Tahsîlü’t-Tarîk ilâ Teshîli’t-Tarîk
(تحصيل الطريق إلى تسهيل الطريق)

Name: Tahsîlü’t-Tarîk ilâ Teshîli’t-Tarîk
Author: İbnü’ş-Şıhne

İsim	Tahsîlü’t-Tarîk ilâ Teshîli’t-Tarîk
İsim Orijinal	تحصيل الطريق إلى تسهيل الطريق
Yazar	İbnü’ş-Şıhne
Yazar Orijinal	ابن الشحنة، أبو البركات سري الدين عبد البر بن محمد بن محمد الثقفي الحلبي
Konu	Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	195x130-135x70 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	548610
Kayıt Numarası	548610
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Tarih	4 Şaban 970
Notlar	Eserin adı 110a sayfasına “Risâle Müte‘allika bi-mâ Yahdusü bi’t-Turuki’l-Âmme” şeklinde kaydedilmiştir. Eser ve müellifin adı bu nüshada geçmemekte olup, kaynaklara ve eserin diğer nüshalarına başvurularak tespit edilmiştir. El-Melikü’n-Nâsır Ferec’in emirlerinden devâdâr-ı kebîr olan Emîr Yeşbeg’in 882’de Kâhire’de caddeleri genişletme kararı alması üzerine çıkan tartışmalara binaen kaleme alınan eser 886’da tamamlanarak Emîr Yeşbeg’e ithaf edilmiştir. Eser Kâzım Tuleyb Hamza tarafından tahkik edilerek 1993 yılında Katar’da basılmıştır. Eserin Murad Molla / 00729-004, Haraccı / 584/5 ve Şehid Ali Paşa / 02773-002 demirbaş numaralarına kayıtlı nüshaları bulunmaktadır.Nüshanın demirbaş numarası, sayfa ve satır sayısı 1a sayfasında bulunmaktadır. IIa sayfasında nüshada bulunan eserlerin fihristi yer almaktadır. Söz başları ve fasıl başlıkları kırmızı mürekkeple yazılmış, cümle başları kırmızı üst çizgi ile belirtilmiştir. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur. Sayfalar iki kez hindî rakamlarla numaralandırılmıştır, bu numaraların daha koyu renk mürekkeple yazılmış olanları hatalıdır. Nüshadaki son eserin istinsah kaydında istinsah yeri Mekke olarak belirtilmiştir. Nüshadaki tüm eserlerin müstensihi Sıddîk b. Muhammed b. Ahmed et-Tabâtıbî el-Hasenî el-Mekkî olup, istinsah tarihleri birbirine yakındır. Dolayısıyla nüshanın tamamının Mekke’de istinsah edilmiş olması muhtemeldir.Nüshada sayfalar üst taraflarından rutubet lekelidir. Emir Yeşbeg’in Kahire’de yolları genişletme kararı alması sonrasında çıkan tartışmalar üzerine konuyu Hanefi fıkhı kaynaklarına göre incelemek üzere kaleme alınan eser; mukaddime, iki fasıl ve hâtimeden oluşmaktadır. Mukaddimede eserin telif sebebi ve insanlara sıkıntı verecek şeyleri izale etmenin faziletine dair rivayetlerin ardından yolların olması gereken boyuta dair ulemanın görüşleri, yol çeşitleri ve bunların tariflerinden bahsedilmiştir. Birinci ve ikinci fasılda mukaddimede genel olarak bahsedilen mevzular tafsilatıyla incelenmiş, kamuya ait yollarda yapılacak tasarruflara dair ulemanın görüşleri nakledilerek tartışılmıştır. Hâtime kısmında ise bu mevzuya dair müctehid ve mukallidin üzerine düşen vazifeler açıklanmıştır.
Örnek Metin	(110b)بسم الله... الحمد لله الذي سهل لمن اختار من عباده طريقا إلى الجنة وحصل له بإرشاده إلى تسهيل طريق عباده توفيقا ومنة... وبعد فإن الخلق عيال الله وأحبهم إليه أنفعهم لعياله والساعي في إزالة الضرر عنهم بنفسه وماله... وقد كانت الديار المصرية والقاهرة المعزية...(111a)قد أحدث بها بعض من سلب الهداية والتوفيق حوادث تضر بعامة المسلمين على قارعة الطريق... حتى بعث الله تعالى لذلك من اختاره لإجزال الثواب... له ثناء كنشر المسك يعرفه ذووا المعارف من بعد ومن أمم المقر الأشرف الكريم السيفي يشبك بن مهدي أمير داود كبيرالملكي الأشرفي...(111b)أتحفته بهذا التأليف البديع الجامع لأقوال علمائنا في تصويب هذا الصنيع ردا على من جهل أن ذلك هو الحق من غير لبس أو عدل عنه للغرض الدنيوي وحظ النفس...(112a)ورتبته على مقدمة وفصلين وخاتمة... المقدمة في بيان ما يتوقف تحصيل المقصود على الوجه الأكمل على معرفته وهو أمور الأول بيان مقدار الطريق شرعا... (129b)وارجو حصول الكفاية بهذا الجمع في هذا الباب فإنه الخلاصة ولب اللباب انتخبت فيه زيدة ما في مأة تصنيف... والله أسأل أن يستر عواري... ويوفقني إلى حسن الختام وهو حسبي ونعم الوكيل
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	297.542 / Muâmelât
Koleksiyon no.	V3288/7
Yaprak, satır, sütun sayısı	110b-129b yk., 21st.
Cilt özellikleri	Üzeri ebrulu kağıt kaplı, sırtı ve kenarları meşin bordo cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Telif tarihi	Şaban 886
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 359; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 498; DİA, XXI, 225-227
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim, 1a, 50a, 142a Temellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, 1a Temellük kaydı, Muhammed b. Cemaleddîn el-Kudsî, 1a Temellük kaydı, Muhammed Hibetullah, İstanbul, 1051, 1a
Mühürler	Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh yâ Rab Veliyyüddîn râ be her Kârî” 1a Şahıs mührü, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, “Be-Mihr-i Hâtem-i Mühr-i Nübüvvet/Muhammed râ be-Deh Tevfîk-i İsmet”, 1137, 1a, 142a Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a, 77b, 79b, 142a, 173a Şahıs mührü, Hüsâm b. Muhammed, “Ekallü Ibâdi’s-Samed el-Fakîr Hüsâm b. Muhammed”, 173a
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(129b)وكان الفراغ من كتابته يوم الاثنين المبارك رابع شعبان المكرم عان سبعين وتسعمأة على يد أقل عباد الله... صديق بن محمد الطباطبي الحسني...

