Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf. | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf.
(أوائل الكتب الحديثية المشتملة على أوائل الكتب الأربعين من الحديث الشريف.)

İsim Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf.
İsim Orijinal أوائل الكتب الحديثية المشتملة على أوائل الكتب الأربعين من الحديث الشريف.
Yazar Halil b. Halil el-Erbilî,
Yazar Orijinal خليل بن خليل الأربيلي
Konu Hadis ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 244x170-153x97 mm.
Kütüphane: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 198068
Kayıt Numarası 198068
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi
Tarih 15 Safer 1155/95.
Notlar Eser adına dair açık bir ibareye rastlanmaz. Bu esere, 1a sayfasında nüshada yer alan eserler belirtilirken Evâ’ilü’l-Erba‘în şeklinde, 39b’de yer alan Halil el-Erbîlî’ye ait icâzetnâmede ise Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf olarak işaret edilmiştir. Müellif adına dair açık bir ibareye de rastlanmaz. Eserin Aşir Efendi 28’de yer alan nüshası Abdullah b. Salim b. Muhammed el-Basrî’ye (ö.1134/1722) ait olarak kataloglanmıştır. Ancak Abdullah b. Sâlim el-Basrî’ye ait eserin diğer nüshaları (Ezheriye Kütüphanesi, 48201 genel, 3502 özel katalog numaralı nüsha; Mekke Harem Kütüphanesi, 756 genel katalog numaralı nüsha) ve Ahmed b. Muhammed Yahya Zebîle tarafından hazırlanan tahkikli metni incelendiğinde bu eserden farklı olduğu, bu eserde 40 hadis kitabının baş kısmına yer verilirken Abdullah b. Sâlim’in eserinde baş kısmına yer verilen kitap sayısının 28 olduğu, bu esere nispetle Abdullah b. Sâlim’in eserinin daha kısa, içerdiği rivayet sayısı ve kapsamı bakımından daha dar olduğu görülür. Mustafa Celil Altuntaş, Aşir Efendi’nin icazetlerini incelediği makalesinde, Aşir Efendi’nin Mekke kadısıyken kendisinden icâzet aldığı Halil b. Halil el-Erbilî’nin kırk kitaptan kırk hadis derlediği Evâ’il isimli bir eserinin bulunduğunu belirtir ve eserin Aşir Efendi koleksiyonundaki nüshası olarak da bu nüshaya işaret eder. Buna göre derleme mahiyetindeki eserin hazırlayıcısı, eserin okunması için Aşir Efendi ve oğluna icazet verdiği 39b sayfasında görülen Halil b. Halil el-Erbilî’dir.İç kapak sayfasında nüshanın demirbaş numarası yazılıdır. Baştaki Ia sayfasında eser konusu belirtir tarzda “Hadis” kelimesi yazılıdır. Nüshada mevcut bulunan eserlerin adı belirtilmiştir. Nüshanın ait olduğu koleksiyon adı, demirbaş numarası ve ilk eserin satır sayısı belirtilmiş. Metinde baş kısmı alıntılanan kitapların yeni bir tanesine geçildiğinde ilgili kitabın isminin sayfa kenarına yazıldığı ve altına da sıra belirten numara konulduğu görülür. Sondaki Ib, Hint rakamlı numaralandırmaya göre 123b sayfasında nüshanın ait olduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası yazılıdır.1a sayfasında Hz. Aişe’nin Hz. Peygamber’i methetmek için söylediği rivayet edilen iki beyte yer verilmiş. Nüshada yer alan ilk eserin bitiminden, yani 12a’dan 13b’ye kadar olan kısımda Hz.Peygamber’den sonra gelen halifelerin adları, Hz. Ebu Bekir’den başlanıp el-Müstezi-billah’a varıncaya kadar sıralanıp hilafetlerinin ne kadar sürdüğü ve varsa hilafete gelişlerinde etkili olmuş önemli olaylar belirtilmiş. 13b-14a’da fâide başlığı altında Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar kaç yılın geçmiş olduğunu; ayrıca Cebrail’in hangi peygambere kaç kere geldiğini belirten bir kesite yer verilmiş. 14a’da faide başlığı altında “La ilahe illallah” tabirinin Kur’an’da kaç surede, kaç yerde geçtiğini belirten, peşinden bunları söyleyenin, yazanın ya da yazdıktan sonra yağmur suyunda çözündürüp suyunu içenin göreceği yararları sıralayan bir hadis rivayetine yer verilmiş. 41a sayfasında İhlas, Muavvizeteyn ve Fatiha surelerinin istenen tesiri oluşturması için hangi yöntemle okunması gerektiği yazılıdır. Not sahibi, bu yönteme göre okuma hususunda Ali b. Anter el-Mekkî’nin kendisine icazet verdiğini, keza Aliyyü’l-Kâri’nin Şerhu’ş-Şemâ’il’inde bu yöntemden söz ettiğini belirtir. Yine aynı sayfada bazı peygamberlerin çocukların korunması için okuduğu, bir sahabinin de yine çocuklar için okunmasını tavsiye ettiği belirtilen bir duaya yer verilmiştir. Duanın sonunda not sahibi, bu dua hususunda Halil el-Erbîlî el-Mekkî’nin kendisine 1195 yılında icazet verdiğini kaydeder. Başta Kütüb-ü Sitte, ve mezhep imamlarının Müsned türdeki rivayet derlemeleri olmak üzere 40 hadis kitabının baş kısımlarını içeren bir eserdir.
