Mir’âtü’l-Harameyn: Mir'ât-ı Mekke.
(مرآت الحرمين: مرآت مكه.)

Name: Mir’âtü’l-Harameyn: Mir'ât-ı Mekke.
Author: Eyyûb Sabri Paşa,

İsim	Mir’âtü’l-Harameyn: Mir'ât-ı Mekke.
İsim Orijinal	مرآت الحرمين: مرآت مكه.
Yazar	Eyyûb Sabri Paşa,
Yazar Orijinal	أيوب صبرى پاشا
Basım Tarihi:	1302:
Basım Yeri	İstanbul,/Bahriye Matbaası. -
Konu	Arap yarımadası ve çevresindeki bölgeler / Genel Asya tarihiİslâm dini tarihi ve SiyerZiyaretgâhlar, kutsal mekânlarMekke.
Tür	Kitap
Dil	Türkçe
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Fiziksel Boyutlar	Küçük boy.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	261352
Kayıt Numarası	261352
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hacı Reşit Bey
Notlar	Zamanının en geniş Türkçe Harameyn tarihi olan, beş ciltte toplanmış üç kitaptan oluşan eser, Eyyûb Sabri Paşa tarafından, 1289 yılında yazılmaya başlanmış ve on beş yılda tamamlanmıştır. Basılmadan evvel, eserini üç cilt el yazması halinde Sultan II. Abdulhamid’e takdim eden Paşa, eserinin kimi kısımlarını bilahare genişleterek kendi imkanlarıyla peyderpey bastırmış, tab‘ olunan ciltleri de ayrıca sultana takdim etmiştir. Ahmed Midhat Efendi, Muallim Nâci, Ahmed Cevdet Paşa’nın da aralarında bulunduğu dönemin pek çok tanınmış ismi esere takriz yazmış, tarih düşürmüşlerdir.Nüshanın başında, 55-58 sayfa numaralı bölümde, esere yazılmış takrizlerin sonuncusu olan Ahmed Abdulhâlık Efendi’nin takriz yazısı yer almaktadır. Takriz yazısının ardından gelen altı sayfada, Mir’ât-ı Mekke bölümünün ikinci cildinin son kısmını oluşturan nüshanın fihristi yer almaktadır. Mekke, Medine ve Arap Yarımadasının tarih, coğrafya ve kültürüne dair en hacimli Türkçe eserlerden olan Mir’âtü’l-Harameyn; “Mir’ât-ı Mekke”, “Mir’ât-ı Medine” ve “Mir’ât-ı Ceziretü’l-Arab” olmak üzere üç kitap halinde kaleme alınmış, “Mir’ât-ı Mekke” iki cilt olmak üzere beş cilt halinde basılmıştır. Eser; başlangıçtan itibaren Arap yarımadasındaki yerleşim merkezlerinin, özellikle Mekke ve Medine’nin kuruluşu, gelişmesi, bölgede yaşayan çeşitli kabileler, burada ortaya çıkan eski dinler ve peygamberler, İslâmiyet’in doğuşu ve yayılması, Mekke ve Medine’de Kâbe, Mescid-i Nebevî ve diğer yapıların inşası, gördükleri çeşitli tamirlerle tarih içerisindeki yerleri ve önemleri, buraların ziyaretine dair usul ve âdâb, Harameyn’in sosyal ve iktisadî durumu, örf ve âdetler, Osmanlı sultanlarının Harameyn’e olan bağlılık ve hizmetleri gibi konuları ihtiva eder. Eserde, hac menasikine dair de önemli bilgiler yer almaktadır. Cezîretü’l-Arab aynı zamanda Arap yarımadası tarih ve coğrafyası hakkında geniş değerlendirmeler ihtiva etmektedir. Metin aralarında Türkçe, Arapça, Farsça şiirlere, hikayelere yer verilen eser, konularla alakalı pek çok resim ve şekil içermektedir.İki cilt halinde basılan ilk kitap “Mir’ât-ı Mekke”, dibace, “veche” adı verilen yedi bölüm ve hatimeden oluşmaktadır. “Veche”ler “sûret” adlı alt başlıklara ayrılmıştır. Eserin ikinci cildinin “Veche-i Sâbi‘a” kısmını oluşturan nüsha, üç “sûret”i şamil olup özellikle Mekke-i Mükerreme’deki mukaddes mekanlar, mescidler, zaviyeler, hastaneler, imaretler, ribatlar ve dağlara hasredilmiştir. Nüshada hâtime bölümü de yer almaktadır. Hz. Peygamber (sav) ve ashâbın ileri gelenlerinin doğdukları mekanlar, türbeleri, Hacerü’l-Esved, Kâbe’nin içi, Makâm-ı İbrahim, Mekke ahalisinin eski gelenekleri, hac hizmetleri, Vehhâbîlerin zuhuru, nüshada değinilen konulardandır.
Tasnif numarası/Konu	953 / Arap yarımadası ve çevresi
Koleksiyon no.	00054
Cilt numarası	2/2.
Cilt özellikleri	Bez cilt.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Çizim; s. 976, 977, 981, 983, 987, 989, 1008, 1056, 1058, 1120, 1133.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	DİA, XII, 8-9; Eyüb Sabri Paşa, Mir’âtü’l-Haremeyn: Mir’ât-ı Mekke Haremeyn Tarihi (İnceleme-Metin), haz. Ömer Fâruk Can, F. Zehra Can, (2018), I, 66-113.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Mir’âtü’l-Harameyn: Mir'ât-ı Mekke.

