Risâle fî Tahkîki Halki’l-A‘mâl | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

Risâle fî Tahkîki Halki’l-A‘mâl
(رسالة في تحقيق خلق الأعمال)

İsim Risâle fî Tahkîki Halki’l-A‘mâl
İsim Orijinal رسالة في تحقيق خلق الأعمال
Yazar Celâleddin ed-Devvânî
Yazar Orijinal جلال الدين الدواني، أبو عبد الله محمد بن أسعد بن محمد الدواني الصديقي
Konu İslam dini ve İslam ilimleri
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 180x130-120x70 mm.
Kütüphane: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 548533
Kayıt Numarası 548533
Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar Klasik kaynaklarda Celâleddin ed-Devvâni’ye nisbet edilen eser, müellifin Şerhu’l-Akâ’idi’l-Adudiyye adlı eserinde de gönderme yapması hasebiyle müellife nisbeti en kesin olan eserlerindendir. Keşfü’z-Zunûn’da eser burada kayıtlı adıyla geçtiği gibi Risâle fî Ef‘li’l-İbâd adıyla farklı bir esermiş gibi tekrar zikredilmiştir. Mukaddimede belirtildiğine göre müellif eseri Kâşan’da bulunduğu sırada talebesi Sa‘deddin Muhammed Esterâbâdî (931/1524)’nin ricası üzerine irticalen imla ettirmiştir. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Koleksiyonu 00399-004 demirbaş numarasıyla bulunan bir nüshasının mukaddimesinde ise ulaştığımız diğer nüshalardaki mukaddimelerden farklı bir mukaddime yazılmış ve eser Memlük Sultanı Kayıtbay (902/1495)’a ithaf edilmiştir. Bu mukaddimede müellif daha önce bu konuda irticalen bir risale yazdığını, üzerine bazı eklemeler yaparak risaleyi yeniden kaleme alıp Sultan Kayıtbay’a ithaf ettiğini belirtmektedir. Eserin bu ikinci yazımının telif tarihini müellif ferağ kaydında 29 Muharrem 899 olarak kaydetmiştir. 872 ve 898 tarihli nüshalarının da olduğu düşünülecek olursa, eserin ilk yazılışı 872 tarihinden önce olmalıdır. Üzerine şerhler bulunan eser, İstanbul (1308) ve Tahran’da (1315) basılmıştır. Seyyid Ahmed Toyserkânî tarafından İran’da tahkik edilmiş, İlyas Üzüm tarafından yüksek lisans tezi olarak yeniden tahkiki yapılmıştır.Nüshanın demirbaş numarası, yaprak ve satır sayısı 1a sayfasında bulunmaktadır. Nüshanın Ia sayfasında nüshada bulunan eserlerin fihristi yer almaktadır. Söz başları kırmızı üst çizgiyle gösterilmiştir. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur. Klasik kelamda kulların fiillerinin Allah tarafından yaratılmış olduğu görüşünü inceleyen bir risaledir. Eserde müellif Eş‘arî ekolünün görüşüyle uyumlu olarak, Allah dışında hiçbir şeyin varlığa etki edemeyeceğini, Allah dışındaki şeylerin sebepler dairesinde olduğunu ve hiçbir araç olmaksızın mümkün olan varlıkların Allah’a dayandığını ifade etmektedir.
Örnek Metin (28b)أما بعد حمد الله فتاح القلوب مناح الغيوب... أقول فقد سألني الأخ في الدين والمجب على اليقين... مولانا سعد الدين محمد الأسترابادي... أوان اجتيازي بقاشان في بعض الأسفار وأنا مستوفر أن أكتب له ماحضرني في الوقت من الدقائق المتعلقة بمسئلة خلق الأعمال حسب ما تقر لدي وتبين علي غير ناسج على منوال مسطورات الكتب المتداولة والصحف المتناولة... فأقول إن أفعال العباد دائرة بحسب الاحتمال العقلي بين أمور... (31a)وقابل جوده وبره فلينظر المتبصر فيه بنظر دقيق ويتفكر فيه بفكر عميق يتجلى عليه أنوار التحقيق والله ولي التوفيق
Eserin diğer adları Risâle fî Ef‘âli’l-İbâd, رسالة في أفعال العباد
Eser türü Telif
Tasnif numarası/Konu 297.4 / Akâid ve Kelâm
Koleksiyon no. V3277/9
Yaprak, satır, sütun sayısı 28b-31a yk., 19st.
Cilt özellikleri Sırtı ve kenarları meşin, üzeri mukavva kaplı, miklebli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk
Telif yeri Kâşan
Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 863; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 224; Harun Anay, “Celâleddin Devvânî Hayatı, Eserleri, Ahlak ve Siyaset Düşüncesi” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 1994): 154-156; DİA, IX, 257-262
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, Ia Temellük kaydı, Ahmed b. (…) el-Kâdî, 958, Ia Temellük kaydı, Ali b. Muhammed, Ib Temellük kaydı, Sâmî Mustafa b. Osman, 1a
Mühürler Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh yâ Rab Veliyyüddîn râ be her Kârî” Ia Şahıs mührü, Sâmî Mustafa b. Osman, “be-Nâm-ı Mustafâ Kadrem Felek-Sâmî Şeved yâ Rab”, 1a Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a, 51a, 107a Şahıs mührü, Ali b. Ebussu‘ûd, “Yâ Âlimen bi-Hâlî Aleyke İttikâlî el-Fakîr Ali b. Ebi's-Suûd” 107a
Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Aramaya Dön
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Kaynağa git

