Hulâsatü’l-Fetâvâ.
(خلاصة الفتاوى.)

Name: Hulâsatü’l-Fetâvâ.
Author: İftihâruddin Tâhir b. Ahmed b. Abdurreşîd el-Buhârî,

İsim	Hulâsatü’l-Fetâvâ.
İsim Orijinal	خلاصة الفتاوى.
Yazar	İftihâruddin Tâhir b. Ahmed b. Abdurreşîd el-Buhârî,
Yazar Orijinal	إفتخار الدين طاهر بن أحمد بن عبد الرشيد البخاري
Konu	Ehl-i Sünnet fıkhı / Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	300x195-215x115 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	281441
Kayıt Numarası	281441
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/İsmihan Sultan
Tarih	Muharrem 967.
Notlar	Eser, erken dönem nesih hattıyla kaleme alınmıştır. Bu yüzden neshî (verrâkî) hattından nesih yazıya geçiş dönemi eserlerinde görüldüğü üzere ayın, ha, hı gibi bazı harflerde neshî (verrâkî) hattının karakteristik özellikleri hâlâ etkisini kaybetmemiştir.Başlıklar kırmızı mürekkep kullanılarak sülüs hattıyla yazılmıştır. “Kâle, ve fî” kelimeleri, dikkat çekilmek istenen bazı kelimeler ile bazen derkenar notları da kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Bütün sayfalar altın yaldızla cetvellenmiştir. İlk iki sayfada altın yaldız cetvelin etrafı mavi mürekkeple tahrirlenmiştir.Derkenarlarda küçük tashihler ve ilâveler bulunmaktadır.Sağ sayfaların bitimine gelecek sayfanın nasıl başlayacağını bildiren kelime yazılmış; yani reddade konulmuştur.Eserin sonunda 383b sayfasında metin bittikten ve ferağ kaydı yazıldıktan sonra sayfanın sağ alt kısmına yazılmış olan mukâbele kaydını yazan Abdülganî b. Emin bu el yazmasını, dört âlimin el yazmasıyla karşılaştırarak yazdığını bildirmektedir. Bu kayıtta ismi zikredilen âlimler silsilesi şöyledir: “Mevlânâ Şeyh Emînüddîn b. Abdü’l-Âl, el-müftî, el-Hanefî; Şeyh Necmüddin el-Muhaddis el-Gaytî, eş-Şâfiî; Mevlânâ Muhammed el-Berdîsî, el-müftî, el-Hanefî; Şeyh Hasan el-Berdisî.Eserin 1a sayfasında zahriye tezhibi bulunmaktadır. Etrafına altın yaldız çekilmiş ve mavi mürekkeple tahrir çekilmiş bu zahriye tezhibinin üst tarafında dikdörtgen şeklinde hazırlanmış olan kısma altın mürekkebiyle “Kitâbu Hulâsatü’l-Fetâvâ alâ Mezhebi’n-Nu‘mân Ebî Hanîfe rahmetullahi” yazılmıştır. Alttaki cetvellenmiş uzun dikdörtgen kısmın ortasında içinde altın mürekkebiyle müellifin isminin yazılı olduğu, etrafı çift kat altın yaldızlı, mavi tahrir çekilip mavi tığlarla süslenmiş, madalyon şeklinde bir süsleme bulunmaktadır. Madalyon ile cetvelin arasındaki kısımlar boştur. Eserin başladığı 1b sayfasında çivit mavi ve altınlı zemine küçük kırmızı ççekler ile altınlı rumî motiflerin ağırlıkta olduğu, dikdörtgen biçiminde, üst kısmına tığlar çekilmiş bir unvan sayfası tezhibi bulunmaktadır. Tezhibin ortasındaki yazı için hazırlanmış olan altınlı zemine dikkatli bakıldığında kırmzıı mürekkeple yazılmış, ancak silinmiş bir besmelenin kalıntıları görülmektedir. Bu eser, İftihâruddîn el-Buhârî’nin Hanefî fıkhına dair kaleme aldığı Hizânetü’l-Vâkıât isimli kitabını kısaltarak yeniden hazırlaması sonucu oluşmuştur. Müellif eserin önsözünde, dostlarının isteği üzerine vâkıâtı yani fıkhî meseleleri toplayıp tertip ederek Hizânetü’l-Vâkıât isimli bir eser kaleme aldığını, bu eseri aynı zamanda Kitâbu’n-Nisâb diye isimlendirdiğini, ancak daha sonra dostlarının kendisinden ezberlenmesi kolay, daha kısa bir nüsha yazmasını istedikleri için yeniden bir kitap yazdığını ve bu eseri de Kitâbu’l-Hulâsa adıyla isimlendirdiğini bildirmektedir.
