Risâle fi’l-Ahlâk.
(رسالة في الأخلاق.)

Name: Risâle fi’l-Ahlâk.
Author: İbn Sînâ

İsim	Risâle fi’l-Ahlâk.
İsim Orijinal	رسالة في الأخلاق.
Yazar	İbn Sînâ
Yazar Orijinal	ابن سينا، أبو علي حسين بن عبد الله بن علي بن سينا البخاري
Konu	Ahlâkî eserler / İslam ahlâk ve âdâbı / İslam dini ve İslam ilimleri
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	198x109-126x73 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	267588
Kayıt Numarası	267588
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hamidiye
Notlar	İbn Sînâ mecmuası olarak nitelenebilecek bu nüshada eserler genellikle kendisine ait iken; ona nispet edilmiş ya da onunla ilgili eserler de bulunmaktadır.Nüsha sonundaki Ib-IIa’da, nüshada yer alan eserlerin fihristi vardır.Sayfa kenarlarında tashih kayıtları vardır.Risalenin metni diğer nüshalarıyla karşılaştırılmıştır. Buna göre metnin elimizdeki metinle aynı şekilde yer aldığı (ve eksik olarak değerlendirilebilecek) nüshalar; Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589-084 (görüntüsünün daha net olduğu Mikrofilm 00204-083’e bakılabilir) ve 01601-006’dır. Hamidiye nüshamızda, metnin bitiminde (404b’de) sayfa kenarında, metnin bir başka nüshada daha uzun olarak yer aldığına işaret eden bir not yazılıdır. Metnimizin bittiği yer, aşağıda ifade edileceği gibi, “el-Birr ve’l-İsm” risalesi ile ortak olan kısma kadar gelmektedir. Risalenin tamamı olarak düşünülebilecek daha uzun nüshaları ise; Reşid Efendi Koleksiyonu 01058-002, Ayasofya Koleksiyonu 04853-003, Veliyyüddin Efendi Koleksiyonu V3181/9, Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894-012 şeklindedir. Elimizdeki metin, tam olan Nuruosmaniye 04894 nüshasında 69a’da üçüncü satırdaki sorudan önce sona ermekte, dolayısıyla bir buçuk sayfa kadar eksik görünmektedir. Üçüncü satırdan itibaren soru ile devam eden kısım, müellife ait “el-Birr ve’l-İsm” adlı bir diğer ahlak risalesinin başlangıcı ile aynıdır. Müellifin “Risâle fi’l-Ahlâk” ve “el-Birr ve’l-İsm” risaleleri arasında bir ilinti var olup bazı çalışmalarda bu durumdan söz edilmektedir. Buna göre “el-Birr ve’l-İsm”, İbn Sînâ’nın “Metafizik” adlı eserinde ismen zikrettiği bir risalesidir (Deniz, 231 ve Toktaş, 17) ve Buhara’da Ebû Bekir el-Berkî’nin isteği üzerine kaleme alınmıştır (DİA, 343 ve Mehdevî, 52, 53). Bekir Karlığa, bu risalenin “Risâle fi’l-Ahlâk” adlı risalenin son kısmını ihtiva ettiğini ve ayrı bir risale olarak kabul edilmemesi gerektiğini iddia etmiştir. Karlığa, “el-Birr ve’l-İsm” adlı risalenin soru cümlesi ile başlamasının, öncesinde anlatılan bir konu olması gerektiğine işaret eder. Bu ve başka bir görüşü aktaran Toktaş, nihayetinde iki risale arasındaki ilgili benzerliği kabul etse de onları, iki ayrı risale olarak görmekten yanadır. Nitekim Anawati ve Mehdevî de mezkur iki risaleyi ayrı risaleler olarak müellife nispet etmektedir (Toktaş, 16, 17). Bunun yanında Mehdevî, el-Birr ve’l-İsm risalesini incelediği yerde dipnotta, Risâle fi’l-Ahlâk’ın, el-Birr ve’l-İsm’in bir parçası olması ihtimalini mümkün görür (s. 52).Nüshalar üzerinden iki metin incelenecek