Örnek Metin (15b)صلى الله عليه و سيدنا محمد و اله و صحبه و سلم باب كيف كان بدؤ الوحي الى رسول الله صلى الله تعالى عليه و سلم وقول الله جل ذكره انا اوحينا اليك كما اوحينا الى نوح و النبيين من بعدك (38b)قلت يا رسول الله أخبرني بأحب الأعمال الى الله عز و جل قال ان تموت و لسانك رطب بذكر الله عز و جل انتهى الكتاب
Eser türü Tecrid.
Tasnif numarası/Konu 297.32 / Hadis fihristleri, indeksler
Koleksiyon no. 00271-002
Yaprak, satır, sütun sayısı 15-39 yk., 21 st. ;
Cilt özellikleri Kenarları meşin, çiçekli ebru kağıt kaplı, şirazeli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli- Nesih.
Kaynak/Referans Ahmed b. Muhammed Yahya Zebîle, “Evâ’ilü’l-Hadîs mine’l-Kütübi’s-Sitte ve Gayrihâ li’ş-Şeyhi’l-Allâme Abdullah b. Salim b. Muhammed el-Basrî el-Müteveffâ sene 1134 hicriyye”, Mecelletü Buhûsi Câmi ‘ati Ta‘iz, sy. 12, (2008): 317-357; Mustafa Celil Altuntaş, “Üç Nesil Hadis İcâzeti Toplayan Bir Ulemâ Ailesi: Reisülküttap Mustafa Efendi, Şeyhülislam Âşir Efendi, Kazasker Hafîd Efendi”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, sy. 20, c.1, (Mart 2020): 346
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 1aVakıf kaydı, Hafîd Efendi, Ebu’r-Refîd Mehmed b. Mustafa Âşir, 1a
Diğer kayıtlar Nüshadaki ikinci eser olan Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf’in kıraatine 6 Rebiüssâni 1195 tarihinde Mekke’de Kabe’nin karşısında başlandığına dair kayıt, 15aNüshadaki ikinci eser olan Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf’in Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi tarafından Halil el-Erbîlî’ye 1195/1781 tarihinde Mekke’de kıraat edildiğine dair kayıt, 39bHalil el-Erbîlî’nin Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi’ye hadis kitaplarının rivayeti hususunda 1195/1781 tarihinde Mekke’de icâzet verdiğine dair kayıt, 39b-40aHalil el-Erbîlî’nin Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi’ye akli ve nakli ilimlerin tedrisi hususunda Mekke’de, Mekke kazaskerliği görevini sürdürdüğü tarih olan 1195 yılının Rebîülâhir ayının ortasında icâzet verdiğine dair kayıt, 120a-120b
Mühürler Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kadîr Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 1aŞahıs mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Âşiri’n-Nâse bi-Huluki’l-Mustafa”, 1a
İstinsah kaydı (Arap harfli) (39a)انتهى الكتاب بعون الله الولي اللهم صل و سلم على سيدنا و مولانا محمد صلى الله تعالى عليه و سلم اللهم اغفر لذنب كاتبه بجاه ---در ۱٥ ماه صفر در مكة مكرمة بخط فقير محمد العمري بن ملا ياسين --- عفى الله عنهما قلمشر في سنة ۱۱٥٥/٩٥
Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Aramaya Dön
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Kaynağa git

Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf.

(أوائل الكتب الحديثية المشتملة على أوائل الكتب الأربعين من الحديث الشريف.)
