eş-Şekâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâ’i’d-Devleti’l-Osmâniyye
(الشقائق النعمانية في علماء الدولة العثمانية)

Name: eş-Şekâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâ’i’d-Devleti’l-Osmâniyye
Author: Taşköprîzâde

İsim	eş-Şekâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâ’i’d-Devleti’l-Osmâniyye
İsim Orijinal	الشقائق النعمانية في علماء الدولة العثمانية
Yazar	Taşköprîzâde
Yazar Orijinal	طاشكبري زاده، أبو الخير عصام الدين أحمد بن مصطفی بن خليل البرسوي الرومي
Konu	Biyografi / Dini liderler, düşünürler, görevliler / Biyografi, şecere, nişanlar (insignia)
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	207x133-140x66 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	412401
Kayıt Numarası	412401
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Seyyid Nazif
Tarih	1050.
Notlar	Eserin telifinden hemen sonra çok istinsahı yapılmıştır. Daha müellifinin sağlığında Türkçe’ye tercümeleri yapılan eser çeşitli ilâveler ve zeyillerle süreklilik kazanarak canlı tutulmuştur. Âşık Çelebi ile başlayan zeyiller silsilesi XX. yüzyıla kadar devam etmiş, böylece bir Şeḳâik külliyatı ortaya çıkmıştır. Türkiye’de ve Türkiye dışındaki kütüphanelerde 150 civarında yazma nüshasının bulunması bu rağbetin bir başka göstergesidir.Müellif 14 Rebîülevvel 901 (2 Aralık 1495) tarihinde Bursa’da doğdu. İlk çocukluk yıllarını Bursa’da geçirdi; daha sonra Ankara’da Akmedrese müderrisi olan babasının yanına gitti, burada Kur’an’ı ezberledi. Bursa’da sarf-nahiv okuduktan sonra, Bursa Molla Hüsrev Medresesi’nde müderrislik yapan amcası Kıvâmüddin Kāsım Efendi’nin yanında kardeşiyle birlikte tahsiline devam etti. Babasının Amasya Hüseyniye Medresesi’ne tayin edilmesi üzerine Amasya’ya giderek onun yanında öğrenimini sürdürdü. Dayısının yanı sıra Şeyhzâde Muhyiddin Mehmed Kocevî, Mahmûd b. Kadızâde-i Rûmî, Muhammed et-Tûnisî gibi âlimlerden ders aldı ve tahsilini tamamladı. Dimetoka’da başladığı müderrilik hayatında giderek yükseldi v e Koca Mustafa Paşa, Sahn-ı Semân, Edirne Üç Şerefeli, Edirne Sultan Bayezid (951/1544) gibi önemli medreselerde müderrislik yaptı. 952’de (1545) Bursa kadılığıyla görevlendirildi. İki yıl sonra tekrar Sahn-ı Semân Medresesi’nde müderrislik yaptı ve 958’de (1551) İstanbul kadısı oldu. Ancak yakalandığı bir hastalık neticesinde görme duyusunu kaybedince görevinden ayrılmak zorunda kaldı. 30 Receb 968 (16 Nisan 1561) tarihinde İstanbul’da vefat etti; cenaze namazı Fâtih Camii’nde kılındıktan sonra Fatih’te Âşık Paşa Camii’nin hazîresinde bulunan Seyyid Velâyet Türbesi yakınında defnedildi.İlk dört sayfası fihrist olan eserin sonrasındaki 4 yaprak fihrist olarak hazırlanmış ancak boş kalmıştır. 