olursa, öncelikle el-Birr ve’l-İsm’in elimizdeki Hamidiye 01448-049 numarada bir nüshası bulunmaktadır. İki risalenin Portal’de kayıtlı tüm nüshaları incelendiğinde, çalışmalarda da işaret edilen şu sonuca varılmıştır; Risâle fi’l-Ahlâk metninin son üçte birlik kısmı, el-Birr ve’l-İsm’in ilk üçte biri (Faslün fî Fâ’ideti’l-Âde başlığına kadar) ile örtüşmektedir. Karlığa, bu kesişme kısmından hareketle, tek bir metnin başlangıcının Risâle fi’l-Ahlâk ve devamının “Faslün fî Fâ’ideti’l-Âde” bölüm başlığından itibaren el-Birr ve’l-İsm metni olması gerektiğini belirtir ve esere, iki risaleyi ihtiva eden bir isim önerisinde bulunur. Karlığa’nın bu görüşünü desteklediğini düşündürecek Ragıp Paşa Koleksiyonu 01461-005 nüshası ilgi çekicidir. Bu nüsha, kurşun kalemle yapılan numaralandırmaya göre 63a-69a arasında yer almakta olup hem sayfa kenarı hem metnin başında kırmızı mürekkeple Ahlak risalesi olarak isimlendirilmiştir. Metin ise Risâle fi’l-Ahlâk ve el-Birr ve’l-İsm metinlerinin birleştirilmiş halidir. Fakat 64b’de sayfa kenarında dikkat çekici bir mukabele kaydı vardır ki, bu kayda göre risale işaretli bu yere kadar mukabele edilmiştir. Bunun nedeni, mukabele edildiği nüshada metnin burada bitmesi olarak ifade edilmiştir. Bu kısım ise, Risâle fi’l-Ahlâk’ın mutat bittiği yerdir. Yani el-Birr ve’l-İsm’in başladığı yerde mukabele edildiği metin sona ermektedir. Kısaca Ragıp Paşa nüshasından yola çıkılarak iki metinden tek bir metin istinsah edilmiş olmakla beraber bu durumun yalnız bu nüshaya has olduğu görülmüştür. İlaveten iki metnin birden ayrı ayrı istinsah edildiği nüshalar vardır; Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894 (12. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 100. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir), Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589 (84. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 85. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir) ve elimizdeki nüsha Hamidiye Koleksiyonu 01448 (15. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 49. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir). Her üç nüshanın da tek bir müstensihin kaleminden çıkmaları, bu ayrımın müstensihler nezdinde de kabulüne işaret edebilir. Risâle fi’l-Ahlâk’ın, el-Birr ve’l-İsm’in başladığı yerde sona eren nüshalarının da olması (elimizdeki metinde olduğu gibi), kesişen metin kısmının sonradan metnin sonuna eklendiği ihtimalini de akla getirmektedir. Nihayet, kataloglamada nüshalar üzerinden iki risale arasındaki alaka bu şekilde tespit edilerek istinsahlardaki teamüle riayet edilmiş; iki eser müellifin iki ayrı risalesi olarak kataloglanmıştır.Diğer yandan, bazı nüshalarda “Risâle fi’l-Ahlâk”ın müellifin bir diğer ahlak risalesi “Risâletü’l-Ahd” ile metin içerisinde karışıklığı da söz konusudur. “Tis‘u Resâ’il” (İstanbul, 1298) ve “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” (Mısır, 1328) isimleriyle matbu olan nüshalarda, her iki risale de yer almaktadır. “Tis‘u Resâ’il” adlı matbu eserin bir nüshası olan Hacı Mahmud Efendi Koleksiyonu 05687 