellif hattı olduğu belirtilmektedir. Her ne kadar bu ifadeler müellife ait olsa da bu durum elimizdeki nüshanın müellif hattı olduğunu kanıtlamaya yetmez; zira hat çeşidi, nüshanın tezyini, fiziksel özellikler vs. bunun mümkün olmadığını anlatır. Şu hâlde, bu not müstensih tarafından menkûlun minh nüshadan ya da başka bir yerden aynen buraya aktarılmış olmalıdır. Fakat notta ilginç olan şey, müellifin adının Zeynüddîn b. Nüceym değil Zeyd b. Nüceym olarak kayıtlı olmasıdır. Bu da mezkûr notun eserin müellifinin isminin ne olduğu (Zeyn ya da Zeynuddîn) tartışmalarına katkı sağlayacağı anlamına gelir. Derkenarlarda arasında müstensihin de olduğu okurlar tarafından düşülmüş notlar bulunmaktadır. Bu notlar genellikle metni yorumlamaya dair atılan/iktibas edilen notlardır. İktibas edilen eserler arasında özellikle Hamevî dikkati çekmektedir. Bir okuyucu elimizdeki nüshanın özellikle bazı yerlerini Hamevî ile birlikte mütalaa etmiş olmalıdır.
first_page_id	163426
Başlık / Title	Cover
Konu başlıkları (TR) / Subject headings (TR)	Arapça -- Fıkıh
Tarih (Hicri) - Date (Islamic)	967
Kaynakça ve diğer nüshalar / Bibliography and concordances	TDVİA, C. 11, s. 456-57; Keşfü’z-Zunûn, C. 1, s. 168-69. Diğer nüshalar: Eserin Türkiye kütüphanelerinde yüz elli kadar nüshası bulunmaktadır.
Yazının tanımlaması / Description of script	Yaprak sayısı : X+1b-233b / Sütun sayısı : Değişken / Satır sayısı : 21 / Yazmanın başı - sonu : X+1b-233b
Kağıt türü / Paper type	Filigranlı, açık renk, âherli, orta kalınlıkta kağıt
Mürekkep rengi / Ink color	Siyah
Ciltleme ve tezhip özellikleri / Binding and script features	Sırtı ve kenarları deri kaplı mukavva üzeri kağıt kaplı cilt. Tezhip özellikleri: IIb-IIIa’daki fihrist, cetveller, konu başlıklarını gösteren yerler, derkenarlardaki önemli yerlere dikkati çeken “matlab” kelimeleri ve önemli görülen bazı kelimeler kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. 1b-2a’daki cetveller altın yaldızlı mürekkeple imlâ edilmiştir. 3b-44a arasındaki yaprakların mürekkepleri akmıştır.
Kaligrafi stili / Calligraphic style	Talik / Taʿlīq script
Yazma No. - Volüm No. / MS. No. - Item No.	MS 431No. 264
Bib. No. / Call No.	KBP300.I26 A33 1560
Bağışçı / Donator	Salim Erel
Dijital koleksiyon / Digital collection	Koç University Manuscripts Collection
Format / Format	jpeg
Telif hakkı ve kullanım / Copyright and usage	Bu websitesindeki tüm görüntü ve materyaller görüntüleme amaçlıdır bu nedenle kullanıcılar Koç Üniversitesi'nden yazılı izin alınmaksızın herhangi bir biçimde kopyalama, çoğaltma, herhangi bir biçimde dağıtım, değiştirme, uyarlama veya ekleme yapamazlar. İlgili kanuna istinaden izin verilen eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında materyallerin kullanımına bağlı şartlar eser sahibi ve/veya Koç Üniversitesi'ne aittir. Daha fazla bilgi için: [email protected]. / All images and materials are for viewing purposes and users may not copy, reproduce, distribute in any form, perform, alter, adapt or add to materials in whatsoever form without express written consent of Koç University. Any educational and academic uses which are permitted under the compliance to the relevant laws must credit the Author and Koç University. For more information, contact us at: [email protected].
Dijitalleştirme özellikleri / Digitization specifications	Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 dpi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as jpeg.

Kaynağa git Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Aramaya Dön

Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Kaynağa git

el-Eşbâh ve’n-Nezâ’ir, MS 431

(الأشباه والنظائر)

Yazar Orijinal İbn Nüceym, Zeynüddîn b. İbrâhîm b. Muhammed el-Mısrî [d. 970/1563] / ابن نجيم, زين الدين بن ابراهيم بن محمد المصري

Konu Islamic law--Early works to 1800Hanafites--Early works to 1800

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Sayfa Sayısı 461

Fiziksel Boyutlar [x + 233] leaves, (21 lines)/ 22 cm.