Risâle fî Tahkîki Halki’l-A‘mâl

(رسالة في تحقيق خلق الأعمال)
Yazar Celâleddin ed-Devvânî
Yazar Orijinal جلال الدين الدواني، أبو عبد الله محمد بن أسعد بن محمد الدواني الصديقي
Konu İslam dini ve İslam ilimleri
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 180x130-120x70 mm.
Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 548533
Kayıt Numarası 548533
Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar Klasik kaynaklarda Celâleddin ed-Devvâni’ye nisbet edilen eser, müellifin Şerhu’l-Akâ’idi’l-Adudiyye adlı eserinde de gönderme yapması hasebiyle müellife nisbeti en kesin olan eserlerindendir. Keşfü’z-Zunûn’da eser burada kayıtlı adıyla geçtiği gibi Risâle fî Ef‘li’l-İbâd adıyla farklı bir esermiş gibi tekrar zikredilmiştir. Mukaddimede belirtildiğine göre müellif eseri Kâşan’da bulunduğu sırada talebesi Sa‘deddin Muhammed Esterâbâdî (931/1524)’nin ricası üzerine irticalen imla ettirmiştir. Eserin Süleymaniye Kütüphanesi, Ayasofya Koleksiyonu 00399-004 demirbaş numarasıyla bulunan bir nüshasının mukaddimesinde ise ulaştığımız diğer nüshalardaki mukaddimelerden farklı bir mukaddime yazılmış ve eser Memlük Sultanı Kayıtbay (902/1495)’a ithaf edilmiştir. Bu mukaddimede müellif daha önce bu konuda irticalen bir risale yazdığını, üzerine bazı eklemeler yaparak risaleyi yeniden kaleme alıp Sultan Kayıtbay’a ithaf ettiğini belirtmektedir. Eserin bu ikinci yazımının telif tarihini müellif ferağ kaydında 29 Muharrem 899 olarak kaydetmiştir. 872 ve 898 tarihli nüshalarının da olduğu düşünülecek olursa, eserin ilk yazılışı 872 tarihinden önce olmalıdır. Üzerine şerhler bulunan eser, İstanbul (1308) ve Tahran’da (1315) basılmıştır. Seyyid Ahmed Toyserkânî tarafından İran’da tahkik edilmiş, İlyas Üzüm tarafından yüksek lisans tezi olarak yeniden tahkiki yapılmıştır.Nüshanın demirbaş numarası, yaprak ve satır sayısı 1a sayfasında bulunmaktadır. Nüshanın Ia sayfasında nüshada bulunan eserlerin fihristi yer almaktadır. Söz başları kırmızı üst çizgiyle gösterilmiştir. Yaprak sonlarında müşirler mevcuttur. Klasik kelamda kulların fiillerinin Allah tarafından yaratılmış olduğu görüşünü inceleyen bir risaledir. Eserde müellif Eş‘arî ekolünün görüşüyle uyumlu olarak, Allah dışında hiçbir şeyin varlığa etki edemeyeceğini, Allah dışındaki şeylerin sebepler dairesinde olduğunu ve hiçbir araç olmaksızın mümkün olan varlıkların Allah’a dayandığını ifade etmektedir.
Örnek Metin (28b)أما بعد حمد الله فتاح القلوب مناح الغيوب... أقول فقد سألني الأخ في الدين والمجب على اليقين... مولانا سعد الدين محمد الأسترابادي... أوان اجتيازي بقاشان في بعض الأسفار وأنا مستوفر أن أكتب له ماحضرني في الوقت من الدقائق المتعلقة بمسئلة خلق الأعمال حسب ما تقر لدي وتبين علي غير ناسج على منوال مسطورات الكتب المتداولة والصحف المتناولة... فأقول إن أفعال العباد دائرة بحسب الاحتمال العقلي بين أمور... (31a)وقابل جوده وبره فلينظر المتبصر فيه بنظر دقيق ويتفكر فيه بفكر عميق يتجلى عليه أنوار التحقيق والله ولي التوفيق
Eserin diğer adları Risâle fî Ef‘âli’l-İbâd, رسالة في أفعال العباد
Eser türü Telif
Tasnif numarası/Konu 297.4 / Akâid ve Kelâm
Koleksiyon no. V3277/9
Yaprak, satır, sütun sayısı 28b-31a yk., 19st.
Cilt özellikleri Sırtı ve kenarları meşin, üzeri mukavva kaplı, miklebli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk
Telif yeri Kâşan
Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 863; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 224; Harun Anay, “Celâleddin Devvânî Hayatı, Eserleri, Ahlak ve Siyaset Düşüncesi” (Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi, 1994): 154-156; DİA, IX, 257-262
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, Ia Temellük kaydı, Ahmed b. (…) el-Kâdî, 958, Ia Temellük kaydı, Ali b. Muhammed, Ib Temellük kaydı, Sâmî Mustafa b. Osman, 1a
Mühürler Şahıs mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Tevfîk Deh yâ Rab Veliyyüddîn râ be her Kârî” Ia Şahıs mührü, Sâmî Mustafa b. Osman, “be-Nâm-ı Mustafâ Kadrem Felek-Sâmî Şeved yâ Rab”, 1a Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a, 51a, 107a Şahıs mührü, Ali b. Ebussu‘ûd, “Yâ Âlimen bi-Hâlî Aleyke İttikâlî el-Fakîr Ali b. Ebi's-Suûd” 107a
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.