Yazar Halil b. Halil el-Erbilî,
Yazar Orijinal خليل بن خليل الأربيلي
Konu Hadis ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 244x170-153x97 mm.
Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 198068
Kayıt Numarası 198068
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi
Tarih 15 Safer 1155/95.
Notlar Eser adına dair açık bir ibareye rastlanmaz. Bu esere, 1a sayfasında nüshada yer alan eserler belirtilirken Evâ’ilü’l-Erba‘în şeklinde, 39b’de yer alan Halil el-Erbîlî’ye ait icâzetnâmede ise Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf olarak işaret edilmiştir. Müellif adına dair açık bir ibareye de rastlanmaz. Eserin Aşir Efendi 28’de yer alan nüshası Abdullah b. Salim b. Muhammed el-Basrî’ye (ö.1134/1722) ait olarak kataloglanmıştır. Ancak Abdullah b. Sâlim el-Basrî’ye ait eserin diğer nüshaları (Ezheriye Kütüphanesi, 48201 genel, 3502 özel katalog numaralı nüsha; Mekke Harem Kütüphanesi, 756 genel katalog numaralı nüsha) ve Ahmed b. Muhammed Yahya Zebîle tarafından hazırlanan tahkikli metni incelendiğinde bu eserden farklı olduğu, bu eserde 40 hadis kitabının baş kısmına yer verilirken Abdullah b. Sâlim’in eserinde baş kısmına yer verilen kitap sayısının 28 olduğu, bu esere nispetle Abdullah b. Sâlim’in eserinin daha kısa, içerdiği rivayet sayısı ve kapsamı bakımından daha dar olduğu görülür. Mustafa Celil Altuntaş, Aşir Efendi’nin icazetlerini incelediği makalesinde, Aşir Efendi’nin Mekke kadısıyken kendisinden icâzet aldığı Halil b. Halil el-Erbilî’nin kırk kitaptan kırk hadis derlediği Evâ’il isimli bir eserinin bulunduğunu belirtir ve eserin Aşir Efendi koleksiyonundaki nüshası olarak da bu nüshaya işaret eder. Buna göre derleme mahiyetindeki eserin hazırlayıcısı, eserin okunması için Aşir Efendi ve oğluna icazet verdiği 39b sayfasında görülen Halil b. Halil el-Erbilî’dir.İç kapak sayfasında nüshanın demirbaş numarası yazılıdır. Baştaki Ia sayfasında eser konusu belirtir tarzda “Hadis” kelimesi yazılıdır. Nüshada mevcut bulunan eserlerin adı belirtilmiştir. Nüshanın ait olduğu koleksiyon adı, demirbaş numarası ve ilk eserin satır sayısı belirtilmiş. Metinde baş kısmı alıntılanan kitapların yeni bir tanesine geçildiğinde ilgili kitabın isminin sayfa kenarına yazıldığı ve altına da sıra belirten numara konulduğu görülür. Sondaki Ib, Hint rakamlı numaralandırmaya göre 123b sayfasında nüshanın ait olduğu koleksiyon adı ve demirbaş numarası yazılıdır.1a sayfasında Hz. Aişe’nin Hz. Peygamber’i methetmek için söylediği rivayet edilen iki beyte yer verilmiş. Nüshada yer alan ilk eserin bitiminden, yani 12a’dan 13b’ye kadar olan kısımda Hz.Peygamber’den sonra gelen halifelerin adları, Hz. Ebu Bekir’den başlanıp el-Müstezi-billah’a varıncaya kadar sıralanıp hilafetlerinin ne kadar sürdüğü ve varsa hilafete gelişlerinde etkili olmuş önemli olaylar belirtilmiş. 13b-14a’da fâide başlığı altında Hz. Adem’den Hz. Muhammed’e kadar kaç yılın geçmiş olduğunu; ayrıca Cebrail’in hangi peygambere kaç kere geldiğini belirten bir kesite yer verilmiş. 14a’da faide başlığı altında “La ilahe illallah” tabirinin Kur’an’da kaç surede, kaç yerde geçtiğini belirten, peşinden bunları söyleyenin, yazanın ya da yazdıktan sonra yağmur suyunda çözündürüp suyunu içenin göreceği yararları sıralayan bir hadis rivayetine yer verilmiş. 41a sayfasında İhlas, Muavvizeteyn ve Fatiha surelerinin istenen tesiri oluşturması için hangi yöntemle okunması gerektiği yazılıdır. Not sahibi, bu yönteme göre okuma hususunda Ali b. Anter el-Mekkî’nin kendisine icazet verdiğini, keza Aliyyü’l-Kâri’nin Şerhu’ş-Şemâ’il’inde bu yöntemden söz ettiğini belirtir. Yine aynı sayfada bazı peygamberlerin çocukların korunması için okuduğu, bir sahabinin de yine çocuklar için okunmasını tavsiye ettiği belirtilen bir duaya yer verilmiştir. Duanın sonunda not sahibi, bu dua hususunda Halil el-Erbîlî el-Mekkî’nin kendisine 1195 yılında icazet verdiğini kaydeder. Başta Kütüb-ü Sitte, ve mezhep imamlarının Müsned türdeki rivayet derlemeleri olmak üzere 40 hadis kitabının baş kısımlarını içeren bir eserdir.