numarada “Risâletü’l-Ahd” 99. sayfada; “Risâle fi’l-Ahlâk” 107. sayfada başlamaktadır. “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” ise İyd Mehmed Efendi Koleksiyonu 00085 numarada yer almakta olup “Risâle fi’l-Ahlâk” 190. sayfada, “Risâletü’l-Ahd” ise 204. sayfada başlar ve burada tedahül yoktur. Karlığa ve Mehdevî (s. 23), bazı matbu nüshalarda iki metnin birbiri ile karışmış bir halde tahkik edildiğini ifade eder. Karlığa’ya göre, bu tahkikler bir ihtimal Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 00868 numaralı nüshadan alınmıştır (Toktaş, 9, 10, 18). Fakat nüsha taramasında, Fazıl Ahmed Paşa nüshası ile benzer durumda bir nüsha ile daha karşılaşılmıştır; Ragıp Paşa Kütüphanesi 01483-008 numarada Ahlak risalesinin Risâletü’l-Ahd ile karışmaları vakidir. Bu iki risale metinlerinde karışıklığın nerede başlayıp bittiğine dair detay için, Toktaş’ın söz konusu çalışmasına müracaat edilebilir.Bu karışıklık, matbu versiyon ve sözü edilen yazma nüshalara mahsustur. Müellifin, faziletler-reziletler arasında bir denge (itidal) üzere kurduğu ahlak felsefesini, faziletlere dair terimlerin izahına ağırlık vererek aktardığı risalesidir.
Örnek Metin	(402b)بسم الله... الحمد لله رب العالمين والصلوة على سيدنا محمد وآله أجمعين وبعد فهذه رسالة للشيخ الرئيس أبي علي الحسين بن عبد الله بن سينا في الأخلاق قال المعتني بأمر نفسه المحب لمعرفة الفضائل وكيفية اقتنائها لتزكو بها نفسه ومعرفة الرذائل وكيفية توقيها تتطهر عنها نفسه... (404b)...فإنهم إنما يجعلون أهل المدن أخيارا بما يعودونهم من أفعال الخير وكذلك أصحاب السياسات الرديئة والمتغلبون على المدن يجعلون أهلها شرارا بما يعودونهم من أفعال الشر تمت الرسالة والحمد لله رب العالمين
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	297.841 / Nazarî ahlâk
Koleksiyon no.	01448-018
Yaprak, satır, sütun sayısı	402b-404b yk., 19 st. ;
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Metin başından sonuna kadar yaldız cetvelle çerçeveli.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Ta‘lîk.
Kaynak/Referans	Yahya Mehdevî, Fihrist-i Nüshahâ-yı Musannefât-ı İbn Sînâ, (Tahran: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahran, 1333), 22, 23, 52; Ramazan Şeşen, Nevâdirü’l-Mahtûtâti’l-Arabiyye, (Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Cedîd, 1975), I, 105; DİA, XX, 343; Fatih Toktaş, “İbn Sînâ’nın “Risâle fî ‘İlmi’l-Ahlâk” Risalesinin Takdim, Tahkik ve Çevirisi”, DEUİFD, XLIII, (2016): 7-52. Dergipark. Web. 24 Haziran 2024; Gürbüz Deniz, “İbn Sînâ’nın Ahlaka Ait Risalesi (Risale fi’l-Birr ve’l-İsm)”, Diyanet İlmî Dergi, C.50, S.1, (2014): 229-244. Dergipark. Web. 1 Temmuz 2024.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, Sultan I. Abdülhamid, 1a.
Mühürler	Vakıf mührü, Sultan I. Abdulhamid, “el-Hamdü lillâhillezî Hedânâ li-hâzâ ve mâ Künnâ li-Nehtediye lev lâ en Hedânallâh Vakf-ı Abdulhamid Han b. Ahmed Han el-Muzaffer Dâ’imâ”, 1a.Teftiş mührü, Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi Musullulu Behcet Ali Efendi, “Hâhed ez Feyz-i İlâhî es-Seyyid Behcet Ali”, 1185, 1a.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Risâle fi’l-Ahlâk.