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Tahsîlü’t-Tarîk ilâ Teshîli’t-Tarîk

(تحصيل الطريق إلى تسهيل الطريق)

Yazar İbnü’ş-Şıhne

Yazar Orijinal ابن الشحنة، أبو البركات سري الدين عبد البر بن محمد بن محمد الثقفي الحلبي

Konu Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 195x130-135x70 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 548610

Kayıt Numarası 548610

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Tarih 4 Şaban 970

Notlar Eserin adı 110a sayfasına “Risâle Müte‘allika bi-mâ Yahdusü bi’t-Turuki’l-Âmme” şeklinde kaydedilmiştir. Eser ve müellifin adı bu nüshada geçmemekte olup, kaynaklara ve eserin diğer nüshalarına başvurularak tespit edilmiştir. El-Melikü’n-Nâsır Ferec’in emirlerinden devâdâr-ı kebîr olan Emîr Yeşbeg’in 882’de Kâhire’de caddeleri genişletme kararı alması üzerine çıkan tartışmalara binaen kaleme alınan eser 886’da tamamlanarak Emîr Yeşbeg’e ithaf edilmiştir. Eser Kâzım Tuleyb Hamza tarafından tahkik edilerek 1993 yılında Katar’da basılmıştır. Eserin Murad Molla / 00729-004, Haraccı / 584/5 ve Şehid Ali Paşa / 02773-002 demirbaş numaralarına kayıtlı nüshaları bulunmaktadır.Nüshanın demirbaş numarası, sayfa ve satır sayısı 1a sayfasında bulunmaktadır. IIa sayfasında nüshada bulunan eserlerin fihristi yer almaktadır. Söz başları ve fasıl başlıkları kırmızı mürekkeple yazılmış, cümle başları kırmızı üst çizgi ile belirtilmiştir. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur. Sayfalar iki kez hindî rakamlarla numaralandırılmıştır, bu numaraların daha koyu renk mürekkeple yazılmış olanları hatalıdır. Nüshadaki son eserin istinsah kaydında istinsah yeri Mekke olarak belirtilmiştir. Nüshadaki tüm eserlerin müstensihi Sıddîk b. Muhammed b. Ahmed et-Tabâtıbî el-Hasenî el-Mekkî olup, istinsah tarihleri birbirine yakındır. Dolayısıyla nüshanın tamamının Mekke’de istinsah edilmiş olması muhtemeldir.Nüshada sayfalar üst taraflarından rutubet lekelidir. Emir Yeşbeg’in Kahire’de yolları genişletme kararı alması sonrasında çıkan tartışmalar üzerine konuyu Hanefi fıkhı kaynaklarına göre incelemek üzere kaleme alınan eser; mukaddime, iki fasıl ve hâtimeden oluşmaktadır. Mukaddimede eserin telif sebebi ve insanlara sıkıntı verecek şeyleri izale etmenin faziletine dair rivayetlerin ardından yolların olması gereken boyuta dair ulemanın görüşleri, yol çeşitleri ve bunların tariflerinden bahsedilmiştir. Birinci ve ikinci fasılda mukaddimede genel olarak bahsedilen mevzular tafsilatıyla incelenmiş, kamuya ait yollarda yapılacak tasarruflara dair ulemanın görüşleri nakledilerek tartışılmıştır. Hâtime kısmında ise bu mevzuya dair müctehid ve mukallidin üzerine düşen vazifeler açıklanmıştır.

