İmtihânü’l-Ezkiyâ’ | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

İmtihânü’l-Ezkiyâ’
(إمتحان الأذكياء)

İsim İmtihânü’l-Ezkiyâ’
İsim Orijinal إمتحان الأذكياء
Yazar Birgivî
Yazar Orijinal البرگوي، تقي الدين محمد بن پير علي بن إسكندر البرگوي
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 185x105-120x45 mm.
Kütüphane: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 547039
Kayıt Numarası 547039
Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar Eser ve müellif ismine eser içerisinde rastlanmamıştır. Eser ve müellif ismi, IIa sayfasında Şerhu Lüb el-Müsemmâ bi-İmtihâni’l-Ezkiyâ li’l-Birgivî şeklinde; 1a sayfasında İmtihânü’l-Ezkiyâ’ li-Birgivî şeklinde kaydedilmiştir. Eserin Murad Molla / 01654 numarada yer alan nüshasının zahriye sayfasında, nüshasın müellif hattı olduğu zikredilmiş ve müellif ismi Şeyh Mehmed Birgilî şeklinde kaydedilmiştir.incelenen bu şerh biyo-bibliyografik kaynaklarda Birgivî’nin eseri olarak zikredilmiştir. Ali b. Bâli, eser için bir isim zikretmeksizin Birgivî’nin Kadı Beyzâvî’ye ait Muhtasarı şerh ettiğini kaydetmiştir. Kâtip Çelebî ve Nev‘izâde Atâyî şerhin İmtihânü’l-Ezkiyâ’ ismiyle bilindiğini kaydetmiştir.Birgivî, Lübbü’l-Elbâb adlı eseri ders olarak okuturken bazı dostlarının kendisinden bu eseri şerh etmesini talep etmeleri üzerine kaleme aldığını ifade etmektedir.Müellif mukaddimesinde Lübbü’l-Elbâb’ın muğlak kalan ibarelerini açıklayacağını ifade etmektedir.Eser bir çok defa neşredilmiştir. Ayrıca eser, 1997 yılında Hamdî el-Cibâli tarafından Kahire Üniversitesinde yüksek lisans tezi olarak tahkik edilmiştir.İmtihânü’l-Ezkiyâ’’nın Erzurum Yazmalar / 234 numaralı nüshasının ferağ kaydında (217a) eserin 973 yılında telif edildiği kaydedilmiştir.Eser üzerine birçok şerh ve hâşiye çalışması yapılmıştır.1b ile 3a sayfalarında metnin etrafı yaldızlı cetvel ve kırmızı renkli ince cetvelle çevrelenmiştir.Şerh edilen ibareler kırmızı mürekkeple yazılmıştır.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası ile nüshada yer alan eserin satır sayısı kaydedilmiştir.İlk 20 yaprağın kenarlarında metne dair çeşitli notlar ve açıklamalar yer almaktadır.2 numaralı yaprak ile 3 numaralı yaprağın yeri değiştirilerek yanlış şekilde ciltlenmiştir. Söz konusu karışıklık eserin ibarelerinin Pertevniyal / 00677 numaralı nüshadaki eser ile karşılaştırılması yolu ile tespit edilmiştir. Sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki numaralar dikkate alınmıştır. Eser, İbnü’l-Hâcib’in nahve dair konuları yalın bir anlatımla yazdığı eseri el-Kâfiye’nin Kadı Beyzâvî tarafından yapılan muhtasarı Lübbü’l-Elbâb fî İlmi’l-İ‘râb adlı eserin Birgivî tarafından kaleme alınan şerhidir.