(رسالة في الأخلاق.)

Yazar İbn Sînâ

Yazar Orijinal ابن سينا، أبو علي حسين بن عبد الله بن علي بن سينا البخاري

Konu Ahlâkî eserler / İslam ahlâk ve âdâbı / İslam dini ve İslam ilimleri

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 198x109-126x73 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 267588

Kayıt Numarası 267588

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hamidiye

Notlar İbn Sînâ mecmuası olarak nitelenebilecek bu nüshada eserler genellikle kendisine ait iken; ona nispet edilmiş ya da onunla ilgili eserler de bulunmaktadır.Nüsha sonundaki Ib-IIa’da, nüshada yer alan eserlerin fihristi vardır.Sayfa kenarlarında tashih kayıtları vardır.Risalenin metni diğer nüshalarıyla karşılaştırılmıştır. Buna göre metnin elimizdeki metinle aynı şekilde yer aldığı (ve eksik olarak değerlendirilebilecek) nüshalar; Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589-084 (görüntüsünün daha net olduğu Mikrofilm 00204-083’e bakılabilir) ve 01601-006’dır. Hamidiye nüshamızda, metnin bitiminde (404b’de) sayfa kenarında, metnin bir başka nüshada daha uzun olarak yer aldığına işaret eden bir not yazılıdır. Metnimizin bittiği yer, aşağıda ifade edileceği gibi, “el-Birr ve’l-İsm” risalesi ile ortak olan kısma kadar gelmektedir. Risalenin tamamı olarak düşünülebilecek daha uzun nüshaları ise; Reşid Efendi Koleksiyonu 01058-002, Ayasofya Koleksiyonu 04853-003, Veliyyüddin Efendi Koleksiyonu V3181/9, Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894-012 şeklindedir. Elimizdeki metin, tam olan Nuruosmaniye 04894 nüshasında 69a’da üçüncü satırdaki sorudan önce sona ermekte, dolayısıyla bir buçuk sayfa kadar eksik görünmektedir. Üçüncü satırdan itibaren soru ile devam eden kısım, müellife ait “el-Birr ve’l-İsm” adlı bir diğer ahlak risalesinin başlangıcı ile aynıdır. Müellifin “Risâle fi’l-Ahlâk” ve “el-Birr ve’l-İsm” risaleleri arasında bir ilinti var olup bazı çalışmalarda bu durumdan söz edilmektedir. Buna göre “el-Birr ve’l-İsm”, İbn Sînâ’nın “Metafizik” adlı eserinde ismen zikrettiği bir risalesidir (Deniz, 231 ve Toktaş, 17) ve Buhara’da Ebû Bekir el-Berkî’nin isteği üzerine kaleme alınmıştır (DİA, 343 ve Mehdevî, 52, 53). Bekir Karlığa, bu risalenin “Risâle fi’l-Ahlâk” adlı risalenin son kısmını ihtiva ettiğini ve ayrı bir risale olarak kabul edilmemesi gerektiğini iddia etmiştir. Karlığa, “el-Birr ve’l-İsm” adlı risalenin soru cümlesi ile başlamasının, öncesinde anlatılan bir konu olması gerektiğine işaret eder. Bu ve başka bir görüşü aktaran Toktaş, nihayetinde iki risale arasındaki ilgili benzerliği kabul etse de onları, iki ayrı risale olarak görmekten yanadır. Nitekim Anawati ve Mehdevî de mezkur iki risaleyi ayrı risaleler olarak müellife nispet etmektedir (Toktaş, 16, 17). Bunun yanında Mehdevî, el-Birr ve’l-İsm risalesini incelediği yerde dipnotta, Risâle fi’l-Ahlâk’ın, el-Birr ve’l-İsm’in bir parçası olması ihtimalini mümkün görür (s. 52).Nüshalar üzerinden iki metin incelenecek olursa, öncelikle el-Birr ve’l-İsm’in elimizdeki Hamidiye 01448-049 numarada bir nüshası bulunmaktadır. İki risalenin Portal’de kayıtlı tüm nüshaları incelendiğinde, çalışmalarda da işaret edilen şu sonuca varılmıştır; Risâle fi’l-Ahlâk metninin son üçte birlik kısmı, el-Birr ve’l-İsm’in ilk üçte biri (Faslün fî Fâ’ideti’l-Âde başlığına kadar) ile örtüşmektedir. Karlığa, bu kesişme kısmından hareketle, tek bir metnin başlangıcının Risâle fi’l-Ahlâk ve devamının “Faslün fî Fâ’ideti’l-Âde” bölüm başlığından itibaren el-Birr ve’l-İsm metni olması gerektiğini belirtir ve esere, iki risaleyi ihtiva eden bir isim