1a sayfasında temellük kaydı ve aynı kayda ait şahıs mührü vardır. Kitabın ismi ve vakıf kaydı da bu sayfadadır. Bahsi geçen her şahıs “ve minhum” ifadesiyle diğerinden ayrılmaktadır. Sayfa kenarlarında matlablar ve az da olsa kısa notlar vardır. “Minhum” lafzıyşa işaret edilmek istenen şahıslar sayfa kenarlarında belirtilmiştir.1b-57b ve 188a-197b sayfaları arası kırmızı mürekkeple çerçevelenmiştir. Çerçeveli sayfalar müşirli iken çerçevesiz sayfalarda bu durum muhteliftir. Sonrasında bu özellikler bulunmamaktadır. Şahısları birbirinden ayıran “ve minhum” ifadesi ve tabaka başlıkları ve nazım ifadeleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Alt ve üst kısımlardan kurt yenikleri mevcuttur.Sekiz kişinin ismi zikredilerek altlarında bazı rakamlar verilmiştir, 1a. Taşköprîzâde’nin Osmanlı’nın kuruluşundan telif tarihi olan 965/1558 yılına kadar gelmiş olan seçkin Osmanlı ulemasının hayatlarını konu aldığı ansiklopedik eseridir. Eserde her padişah dönemi “tabaka” ana başlığı altında ele alınmış, dönemin ulemâsı ve meşâyihi hakkında bilgi verilmiştir. On tabakadan oluşan eserde 371’i âlim, 150’si şeyh olmak üzere toplam 521 kişinin hayatı anlatılmıştır. Sıralamada ölüm tarihleri esas alınmış ve şahısların daha ziyade tedrîs, kazâ, telif, tâlim terbiye ve irşad faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Ulemâ arasında dönemin düşünür ve hekimlerinin de biyografileri verilmiştir.
Örnek Metin	(1b)بسم الله... الحمد لله... وبعد فاني منذ ما عرفت اليمين من الشمال والمستقيم من المحال كنت مشغولا بتتبع العلماء واخيارهم ومنها كاعلى حفظ ماءثرهم واثارهم...(2a)ولهاذا سميت الرسالة بالشقايق التعمانية في علماء الدولة العثمانية ... (201a)فاليكن هذا اخر الكتاب وقد امليت على بعض من الاصحاب مع كلال البصر وكمال الحصر و قلت الفطن وضيق العطن ووقوع في زاويه الخمول(201b)والنسيان وانقطاعي عن الاخوان ....
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	922.97 / Biyografi / İslam dini
Koleksiyon no.	00044
Yaprak, satır, sütun sayısı	IV+201+III yk., 23 st. ;
Cilt özellikleri	Sırtı, kenarları meşin, yanları ebrulu kağıt kapaklı ve miklepli, şirâzeli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Muhtelif.
Telif yeri	Konstantiniyye.
Telif tarihi	Ramazan 965.
Kaynak/Referans	Abdülkadir Özcan, “eş-Şekâiku’n-Nu’mâniyye”, XXXVIII, 485-486
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, “Tersâne-i âmire hekîm es-Seyyid Mûsâ Nazîf Efendi’nin vakfıdır. Sene 1259”, 1a.Temellük kaydı, “Mehmed Ârif b. Abdülvelî b. el-Hâc Şeyh Mehmed b. Resûl b. Hasan”, 1a
Mühürler	Şahıs mührü, “Mehmed Ârif …..”, 1a.Kütüphane mührü, “Millet Kütüphânesi Müdüriyeti”, 1b