Örnek Metin	(1b-2a) بسم الله...الحمد لله خالق الارواح والاجسام وجاعل النور والظلام لا يغيره من الدهر حوادث ولا يبعثه علي الامور بواعث ولا يحيط بكنه قدرته الخواطر ولا يهتدي الي ضبط عظمته الضماير الذي امرعباده بتحصيل العلم... قال الشيخ الامام... طاهر بن احمد بن عبد الرشيد البخاري... بعد ذلك بعض اخواني ان اكتب نسخة قصيرة يمكن ضبطها ويتيسر حفظها فكتبت هذه النسخة جامعة للرواية خالية عن الدراية مع بيان مواضع المسايل دفعا لطعن الطَاعِن وغنية للمقيم والظاعن وكتبت فهرسةَ الفصول والابواب علي راس كل كتاب ليكون عونا لمن ابتلي بالفَتوى و سميته كتاب الخلاصة... كتاب الطهارات مشتملة على تسعَة فصول الاول في ...المياه الثاني في الغسل الثالث في الوضو (382a-383b) كتاب الشفعة هذا الكتاب مشتمل على ثلاثة فصول الاول في الحيل والثاني في المقدمة والثالث في الطلب والفاظه ومسايله اما الاول الحيلة لابطال الشفعة بعد الثبوت... الفصل الثالث في الطلب وفي الاصل الشفعة للشفيع علي المجلس قال الامام السرخسي رحمه الله هذا قول الكرخي رحمه الله وفي الاصل عن محمد رحمه الله اشارة الي ذلك وعند عامة علماينا رحمهم الله على الفور حتى لو سكت هُنيهَة بعد ما سمِع فهو تسليم... قال الصدر الشهيد رحمه الله الاصح انه لا يبطل لوجود طلب المواثبة والاشهاد بعد ذلك ما لم يسلم بلسانه قال المصنف رحمه الله كانه اخذ بقول ابي حنيفة رحمه الله وهو ظاهر المذهب وفي شرح الطحاوي اذا اختصما الى القاضي يوجل الشفيع قدرما يَرى لاحضار الثمن فان احضر في تلك االمدة قضي له والا ابطل شفعته وفي النصاب صبية ادركت وثلث لها خيار البلوغ والشفعة فطلبت الشفعةَ واختارت نفسها بان قالت طلبت الشفعةَ .واخترت نفسي اوعلي القلب يجوز الاول منهما ويبطل الثاني لانه يمكنها ان تقول طلبتهما الشفعةَ والخيار والله سبحانه وتعالى اعلم
Tasnif numarası/Konu	297.511 / Hanefî fıkhı
Koleksiyon no.	00218
Yaprak, satır, sütun sayısı	381 yk., 35 st. ;
Cilt özellikleri	Siyah deri cilt, salbekli şemseli (zemini ve motifleri deri renginde, etrafı altın yaldızlı, yapıştırma şemse), köşebentli, zencirekli, mıklepli, mıklebi deri rengi şemseli, sertabının ortasına çift kat altın yaldız cetvel çekilmiş.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Tezhip,1a-1b.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 702, 703, 718; Brockelman, GAL, I, 462; GAL, Suppl., I, 640-641; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 430; Zirikli, el-A‘lâm, III, 318; DİA, VI, 376.
Diğer kayıtlar	Mukabele kaydı, 383b.
Mühürler	Vakıf mührü, Vâkıfü’l-Kitâb Bâni’l-Medreseti’l-Fethiyye li-Üli’l-Elbâb Mehmed Paşa el-Vezîru’l-A‘zam fi’d-Devleti’s-Süleymâniye ve’s-Selîmiye min Âl-i Osmân Ebbedallâhu Te‘âlâ Mülkehum ilâ Âhiri’l-Ezmân, 1b…383b.
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(383b) تم كتاب كتاب خلاصة الفتاوى بحمد الله وعونه وحسْن توفيقه والحمد لله وحده و صلي الله علي نبيه محمد و اله و صحبه و سلم فى شهر محرم الحرام سنة ۹٦٧.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Hulâsatü’l-Fetâvâ.

