el-İzzî fi’t-Tasrîf.
(العزي في التصريف)

Name: el-İzzî fi’t-Tasrîf.
Author: İzzeddin ez-Zencânî

İsim	el-İzzî fi’t-Tasrîf.
İsim Orijinal	العزي في التصريف
Yazar	İzzeddin ez-Zencânî
Yazar Orijinal	عز الدين الزنجاني، أبو المعالي عز الدين عبد الوهاب بن إبراهيم بن عبد الوهاب الزنجاني الخزرجي
Konu	Afro-Asyatik diller/ Diğer diller /Dil ve dilbilimSarf ilmi.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Hayır
Fiziksel Boyutlar	Küçük boy.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	305293
Kayıt Numarası	305293
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Mehmed Ağa Cami
Notlar	Nüshanın 44. sayfasındaki serlevhada ismi, “İzzî” olarak geçen eser, et-Tasrîfü’l-İzzî, et-Tasrîf ve el-Mebâdî fi’t-Tasrîf adlarıyla da bilinmektedir. Kütüphanelerde birçok yazma ve matbu nüshası olan eser, el-Emsile, Binâ’ü’l-Ef‘âl, el-Maksûd ve Merâhu’l-Ervâh risaleleri birlikte “Sarf Cümlesi” adıyla bir mecmua halinde basılmış yahut istinsah edilmiştir. Türkçe, Latince ve Farsçaya çevrilen eser, Ali el-Kârî, İmâdüddîn İbn Cemâa, Hatîb eş-Şirbînî, Niksârî Hasan Paşa ve Hocâzâde Muslihuddin tarafından şerh edilmiştir. Teftâzanî’nin şerhi üzerine ise Radıyyüddin İbnü’l-Hanbelî, Nâsırüddin Muhammed b. Hasan el-Lekānî, Burhâneddin İbrâhim b. İbrâhim el-Lekānî, İbn Kāsım el-Gazzî, Süyûtî ve Dede Cöngî hâşiye kaleme alınmıştır.Nüshanın demirbaş numarası ve koleksiyon adı 1.sayfada kayıtlıdır. Sarf ilmine dair risâlelerden müteşekkil bir mecmua olan nüshanın son risâlesinin bitiminde yer alan ferağ kaydında 1265 senesinde, el-Hâc Hüseyin Hamdî’nin öğrencilerinden (…) b. es-Seyyîd Hüseyin el-Hâmî’nin eliyle yazıldığı bilgisi vardır. Nüsha taşbaskıdır, cetvellidir, müşir bulunmaktadır. ez-Zencânî’nin sarf ilmine dair kaleme aldığı, Osmanlı medreselerinde okutulan “Sarf Cümlesi” içerisinde yer alan eserlerden biridir. Fiiller, Emsiletü’l-Muhtelife sırası takip edilerek harf sayılarına ve türlerine göre tasnife tabi tutulmuştur. İlletli fiiller ile ilgili açıklamalarda istisnai durumlar zikredilir. Eserin sonunda ism-i zaman, ism-i mekân ve ism-i âlet konu edilir.
Örnek Metin	(2) بسم الله...الحمد لله...اعلم أن التصريف في اللغة التغيير وفي الصناعة تحويل الأصل الواحد إلى أمثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل إلا بها... (60) فالوصف بالواحدة كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل تقول هو حسن الطعمة والجلسة
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	00182-002
Cilt özellikleri	Tam meşin kaplı, miklepli.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Tezhip, 2.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	DİA, XLIV, 253;Musa Yıldız, “Osmanlı Döneminde Arapça Öğretimi ve Okutulan Ders Kitapları” (Türkiye'de Yabancı Dil Eğitimi Ulusal Kongresi’nde sunulan bildiri, Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Ankara, Kasım 22-23, 2007).
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, Dâru’s-Sa‘âde Ağası Mehmed Tayfûr, Cemaziyelevvel 1266, İstanbul, 1
Mühürler	Şahıs mührü, Dâru’s-Sa‘âde Ağası Mehmed Tayfûr,“Mukîm-i Gülşen-i Cennet Ola”, 1, 140
Diğer bilgi (Arap harfli)	(60) ومن فتح الميم أراد المكان وشد مدهن ومسعط ومدق ومنخل ومكحلة ومحرضة مضمومة الميم والعين وجاء مدق ومدقة على القياس تنبيه المرة من مصدر الثلاثي المجرد على فعلة بالفتح فتقول ضربت ضربة وقمت قومة ومما زاد على الثلاثة بزيادة الهاء كالاعطاءة والانطلاقة إلا ما فيه تاء التأنيث منها فالوصف بالواحدة كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل تقول هو حسن الطعمة والجلسة.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

el-İzzî fi’t-Tasrîf.