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

eş-Şekâ’iku’n-Nu‘mâniyye fî Ulemâ’i’d-Devleti’l-Osmâniyye

(الشقائق النعمانية في علماء الدولة العثمانية)

Yazar Taşköprîzâde

Yazar Orijinal طاشكبري زاده، أبو الخير عصام الدين أحمد بن مصطفی بن خليل البرسوي الرومي

Konu Biyografi / Dini liderler, düşünürler, görevliler / Biyografi, şecere, nişanlar (insignia)

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 207x133-140x66 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 412401

Kayıt Numarası 412401

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Seyyid Nazif

Tarih 1050.

Notlar Eserin telifinden hemen sonra çok istinsahı yapılmıştır. Daha müellifinin sağlığında Türkçe’ye tercümeleri yapılan eser çeşitli ilâveler ve zeyillerle süreklilik kazanarak canlı tutulmuştur. Âşık Çelebi ile başlayan zeyiller silsilesi XX. yüzyıla kadar devam etmiş, böylece bir Şeḳâik külliyatı ortaya çıkmıştır. Türkiye’de ve Türkiye dışındaki kütüphanelerde 150 civarında yazma nüshasının bulunması bu rağbetin bir başka göstergesidir.Müellif 14 Rebîülevvel 901 (2 Aralık 1495) tarihinde Bursa’da doğdu. İlk çocukluk yıllarını Bursa’da geçirdi; daha sonra Ankara’da Akmedrese müderrisi olan babasının yanına gitti, burada Kur’an’ı ezberledi. Bursa’da sarf-nahiv okuduktan sonra, Bursa Molla Hüsrev Medresesi’nde müderrislik yapan amcası Kıvâmüddin Kāsım Efendi’nin yanında kardeşiyle birlikte tahsiline devam etti. Babasının Amasya Hüseyniye Medresesi’ne tayin edilmesi üzerine Amasya’ya giderek onun yanında öğrenimini sürdürdü. Dayısının yanı sıra Şeyhzâde Muhyiddin Mehmed Kocevî, Mahmûd b. Kadızâde-i Rûmî, Muhammed et-Tûnisî gibi âlimlerden ders aldı ve tahsilini tamamladı. Dimetoka’da başladığı müderrilik hayatında giderek yükseldi v e Koca Mustafa Paşa, Sahn-ı Semân, Edirne Üç Şerefeli, Edirne Sultan Bayezid (951/1544) gibi önemli medreselerde müderrislik yaptı. 952’de (1545) Bursa kadılığıyla görevlendirildi. İki yıl sonra tekrar Sahn-ı Semân Medresesi’nde müderrislik yaptı ve 958’de (1551) İstanbul kadısı oldu. Ancak yakalandığı bir hastalık neticesinde görme duyusunu kaybedince görevinden ayrılmak zorunda kaldı. 30 Receb 968 (16 Nisan 1561) tarihinde İstanbul’da vefat etti; cenaze namazı Fâtih Camii’nde kılındıktan sonra Fatih’te Âşık Paşa Camii’nin hazîresinde bulunan Seyyid Velâyet Türbesi yakınında defnedildi.İlk dört sayfası fihrist olan eserin sonrasındaki 4 yaprak fihrist olarak hazırlanmış ancak boş kalmıştır. 1a sayfasında temellük kaydı ve aynı kayda ait şahıs mührü vardır. Kitabın ismi ve vakıf kaydı da bu sayfadadır. Bahsi geçen her şahıs “ve minhum” ifadesiyle diğerinden ayrılmaktadır. Sayfa kenarlarında matlablar ve az da olsa kısa notlar vardır. “Minhum” lafzıyşa işaret edilmek istenen şahıslar sayfa kenarlarında belirtilmiştir.1b-57b ve 188a-197b sayfaları arası kırmızı mürekkeple çerçevelenmiştir. Çerçeveli sayfalar müşirli iken çerçevesiz sayfalarda bu durum muhteliftir. Sonrasında bu özellikler bulunmamaktadır. Şahısları birbirinden ayıran “ve minhum” ifadesi ve tabaka başlıkları ve nazım ifadeleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Alt ve üst kısımlardan kurt yenikleri mevcuttur.Sekiz kişinin ismi zikredilerek altlarında bazı rakamlar verilmiştir, 1a. Taşköprîzâde’nin Osmanlı’nın kuruluşundan telif tarihi olan 965/1558 yılına kadar gelmiş olan seçkin Osmanlı ulemasının hayatlarını konu aldığı ansiklopedik eseridir. Eserde her padişah dönemi “tabaka” ana başlığı altında ele alınmış, dönemin ulemâsı ve meşâyihi hakkında bilgi verilmiştir. On tabakadan oluşan eserde 371’i âlim, 150’si şeyh olmak üzere toplam 521 kişinin hayatı anlatılmıştır. Sıralamada ölüm tarihleri esas alınmış ve şahısların daha ziyade tedrîs, kazâ, telif, tâlim terbiye ve irşad faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Ulemâ arasında dönemin düşünür ve hekimlerinin de biyografileri verilmiştir.

Örnek Metin (1b)بسم الله... الحمد لله... وبعد فاني منذ ما عرفت اليمين من الشمال والمستقيم من المحال كنت مشغولا بتتبع العلماء واخيارهم ومنها كاعلى حفظ ماءثرهم واثارهم...(2a)ولهاذا سميت الرسالة بالشقايق التعمانية في علماء الدولة العثمانية ... (201a)فاليكن هذا اخر الكتاب وقد امليت على بعض من الاصحاب مع كلال البصر وكمال الحصر و قلت الفطن وضيق العطن ووقوع في زاويه الخمول(201b)والنسيان وانقطاعي عن الاخوان ....

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 922.97 / Biyografi / İslam dini

Koleksiyon no. 00044

Yaprak, satır, sütun sayısı IV+201+III yk., 23 st. ;

Cilt özellikleri Sırtı, kenarları meşin, yanları ebrulu kağıt kapaklı ve miklepli, şirâzeli cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Muhtelif.

Telif yeri Konstantiniyye.

Telif tarihi Ramazan 965.

Kaynak/Referans Abdülkadir Özcan, “eş-Şekâiku’n-Nu’mâniyye”, XXXVIII, 485-486

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, “Tersâne-i âmire hekîm es-Seyyid Mûsâ Nazîf Efendi’nin vakfıdır. Sene 1259”, 1a.Temellük kaydı, “Mehmed Ârif b. Abdülvelî b. el-Hâc Şeyh Mehmed b. Resûl b. Hasan”, 1a

Mühürler Şahıs mührü, “Mehmed Ârif …..”, 1a.Kütüphane mührü, “Millet Kütüphânesi Müdüriyeti”, 1b