(خلاصة الفتاوى.)

Yazar İftihâruddin Tâhir b. Ahmed b. Abdurreşîd el-Buhârî,

Yazar Orijinal إفتخار الدين طاهر بن أحمد بن عبد الرشيد البخاري

Konu Ehl-i Sünnet fıkhı / Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 300x195-215x115 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 281441

Kayıt Numarası 281441

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/İsmihan Sultan

Tarih Muharrem 967.

Notlar Eser, erken dönem nesih hattıyla kaleme alınmıştır. Bu yüzden neshî (verrâkî) hattından nesih yazıya geçiş dönemi eserlerinde görüldüğü üzere ayın, ha, hı gibi bazı harflerde neshî (verrâkî) hattının karakteristik özellikleri hâlâ etkisini kaybetmemiştir.Başlıklar kırmızı mürekkep kullanılarak sülüs hattıyla yazılmıştır. “Kâle, ve fî” kelimeleri, dikkat çekilmek istenen bazı kelimeler ile bazen derkenar notları da kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Bütün sayfalar altın yaldızla cetvellenmiştir. İlk iki sayfada altın yaldız cetvelin etrafı mavi mürekkeple tahrirlenmiştir.Derkenarlarda küçük tashihler ve ilâveler bulunmaktadır.Sağ sayfaların bitimine gelecek sayfanın nasıl başlayacağını bildiren kelime yazılmış; yani reddade konulmuştur.Eserin sonunda 383b sayfasında metin bittikten ve ferağ kaydı yazıldıktan sonra sayfanın sağ alt kısmına yazılmış olan mukâbele kaydını yazan Abdülganî b. Emin bu el yazmasını, dört âlimin el yazmasıyla karşılaştırarak yazdığını bildirmektedir. Bu kayıtta ismi zikredilen âlimler silsilesi şöyledir: “Mevlânâ Şeyh Emînüddîn b. Abdü’l-Âl, el-müftî, el-Hanefî; Şeyh Necmüddin el-Muhaddis el-Gaytî, eş-Şâfiî; Mevlânâ Muhammed el-Berdîsî, el-müftî, el-Hanefî; Şeyh Hasan el-Berdisî.Eserin 1a sayfasında zahriye tezhibi bulunmaktadır. Etrafına altın yaldız çekilmiş ve mavi mürekkeple tahrir çekilmiş bu zahriye tezhibinin üst tarafında dikdörtgen şeklinde hazırlanmış olan kısma altın mürekkebiyle “Kitâbu Hulâsatü’l-Fetâvâ alâ Mezhebi’n-Nu‘mân Ebî Hanîfe rahmetullahi” yazılmıştır. Alttaki cetvellenmiş uzun dikdörtgen kısmın ortasında içinde altın mürekkebiyle müellifin isminin yazılı olduğu, etrafı çift kat altın yaldızlı, mavi tahrir çekilip mavi tığlarla süslenmiş, madalyon şeklinde bir süsleme bulunmaktadır. Madalyon ile cetvelin arasındaki kısımlar boştur. Eserin başladığı 1b sayfasında çivit mavi ve altınlı zemine küçük kırmızı ççekler ile altınlı rumî motiflerin ağırlıkta olduğu, dikdörtgen biçiminde, üst kısmına tığlar çekilmiş bir unvan sayfası tezhibi bulunmaktadır. Tezhibin ortasındaki yazı için hazırlanmış olan altınlı zemine dikkatli bakıldığında kırmzıı mürekkeple yazılmış, ancak silinmiş bir besmelenin kalıntıları görülmektedir. Bu eser, İftihâruddîn el-Buhârî’nin Hanefî fıkhına dair kaleme aldığı Hizânetü’l-Vâkıât isimli kitabını kısaltarak yeniden hazırlaması sonucu oluşmuştur. Müellif eserin önsözünde, dostlarının isteği üzerine vâkıâtı yani fıkhî meseleleri toplayıp tertip ederek Hizânetü’l-Vâkıât isimli bir eser kaleme aldığını, bu eseri aynı zamanda Kitâbu’n-Nisâb diye isimlendirdiğini, ancak daha sonra dostlarının kendisinden ezberlenmesi kolay, daha kısa bir nüsha yazmasını istedikleri için yeniden bir kitap yazdığını ve bu eseri de Kitâbu’l-Hulâsa adıyla isimlendirdiğini bildirmektedir.