Örnek Metin (15b)صلى الله عليه و سيدنا محمد و اله و صحبه و سلم باب كيف كان بدؤ الوحي الى رسول الله صلى الله تعالى عليه و سلم وقول الله جل ذكره انا اوحينا اليك كما اوحينا الى نوح و النبيين من بعدك (38b)قلت يا رسول الله أخبرني بأحب الأعمال الى الله عز و جل قال ان تموت و لسانك رطب بذكر الله عز و جل انتهى الكتاب
Eser türü Tecrid.
Tasnif numarası/Konu 297.32 / Hadis fihristleri, indeksler
Koleksiyon no. 00271-002
Yaprak, satır, sütun sayısı 15-39 yk., 21 st. ;
Cilt özellikleri Kenarları meşin, çiçekli ebru kağıt kaplı, şirazeli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli- Nesih.
Kaynak/Referans Ahmed b. Muhammed Yahya Zebîle, “Evâ’ilü’l-Hadîs mine’l-Kütübi’s-Sitte ve Gayrihâ li’ş-Şeyhi’l-Allâme Abdullah b. Salim b. Muhammed el-Basrî el-Müteveffâ sene 1134 hicriyye”, Mecelletü Buhûsi Câmi ‘ati Ta‘iz, sy. 12, (2008): 317-357; Mustafa Celil Altuntaş, “Üç Nesil Hadis İcâzeti Toplayan Bir Ulemâ Ailesi: Reisülküttap Mustafa Efendi, Şeyhülislam Âşir Efendi, Kazasker Hafîd Efendi”, Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, sy. 20, c.1, (Mart 2020): 346
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 1aVakıf kaydı, Hafîd Efendi, Ebu’r-Refîd Mehmed b. Mustafa Âşir, 1a
Diğer kayıtlar Nüshadaki ikinci eser olan Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf’in kıraatine 6 Rebiüssâni 1195 tarihinde Mekke’de Kabe’nin karşısında başlandığına dair kayıt, 15aNüshadaki ikinci eser olan Evâ’ilü’l-Kütübi’l-Hadîsiyyeti’l-Müştemile alâ Evâ’ili’l-Kütübi’l-Erba‘în mine’l-Hadîsi’ş-Şerîf’in Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi tarafından Halil el-Erbîlî’ye 1195/1781 tarihinde Mekke’de kıraat edildiğine dair kayıt, 39bHalil el-Erbîlî’nin Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi’ye hadis kitaplarının rivayeti hususunda 1195/1781 tarihinde Mekke’de icâzet verdiğine dair kayıt, 39b-40aHalil el-Erbîlî’nin Mustafa Aşir Efendi ve Hafid lakaplı oğlu Mehmed Efendi’ye akli ve nakli ilimlerin tedrisi hususunda Mekke’de, Mekke kazaskerliği görevini sürdürdüğü tarih olan 1195 yılının Rebîülâhir ayının ortasında icâzet verdiğine dair kayıt, 120a-120b
Mühürler Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kadîr Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 1aŞahıs mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Âşiri’n-Nâse bi-Huluki’l-Mustafa”, 1a
İstinsah kaydı (Arap harfli) (39a)انتهى الكتاب بعون الله الولي اللهم صل و سلم على سيدنا و مولانا محمد صلى الله تعالى عليه و سلم اللهم اغفر لذنب كاتبه بجاه ---در ۱٥ ماه صفر در مكة مكرمة بخط فقير محمد العمري بن ملا ياسين --- عفى الله عنهما قلمشر في سنة ۱۱٥٥/٩٥
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.