(مرآت الحرمين: مرآت مكه.)

Yazar Eyyûb Sabri Paşa,

Yazar Orijinal أيوب صبرى پاشا

Basım Tarihi 1302:

Basım Yeri İstanbul,/Bahriye Matbaası. -

Konu Arap yarımadası ve çevresindeki bölgeler / Genel Asya tarihiİslâm dini tarihi ve SiyerZiyaretgâhlar, kutsal mekânlarMekke.

Tür Kitap

Dil Türkçe

Dijital Evet

Yazma Hayır

Fiziksel Boyutlar Küçük boy.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 261352

Kayıt Numarası 261352

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hacı Reşit Bey

Notlar Zamanının en geniş Türkçe Harameyn tarihi olan, beş ciltte toplanmış üç kitaptan oluşan eser, Eyyûb Sabri Paşa tarafından, 1289 yılında yazılmaya başlanmış ve on beş yılda tamamlanmıştır. Basılmadan evvel, eserini üç cilt el yazması halinde Sultan II. Abdulhamid’e takdim eden Paşa, eserinin kimi kısımlarını bilahare genişleterek kendi imkanlarıyla peyderpey bastırmış, tab‘ olunan ciltleri de ayrıca sultana takdim etmiştir. Ahmed Midhat Efendi, Muallim Nâci, Ahmed Cevdet Paşa’nın da aralarında bulunduğu dönemin pek çok tanınmış ismi esere takriz yazmış, tarih düşürmüşlerdir.Nüshanın başında, 55-58 sayfa numaralı bölümde, esere yazılmış takrizlerin sonuncusu olan Ahmed Abdulhâlık Efendi’nin takriz yazısı yer almaktadır. Takriz yazısının ardından gelen altı sayfada, Mir’ât-ı Mekke bölümünün ikinci cildinin son kısmını oluşturan nüshanın fihristi yer almaktadır. Mekke, Medine ve Arap Yarımadasının tarih, coğrafya ve kültürüne dair en hacimli Türkçe eserlerden olan Mir’âtü’l-Harameyn; “Mir’ât-ı Mekke”, “Mir’ât-ı Medine” ve “Mir’ât-ı Ceziretü’l-Arab” olmak üzere üç kitap halinde kaleme alınmış, “Mir’ât-ı Mekke” iki cilt olmak üzere beş cilt halinde basılmıştır. Eser; başlangıçtan itibaren Arap yarımadasındaki yerleşim merkezlerinin, özellikle Mekke ve Medine’nin kuruluşu, gelişmesi, bölgede yaşayan çeşitli kabileler, burada ortaya çıkan eski dinler ve peygamberler, İslâmiyet’in doğuşu ve yayılması, Mekke ve Medine’de Kâbe, Mescid-i Nebevî ve diğer yapıların inşası, gördükleri çeşitli tamirlerle tarih içerisindeki yerleri ve önemleri, buraların ziyaretine dair usul ve âdâb, Harameyn’in sosyal ve iktisadî durumu, örf ve âdetler, Osmanlı sultanlarının Harameyn’e olan bağlılık ve hizmetleri gibi konuları ihtiva eder. Eserde, hac menasikine dair de önemli bilgiler yer almaktadır. Cezîretü’l-Arab aynı zamanda Arap yarımadası tarih ve coğrafyası hakkında geniş değerlendirmeler ihtiva etmektedir. Metin aralarında Türkçe, Arapça, Farsça şiirlere, hikayelere yer verilen eser, konularla alakalı pek çok resim ve şekil içermektedir.İki cilt halinde basılan ilk kitap “Mir’ât-ı Mekke”, dibace, “veche” adı verilen yedi bölüm ve hatimeden oluşmaktadır. “Veche”ler “sûret” adlı alt başlıklara ayrılmıştır. Eserin ikinci cildinin “Veche-i Sâbi‘a” kısmını oluşturan nüsha, üç “sûret”i şamil olup özellikle Mekke-i Mükerreme’deki mukaddes mekanlar, mescidler, zaviyeler, hastaneler, imaretler, ribatlar ve dağlara hasredilmiştir. Nüshada hâtime bölümü de yer almaktadır. Hz. Peygamber (sav) ve ashâbın ileri gelenlerinin doğdukları mekanlar, türbeleri, Hacerü’l-Esved, Kâbe’nin içi, Makâm-ı İbrahim, Mekke ahalisinin eski gelenekleri, hac hizmetleri, Vehhâbîlerin zuhuru, nüshada değinilen konulardandır.

Tasnif numarası/Konu 953 / Arap yarımadası ve çevresi

Koleksiyon no. 00054

Cilt numarası 2/2.

Cilt özellikleri Bez cilt.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Çizim; s. 976, 977, 981, 983, 987, 989, 1008, 1056, 1058, 1120, 1133.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans DİA, XII, 8-9; Eyüb Sabri Paşa, Mir’âtü’l-Haremeyn: Mir’ât-ı Mekke Haremeyn Tarihi (İnceleme-Metin), haz. Ömer Fâruk Can, F. Zehra Can, (2018), I, 66-113.