önerisinde bulunur. Karlığa’nın bu görüşünü desteklediğini düşündürecek Ragıp Paşa Koleksiyonu 01461-005 nüshası ilgi çekicidir. Bu nüsha, kurşun kalemle yapılan numaralandırmaya göre 63a-69a arasında yer almakta olup hem sayfa kenarı hem metnin başında kırmızı mürekkeple Ahlak risalesi olarak isimlendirilmiştir. Metin ise Risâle fi’l-Ahlâk ve el-Birr ve’l-İsm metinlerinin birleştirilmiş halidir. Fakat 64b’de sayfa kenarında dikkat çekici bir mukabele kaydı vardır ki, bu kayda göre risale işaretli bu yere kadar mukabele edilmiştir. Bunun nedeni, mukabele edildiği nüshada metnin burada bitmesi olarak ifade edilmiştir. Bu kısım ise, Risâle fi’l-Ahlâk’ın mutat bittiği yerdir. Yani el-Birr ve’l-İsm’in başladığı yerde mukabele edildiği metin sona ermektedir. Kısaca Ragıp Paşa nüshasından yola çıkılarak iki metinden tek bir metin istinsah edilmiş olmakla beraber bu durumun yalnız bu nüshaya has olduğu görülmüştür. İlaveten iki metnin birden ayrı ayrı istinsah edildiği nüshalar vardır; Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894 (12. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 100. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir), Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589 (84. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 85. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir) ve elimizdeki nüsha Hamidiye Koleksiyonu 01448 (15. risale, Risâle fi’l-Ahlak; 49. risale, el-Birr ve’l-İsm’dir). Her üç nüshanın da tek bir müstensihin kaleminden çıkmaları, bu ayrımın müstensihler nezdinde de kabulüne işaret edebilir. Risâle fi’l-Ahlâk’ın, el-Birr ve’l-İsm’in başladığı yerde sona eren nüshalarının da olması (elimizdeki metinde olduğu gibi), kesişen metin kısmının sonradan metnin sonuna eklendiği ihtimalini de akla getirmektedir. Nihayet, kataloglamada nüshalar üzerinden iki risale arasındaki alaka bu şekilde tespit edilerek istinsahlardaki teamüle riayet edilmiş; iki eser müellifin iki ayrı risalesi olarak kataloglanmıştır.Diğer yandan, bazı nüshalarda “Risâle fi’l-Ahlâk”ın müellifin bir diğer ahlak risalesi “Risâletü’l-Ahd” ile metin içerisinde karışıklığı da söz konusudur. “Tis‘u Resâ’il” (İstanbul, 1298) ve “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” (Mısır, 1328) isimleriyle matbu olan nüshalarda, her iki risale de yer almaktadır. “Tis‘u Resâ’il” adlı matbu eserin bir nüshası olan Hacı Mahmud Efendi Koleksiyonu 05687 numarada “Risâletü’l-Ahd” 99. sayfada; “Risâle fi’l-Ahlâk” 107. sayfada başlamaktadır. “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” ise İyd Mehmed Efendi Koleksiyonu 00085 numarada yer almakta olup “Risâle fi’l-Ahlâk” 190. sayfada, “Risâletü’l-Ahd” ise 204. sayfada başlar ve burada tedahül yoktur. Karlığa ve Mehdevî (s. 23), bazı matbu nüshalarda iki metnin birbiri ile karışmış bir halde tahkik edildiğini ifade eder. Karlığa’ya göre, bu tahkikler bir ihtimal Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 00868 numaralı nüshadan alınmıştır (Toktaş, 9, 10, 18). Fakat nüsha taramasında, Fazıl Ahmed Paşa nüshası ile benzer durumda bir nüsha ile daha karşılaşılmıştır; Ragıp Paşa Kütüphanesi 01483-008 numarada Ahlak risalesinin Risâletü’l-Ahd ile karışmaları vakidir. Bu iki risale metinlerinde karışıklığın nerede başlayıp bittiğine dair detay için, Toktaş’ın söz konusu çalışmasına müracaat edilebilir.Bu karışıklık, matbu versiyon ve sözü edilen yazma nüshalara mahsustur. Müellifin, faziletler-reziletler arasında bir denge (itidal) üzere kurduğu ahlak felsefesini, faziletlere dair terimlerin izahına ağırlık vererek aktardığı risalesidir.