Örnek Metin (110b)بسم الله... الحمد لله الذي سهل لمن اختار من عباده طريقا إلى الجنة وحصل له بإرشاده إلى تسهيل طريق عباده توفيقا ومنة... وبعد فإن الخلق عيال الله وأحبهم إليه أنفعهم لعياله والساعي في إزالة الضرر عنهم بنفسه وماله... وقد كانت الديار المصرية والقاهرة المعزية...(111a)قد أحدث بها بعض من سلب الهداية والتوفيق حوادث تضر بعامة المسلمين على قارعة الطريق... حتى بعث الله تعالى لذلك من اختاره لإجزال الثواب... له ثناء كنشر المسك يعرفه ذووا المعارف من بعد ومن أمم المقر الأشرف الكريم السيفي يشبك بن مهدي أمير داود كبيرالملكي الأشرفي...(111b)أتحفته بهذا التأليف البديع الجامع لأقوال علمائنا في تصويب هذا الصنيع ردا على من جهل أن ذلك هو الحق من غير لبس أو عدل عنه للغرض الدنيوي وحظ النفس...(112a)ورتبته على مقدمة وفصلين وخاتمة... المقدمة في بيان ما يتوقف تحصيل المقصود على الوجه الأكمل على معرفته وهو أمور الأول بيان مقدار الطريق شرعا... (129b)وارجو حصول الكفاية بهذا الجمع في هذا الباب فإنه الخلاصة ولب اللباب انتخبت فيه زيدة ما في مأة تصنيف... والله أسأل أن يستر عواري... ويوفقني إلى حسن الختام وهو حسبي ونعم الوكيل

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 297.542 / Muâmelât

Koleksiyon no. V3288/7

Yaprak, satır, sütun sayısı 110b-129b yk., 21st.

Cilt özellikleri Üzeri ebrulu kağıt kaplı, sırtı ve kenarları meşin bordo cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Telif tarihi Şaban 886

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 359; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 498; DİA, XXI, 225-227

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim, 1a, 50a, 142a Temellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, 1a Temellük kaydı, Muhammed b. Cemaleddîn el-Kudsî, 1a Temellük kaydı, Muhammed Hibetullah, İstanbul, 1051, 1a

Mühürler Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh yâ Rab Veliyyüddîn râ be her Kârî” 1a Şahıs mührü, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, “Be-Mihr-i Hâtem-i Mühr-i Nübüvvet/Muhammed râ be-Deh Tevfîk-i İsmet”, 1137, 1a, 142a Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a, 77b, 79b, 142a, 173a Şahıs mührü, Hüsâm b. Muhammed, “Ekallü Ibâdi’s-Samed el-Fakîr Hüsâm b. Muhammed”, 173a

İstinsah kaydı (Arap harfli) (129b)وكان الفراغ من كتابته يوم الاثنين المبارك رابع شعبان المكرم عان سبعين وتسعمأة على يد أقل عباد الله... صديق بن محمد الطباطبي الحسني...