Kütüphane Koç Üniversitesi Suna Kıraç Kütüphanesi

Kayıt Numarası 163887

Lokasyon Suna Kıraç Kütüphanesi, Özel Koleksiyonlar ve Arşivler / Suna Kıraç Library, Special Collections and Archives

Tarih 1560

Notlar Written as variable columns in 21 lines per page. Taʿlīq script in black ink with some words and borders in red. Paperback covered with brown paper. el-Eşbâh ve’n-Nezâir, İslam hukukunda küllî kaidelerin ve hükmü benzer meselelerin ele alındığı bir edebi türün adıdır. Nitekim “eşbah” ve “nezâir” kelimeleri de “birçok açıdan ya da bazı açılardan birbirine benzeyen” anlamlarına gelmektedir. İslam hukukunda bu isimle kaleme alınan birçok eser vardır. İbn Nüceym’in (ö. 970/1563) elimizdeki eseri bunların en meşhurlarındandır. 25 Mart 1560’da telifi biten eser müellifin kaleme almış olduğu son eser olup üzerine birçok şerh, haşiye ve ta‘lîk yapılmıştır. Eser Kalkuta, Kahire, Dımaşk gibi yerlerde basılmıştır. Yedi bölümden (fen) oluşan eser, İbn Nüceym’in yine kendisinin daha önce beş yüz kadar fıkhî genel hükümleri derlediği el-Fevâ’idu’z-Zeyniyye fî Fıkhi’l-Hanefiyye isimli eserinin zeyli mesabesindedir. Eserin girişinde gençliğinden beri fıkıh tahsili hususunda arkeolojik çalışmalar yaptığından bahseden müellif, bu alanda memleketi Kahire’de kıyıda köşede ne kadar eser varsa okuduğunu belirterek okuyucuyu zihnen bu yazdığı esere hazırlamaktadır. Öte yandan İbn Nüceym eseri bitirdikten sonra (eserin giriş kısmından önce) okuyanlara kolaylık olması için eserin fihristini hazırladığını da bildirmektedir. Müellifin bu fihrist hazırlama işine önem verdiği, onun fihrist için ayrı bir hamdale-salvele getirmesi ve fihriste “emmâ ba‘d” ile başlamasından anlaşılmaktadır. Ayrıca fihristi eser bittikten sonra hazırladığını/ yazdığını belirtmesi mukaddimelerin eserden önce mi yoksa sonra mı yazıldığı sorusuna da kısmen katkı sağladığı gibi fihristi hazırlama gayesini okuyuculara kolaylık olarak belirtmesi de yazar-okur ilişkisi bağlamında ilgi çekicidir. Müellif, ferâğ kaydında eserin telifinin altı ay sürdüğünü ve bu sürede de kendisinin bir hastalık geçirdiğini belirtmektedir. Ek bilgiler: Eser 1b’de başlamaktadır. Öncesinde X yaprak vardır. Ia’da Arapça beyit ve iki dörtlüğün yanı sıra fıkhî fevâid vardır. Ib boştur; bunu takip eden IIa’da Kuşeyrî ve Hamevî gibi eserlerden Arapça fıkhî fevâid ile Türkçe dörtlük yer alır. Notu atan kimse iktibas yaptığı eserin cilt ve sayfa numarasını da vermektedir. IIb-IIIa’da fihrist vardır; müellifin esere fihrist hazırlamasına rağmen müstensihin de ayrıca bir fihrist hazırlaması nüshanın bir sipariş üzerine çoğaltıldığı intibaını vermektedir. IIIb boştur. IVa’da ise iki adet temellük kaydı, bir tane temellük mührü ve Hamevî’den iktibas vardır. Temellük kayıtlarının birincisi Hamza Tarsûsî’ye aittir. Tarsûsî, bu eseri 1774 (?) senesinde meşru yolla 32 kuruş karşılığında satın aldığını belirtmektedir. Bu kaydın hemen altında da Hamza isimli kişiye ait bir mühür bulunur. Bu, az önceki Hamza Tarsûsî ile aynı kişi olabilir. Mührün altında ise isminin sadece Kara Kayalı kısmı okunabilen, diğer tarafları ise silinmiş bir temellük kaydı daha vardır. Bu kayıtta da nüshanın meşru yolla satın alındığı belirtilmektedir. Fakat ilginç olan, bir önceki sahibin 32 kuruşa aldığı nüsha, bu sefer 12 kuruşa satın alınmıştır. Her iki temellük kaydının da fiili isteshabe’dir. IVb-IXa’da müellif tarafından hazırlanan fihrist vardır. IXb-Xb boştur. 1b’de derkenarda bulunan bir notta, müellifin ağzından bu eserin/nüshanın müellif hattı olduğu belirtilmektedir. Her ne kadar bu ifadeler müellife ait olsa da bu durum elimizdeki nüshanın müellif hattı olduğunu kanıtlamaya yetmez; zira hat çeşidi, nüshanın tezyini, fiziksel özellikler vs. bunun mümkün olmadığını anlatır. Şu hâlde, bu not müstensih tarafından menkûlun minh nüshadan ya da başka bir yerden aynen buraya aktarılmış olmalıdır. Fakat notta ilginç olan şey, müellifin adının Zeynüddîn b. Nüceym değil Zeyd b. Nüceym olarak kayıtlı olmasıdır. Bu da mezkûr notun eserin müellifinin isminin ne olduğu (Zeyn ya da Zeynuddîn) tartışmalarına katkı sağlayacağı anlamına gelir. Derkenarlarda arasında müstensihin de olduğu okurlar tarafından düşülmüş notlar bulunmaktadır. Bu notlar genellikle metni yorumlamaya dair atılan/iktibas edilen notlardır. İktibas edilen eserler arasında özellikle Hamevî dikkati çekmektedir. Bir okuyucu elimizdeki nüshanın özellikle bazı yerlerini Hamevî ile birlikte mütalaa etmiş olmalıdır.