Örnek Metin (1b)بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله وسلام على عباده الذين اصطفى خصوصا منهم على السراج المنير المصطفى... وبعد فلما أردت أن أدرس كتاب اللب المنسوب إلى الإمام الأوحدي ابن عمر القاضي البيضاوي . عليه رحمة العزيز القوي سألني بعض أصحابي أن أكتب لهم شرحا يحل عقد ألفاظه ومبانيه...(3a)فلما أردت رد سؤالهم وعدم إجابة أقوالهم ناداني سري ألم تر أنهم أيتام سائلون وإلى العلم والتعليم محتاجون ألم يجدك يتيما فآوى ووجدك عائلا فأغنى وعلمك ما لم تكن تعلم وكان فضل الله عليك عظيما فأما اليتيم فلا تقهر وأما السائل فلا تنهر وأما بنعمة ربك فحدث فاستجبت لهم من غير ترك ما أنا فيه وإن هذا بالمحال لشبيه ولكن تضرعت إلى من هو عليه هين ويسير (157b)الكسكسة والكشكشة سين مهملة وشين معجمة ساكنتان يلحق كاف المؤنث وقفا حفظا لحركتها حتى لا يلتبس بكاف المذكر نحو أكرمتكس ومررت بكش
Eser türü Şerh
Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili
Koleksiyon no. V2985
Yaprak, satır, sütun sayısı III+157+IV yk., 19 st.
Cilt özellikleri Sırtı siyah renkli deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, şirazeli cilt
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip, 1b
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, VI, 164-5; Ali b. Bâlî, el-Ikdü’l-manzûm fî zikri efâzıli’r-Rûm, hzr. Suat Donuk, (İstanbul: TYEK, 2018), 442-5; Nev‘izâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik, hzr. Suat Donuk, (İstanbul: TYEK, 2017), 1/ 633;el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, III, 1771; Aziz Ençekar, “Birgivî Mehmed Efendi’nin Sarf İlmine Dair Görüşleri Ve Kifâyetü’l-Mübtedî İsimli Eserinin Tahkik Ve Tahlili” (Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, 2020) 85-8.
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, 1116, 1a
Mühürler Şahıs mührü, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, “Be-Sırr-ı Hâtem-i Mühr-i Nübüvvet Muhammed râ be-Deh Tevfîk-i İsmet” 1119, 1a, 157bVakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…157b
Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Aramaya Dön
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Kaynağa git

İmtihânü’l-Ezkiyâ’

(إمتحان الأذكياء)
Yazar Birgivî
Yazar Orijinal البرگوي، تقي الدين محمد بن پير علي بن إسكندر البرگوي
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Evet
Fiziksel Boyutlar 185x105-120x45 mm.
Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 547039
Kayıt Numarası 547039
Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Notlar Eser ve müellif ismine eser içerisinde rastlanmamıştır. Eser ve müellif ismi, IIa sayfasında Şerhu Lüb el-Müsemmâ bi-İmtihâni’l-Ezkiyâ li’l-Birgivî şeklinde; 1a sayfasında İmtihânü’l-Ezkiyâ’ li-Birgivî şeklinde kaydedilmiştir. Eserin Murad Molla / 01654 numarada yer alan nüshasının zahriye sayfasında, nüshasın müellif hattı olduğu zikredilmiş ve müellif ismi Şeyh Mehmed Birgilî şeklinde kaydedilmiştir.incelenen bu şerh biyo-bibliyografik kaynaklarda Birgivî’nin eseri olarak zikredilmiştir. Ali b. Bâli, eser için bir isim zikretmeksizin Birgivî’nin Kadı Beyzâvî’ye ait Muhtasarı şerh ettiğini kaydetmiştir. Kâtip Çelebî ve Nev‘izâde Atâyî şerhin İmtihânü’l-Ezkiyâ’ ismiyle bilindiğini kaydetmiştir.Birgivî, Lübbü’l-Elbâb adlı eseri ders olarak okuturken bazı dostlarının kendisinden bu eseri şerh etmesini talep etmeleri üzerine kaleme aldığını ifade etmektedir.Müellif mukaddimesinde Lübbü’l-Elbâb’ın muğlak kalan ibarelerini açıklayacağını ifade etmektedir.Eser bir çok defa neşredilmiştir. Ayrıca eser, 1997 yılında Hamdî el-Cibâli tarafından Kahire Üniversitesinde yüksek lisans tezi olarak tahkik edilmiştir.