Örnek Metin (1b-2a) بسم الله...الحمد لله خالق الارواح والاجسام وجاعل النور والظلام لا يغيره من الدهر حوادث ولا يبعثه علي الامور بواعث ولا يحيط بكنه قدرته الخواطر ولا يهتدي الي ضبط عظمته الضماير الذي امرعباده بتحصيل العلم... قال الشيخ الامام... طاهر بن احمد بن عبد الرشيد البخاري... بعد ذلك بعض اخواني ان اكتب نسخة قصيرة يمكن ضبطها ويتيسر حفظها فكتبت هذه النسخة جامعة للرواية خالية عن الدراية مع بيان مواضع المسايل دفعا لطعن الطَاعِن وغنية للمقيم والظاعن وكتبت فهرسةَ الفصول والابواب علي راس كل كتاب ليكون عونا لمن ابتلي بالفَتوى و سميته كتاب الخلاصة... كتاب الطهارات مشتملة على تسعَة فصول الاول في ...المياه الثاني في الغسل الثالث في الوضو (382a-383b) كتاب الشفعة هذا الكتاب مشتمل على ثلاثة فصول الاول في الحيل والثاني في المقدمة والثالث في الطلب والفاظه ومسايله اما الاول الحيلة لابطال الشفعة بعد الثبوت... الفصل الثالث في الطلب وفي الاصل الشفعة للشفيع علي المجلس قال الامام السرخسي رحمه الله هذا قول الكرخي رحمه الله وفي الاصل عن محمد رحمه الله اشارة الي ذلك وعند عامة علماينا رحمهم الله على الفور حتى لو سكت هُنيهَة بعد ما سمِع فهو تسليم... قال الصدر الشهيد رحمه الله الاصح انه لا يبطل لوجود طلب المواثبة والاشهاد بعد ذلك ما لم يسلم بلسانه قال المصنف رحمه الله كانه اخذ بقول ابي حنيفة رحمه الله وهو ظاهر المذهب وفي شرح الطحاوي اذا اختصما الى القاضي يوجل الشفيع قدرما يَرى لاحضار الثمن فان احضر في تلك االمدة قضي له والا ابطل شفعته وفي النصاب صبية ادركت وثلث لها خيار البلوغ والشفعة فطلبت الشفعةَ واختارت نفسها بان قالت طلبت الشفعةَ .واخترت نفسي اوعلي القلب يجوز الاول منهما ويبطل الثاني لانه يمكنها ان تقول طلبتهما الشفعةَ والخيار والله سبحانه وتعالى اعلم

Tasnif numarası/Konu 297.511 / Hanefî fıkhı

Koleksiyon no. 00218

Yaprak, satır, sütun sayısı 381 yk., 35 st. ;

Cilt özellikleri Siyah deri cilt, salbekli şemseli (zemini ve motifleri deri renginde, etrafı altın yaldızlı, yapıştırma şemse), köşebentli, zencirekli, mıklepli, mıklebi deri rengi şemseli, sertabının ortasına çift kat altın yaldız cetvel çekilmiş.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip,1a-1b.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 702, 703, 718; Brockelman, GAL, I, 462; GAL, Suppl., I, 640-641; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 430; Zirikli, el-A‘lâm, III, 318; DİA, VI, 376.

Diğer kayıtlar Mukabele kaydı, 383b.

Mühürler Vakıf mührü, Vâkıfü’l-Kitâb Bâni’l-Medreseti’l-Fethiyye li-Üli’l-Elbâb Mehmed Paşa el-Vezîru’l-A‘zam fi’d-Devleti’s-Süleymâniye ve’s-Selîmiye min Âl-i Osmân Ebbedallâhu Te‘âlâ Mülkehum ilâ Âhiri’l-Ezmân, 1b…383b.

İstinsah kaydı (Arap harfli) (383b) تم كتاب كتاب خلاصة الفتاوى بحمد الله وعونه وحسْن توفيقه والحمد لله وحده و صلي الله علي نبيه محمد و اله و صحبه و سلم فى شهر محرم الحرام سنة ۹٦٧.