first_page_id 163426

Başlık / Title Cover

Konu başlıkları (TR) / Subject headings (TR) Arapça -- Fıkıh

Tarih (Hicri) - Date (Islamic) 967

Kaynakça ve diğer nüshalar / Bibliography and concordances TDVİA, C. 11, s. 456-57; Keşfü’z-Zunûn, C. 1, s. 168-69. Diğer nüshalar: Eserin Türkiye kütüphanelerinde yüz elli kadar nüshası bulunmaktadır.

Yazının tanımlaması / Description of script Yaprak sayısı : X+1b-233b / Sütun sayısı : Değişken / Satır sayısı : 21 / Yazmanın başı - sonu : X+1b-233b

Kağıt türü / Paper type Filigranlı, açık renk, âherli, orta kalınlıkta kağıt

Mürekkep rengi / Ink color Siyah

Ciltleme ve tezhip özellikleri / Binding and script features Sırtı ve kenarları deri kaplı mukavva üzeri kağıt kaplı cilt. Tezhip özellikleri: IIb-IIIa’daki fihrist, cetveller, konu başlıklarını gösteren yerler, derkenarlardaki önemli yerlere dikkati çeken “matlab” kelimeleri ve önemli görülen bazı kelimeler kırmızı mürekkeple imlâ edilmiştir. 1b-2a’daki cetveller altın yaldızlı mürekkeple imlâ edilmiştir. 3b-44a arasındaki yaprakların mürekkepleri akmıştır.

Kaligrafi stili / Calligraphic style Talik / Taʿlīq script

Yazma No. - Volüm No. / MS. No. - Item No. MS 431No. 264

Bib. No. / Call No. KBP300.I26 A33 1560

Bağışçı / Donator Salim Erel

Dijital koleksiyon / Digital collection Koç University Manuscripts Collection

Format / Format jpeg

Telif hakkı ve kullanım / Copyright and usage Bu websitesindeki tüm görüntü ve materyaller görüntüleme amaçlıdır bu nedenle kullanıcılar Koç Üniversitesi'nden yazılı izin alınmaksızın herhangi bir biçimde kopyalama, çoğaltma, herhangi bir biçimde dağıtım, değiştirme, uyarlama veya ekleme yapamazlar. İlgili kanuna istinaden izin verilen eğitim ve öğretim faaliyetleri kapsamında materyallerin kullanımına bağlı şartlar eser sahibi ve/veya Koç Üniversitesi'ne aittir. Daha fazla bilgi için: [email protected]. / All images and materials are for viewing purposes and users may not copy, reproduce, distribute in any form, perform, alter, adapt or add to materials in whatsoever form without express written consent of Koç University. Any educational and academic uses which are permitted under the compliance to the relevant laws must credit the Author and Koç University. For more information, contact us at: [email protected].

Dijitalleştirme özellikleri / Digitization specifications Original scanned with Zeutschel OS 12000C A2 scanner and saved as 300 dpi uncompressed tiffs. Display images generated in CONTENTdm as jpeg.