İmtihânü’l-Ezkiyâ’’nın Erzurum Yazmalar / 234 numaralı nüshasının ferağ kaydında (217a) eserin 973 yılında telif edildiği kaydedilmiştir.Eser üzerine birçok şerh ve hâşiye çalışması yapılmıştır.1b ile 3a sayfalarında metnin etrafı yaldızlı cetvel ve kırmızı renkli ince cetvelle çevrelenmiştir.Şerh edilen ibareler kırmızı mürekkeple yazılmıştır.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası ile nüshada yer alan eserin satır sayısı kaydedilmiştir.İlk 20 yaprağın kenarlarında metne dair çeşitli notlar ve açıklamalar yer almaktadır.2 numaralı yaprak ile 3 numaralı yaprağın yeri değiştirilerek yanlış şekilde ciltlenmiştir. Söz konusu karışıklık eserin ibarelerinin Pertevniyal / 00677 numaralı nüshadaki eser ile karşılaştırılması yolu ile tespit edilmiştir. Sayfa numarasının belirtilmesi gerektiği yerlerde (kayıt, mühür vs.) karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki numaralar dikkate alınmıştır. Eser, İbnü’l-Hâcib’in nahve dair konuları yalın bir anlatımla yazdığı eseri el-Kâfiye’nin Kadı Beyzâvî tarafından yapılan muhtasarı Lübbü’l-Elbâb fî İlmi’l-İ‘râb adlı eserin Birgivî tarafından kaleme alınan şerhidir.
Örnek Metin (1b)بسم الله الرحمن الرحيم الحمد لله وسلام على عباده الذين اصطفى خصوصا منهم على السراج المنير المصطفى... وبعد فلما أردت أن أدرس كتاب اللب المنسوب إلى الإمام الأوحدي ابن عمر القاضي البيضاوي . عليه رحمة العزيز القوي سألني بعض أصحابي أن أكتب لهم شرحا يحل عقد ألفاظه ومبانيه...(3a)فلما أردت رد سؤالهم وعدم إجابة أقوالهم ناداني سري ألم تر أنهم أيتام سائلون وإلى العلم والتعليم محتاجون ألم يجدك يتيما فآوى ووجدك عائلا فأغنى وعلمك ما لم تكن تعلم وكان فضل الله عليك عظيما فأما اليتيم فلا تقهر وأما السائل فلا تنهر وأما بنعمة ربك فحدث فاستجبت لهم من غير ترك ما أنا فيه وإن هذا بالمحال لشبيه ولكن تضرعت إلى من هو عليه هين ويسير (157b)الكسكسة والكشكشة سين مهملة وشين معجمة ساكنتان يلحق كاف المؤنث وقفا حفظا لحركتها حتى لا يلتبس بكاف المذكر نحو أكرمتكس ومررت بكش
Eser türü Şerh
Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili
Koleksiyon no. V2985
Yaprak, satır, sütun sayısı III+157+IV yk., 19 st.
Cilt özellikleri Sırtı siyah renkli deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, şirazeli cilt
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip, 1b
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, VI, 164-5; Ali b. Bâlî, el-Ikdü’l-manzûm fî zikri efâzıli’r-Rûm, hzr. Suat Donuk, (İstanbul: TYEK, 2018), 442-5; Nev‘izâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik Fî Tekmileti’ş-Şakâ’ik, hzr. Suat Donuk, (İstanbul: TYEK, 2017), 1/ 633;el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, III, 1771; Aziz Ençekar, “Birgivî Mehmed Efendi’nin Sarf İlmine Dair Görüşleri Ve Kifâyetü’l-Mübtedî İsimli Eserinin Tahkik Ve Tahlili” (Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi, 2020) 85-8.
Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, 1116, 1a
Mühürler Şahıs mührü, Muhammed İsmet b. İbrâhim b. Hasan, “Be-Sırr-ı Hâtem-i Mühr-i Nübüvvet Muhammed râ be-Deh Tevfîk-i İsmet” 1119, 1a, 157bVakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…157b
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.