Örnek Metin (402b)بسم الله... الحمد لله رب العالمين والصلوة على سيدنا محمد وآله أجمعين وبعد فهذه رسالة للشيخ الرئيس أبي علي الحسين بن عبد الله بن سينا في الأخلاق قال المعتني بأمر نفسه المحب لمعرفة الفضائل وكيفية اقتنائها لتزكو بها نفسه ومعرفة الرذائل وكيفية توقيها تتطهر عنها نفسه... (404b)...فإنهم إنما يجعلون أهل المدن أخيارا بما يعودونهم من أفعال الخير وكذلك أصحاب السياسات الرديئة والمتغلبون على المدن يجعلون أهلها شرارا بما يعودونهم من أفعال الشر تمت الرسالة والحمد لله رب العالمين

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 297.841 / Nazarî ahlâk

Koleksiyon no. 01448-018

Yaprak, satır, sütun sayısı 402b-404b yk., 19 st. ;

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Metin başından sonuna kadar yaldız cetvelle çerçeveli.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk.

Kaynak/Referans Yahya Mehdevî, Fihrist-i Nüshahâ-yı Musannefât-ı İbn Sînâ, (Tahran: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahran, 1333), 22, 23, 52; Ramazan Şeşen, Nevâdirü’l-Mahtûtâti’l-Arabiyye, (Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Cedîd, 1975), I, 105; DİA, XX, 343; Fatih Toktaş, “İbn Sînâ’nın “Risâle fî ‘İlmi’l-Ahlâk” Risalesinin Takdim, Tahkik ve Çevirisi”, DEUİFD, XLIII, (2016): 7-52. Dergipark. Web. 24 Haziran 2024; Gürbüz Deniz, “İbn Sînâ’nın Ahlaka Ait Risalesi (Risale fi’l-Birr ve’l-İsm)”, Diyanet İlmî Dergi, C.50, S.1, (2014): 229-244. Dergipark. Web. 1 Temmuz 2024.

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, Sultan I. Abdülhamid, 1a.

Mühürler Vakıf mührü, Sultan I. Abdulhamid, “el-Hamdü lillâhillezî Hedânâ li-hâzâ ve mâ Künnâ li-Nehtediye lev lâ en Hedânallâh Vakf-ı Abdulhamid Han b. Ahmed Han el-Muzaffer Dâ’imâ”, 1a.Teftiş mührü, Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi Musullulu Behcet Ali Efendi, “Hâhed ez Feyz-i İlâhî es-Seyyid Behcet Ali”, 1185, 1a.