(العزي في التصريف)

Yazar İzzeddin ez-Zencânî

Yazar Orijinal عز الدين الزنجاني، أبو المعالي عز الدين عبد الوهاب بن إبراهيم بن عبد الوهاب الزنجاني الخزرجي

Konu Afro-Asyatik diller/ Diğer diller /Dil ve dilbilimSarf ilmi.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Hayır

Fiziksel Boyutlar Küçük boy.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 305293

Kayıt Numarası 305293

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Mehmed Ağa Cami

Notlar Nüshanın 44. sayfasındaki serlevhada ismi, “İzzî” olarak geçen eser, et-Tasrîfü’l-İzzî, et-Tasrîf ve el-Mebâdî fi’t-Tasrîf adlarıyla da bilinmektedir. Kütüphanelerde birçok yazma ve matbu nüshası olan eser, el-Emsile, Binâ’ü’l-Ef‘âl, el-Maksûd ve Merâhu’l-Ervâh risaleleri birlikte “Sarf Cümlesi” adıyla bir mecmua halinde basılmış yahut istinsah edilmiştir. Türkçe, Latince ve Farsçaya çevrilen eser, Ali el-Kârî, İmâdüddîn İbn Cemâa, Hatîb eş-Şirbînî, Niksârî Hasan Paşa ve Hocâzâde Muslihuddin tarafından şerh edilmiştir. Teftâzanî’nin şerhi üzerine ise Radıyyüddin İbnü’l-Hanbelî, Nâsırüddin Muhammed b. Hasan el-Lekānî, Burhâneddin İbrâhim b. İbrâhim el-Lekānî, İbn Kāsım el-Gazzî, Süyûtî ve Dede Cöngî hâşiye kaleme alınmıştır.Nüshanın demirbaş numarası ve koleksiyon adı 1.sayfada kayıtlıdır. Sarf ilmine dair risâlelerden müteşekkil bir mecmua olan nüshanın son risâlesinin bitiminde yer alan ferağ kaydında 1265 senesinde, el-Hâc Hüseyin Hamdî’nin öğrencilerinden (…) b. es-Seyyîd Hüseyin el-Hâmî’nin eliyle yazıldığı bilgisi vardır. Nüsha taşbaskıdır, cetvellidir, müşir bulunmaktadır. ez-Zencânî’nin sarf ilmine dair kaleme aldığı, Osmanlı medreselerinde okutulan “Sarf Cümlesi” içerisinde yer alan eserlerden biridir. Fiiller, Emsiletü’l-Muhtelife sırası takip edilerek harf sayılarına ve türlerine göre tasnife tabi tutulmuştur. İlletli fiiller ile ilgili açıklamalarda istisnai durumlar zikredilir. Eserin sonunda ism-i zaman, ism-i mekân ve ism-i âlet konu edilir.

Örnek Metin (2) بسم الله...الحمد لله...اعلم أن التصريف في اللغة التغيير وفي الصناعة تحويل الأصل الواحد إلى أمثلة مختلفة لمعان مقصودة لا تحصل إلا بها... (60) فالوصف بالواحدة كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل تقول هو حسن الطعمة والجلسة

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. 00182-002

Cilt özellikleri Tam meşin kaplı, miklepli.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip, 2.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans DİA, XLIV, 253;Musa Yıldız, “Osmanlı Döneminde Arapça Öğretimi ve Okutulan Ders Kitapları” (Türkiye'de Yabancı Dil Eğitimi Ulusal Kongresi’nde sunulan bildiri, Gazi Üniversitesi, Gazi Eğitim Fakültesi, Ankara, Kasım 22-23, 2007).

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, Dâru’s-Sa‘âde Ağası Mehmed Tayfûr, Cemaziyelevvel 1266, İstanbul, 1

Mühürler Şahıs mührü, Dâru’s-Sa‘âde Ağası Mehmed Tayfûr,“Mukîm-i Gülşen-i Cennet Ola”, 1, 140

Diğer bilgi (Arap harfli) (60) ومن فتح الميم أراد المكان وشد مدهن ومسعط ومدق ومنخل ومكحلة ومحرضة مضمومة الميم والعين وجاء مدق ومدقة على القياس تنبيه المرة من مصدر الثلاثي المجرد على فعلة بالفتح فتقول ضربت ضربة وقمت قومة ومما زاد على الثلاثة بزيادة الهاء كالاعطاءة والانطلاقة إلا ما فيه تاء التأنيث منها فالوصف بالواحدة كقولك رحمته رحمة واحدة ودحرجته دحرجة واحدة والفعلة بالكسر للنوع من الفعل تقول هو حسن الطعمة والجلسة.