el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
(الإعراب عن قواعد الإعراب)

Name: el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
Author: İbn Hişâm en-Nahvî

İsim	el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb
İsim Orijinal	الإعراب عن قواعد الإعراب
Yazar	İbn Hişâm en-Nahvî
Yazar Orijinal	ابن هشام النحوي، أبو محمد جمال الدين عبد الله بن يوسف بن أحمد المصري الأنصاري
Konu	Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	205x150-170x85 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	547101
Kayıt Numarası	547101
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Tarih	Şevvâl 1027
Notlar	Eserin kısa mukaddimesinde eser ismi, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; müellif ismi, Cemâleddin İbn Hişâm şeklinde tasrih edilmiştir.Ön dış kapak üzerinde eser ismi, Kavâ‘id-i İ‘râb şeklinde; 1a sayfasında İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde kaydedilmiştir. Müellif ismi, 1a sayfasında Cemâleddin Ebû Muhammed Abdullah b. Yusuf eş-Şehîr bi-İbn Hişâm en-Nahvî şeklinde kaydedilmiştir.Müellif ayrıca Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı eserinin mukaddimesinde (Atıf Efendi / 02611, 1a) incelenen bu esere, “el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb olarak isimlendirilen el-Mukaddimetu’s-Suğrâ” şeklinde atıfta bulunmaktadır. Dolayısıyla müellif eserinden aynı zamanda el-Mukaddimetu’s-Suğrâ olarak bahsetmektedir.Müellif, ana başlıkları “bâb”, alt başlıkları “mes’ele” ibareleriyle belirtmiştir.Eser üzerine bir çalışma kaleme alan Ferhat Arıcı, müellifin diğer eserlerinin telif tarihi ve bu eserlerde, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb’a yapılan atıflardan hareketle eserin 740/1340 tarihinde yazılmış olabileceğini ifade etmektedir.İbn Hişâm, ihtilaf bulunmayan mevzuları kısaca anlatmaktayken, ihtilaf bulunan mevzuları örnekleyerek ayrıntılı şekilde anlatmaktadır. Müellif incelediği meselelere dair âyet, hadîs ve Arap şiirinden bir çok şevâhid getirmektedir.Eser üzerine şerh, hâşiye, ihtisar, nazma çekme ve şevâhidinin şerhi türünde bir çok çalışma yapılmıştır.Eser, Reşid el-Ubeydî’nin tahkikiyle 1970 yılında Beyrut’ta ve Ali Fevde Nîl’in tahkikiyle 1981 yılında Riyad’da neşredilmiştir. Bunların yanı sıra eserin bir çok neşri yapılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair yer yer düzeltmeler yer almaktadır.Ana başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmış; alt başlıkların üzeri kırmızı mürekkeple işaretlenmek suretiyle belirtilmiştir. Nüsha müşirlidir.Ön kapağın iç yüzünde mecmuadaki eserlerin sayfa aralıkları kaydedilmiştir.Nüsha harekelidir.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası, varak ve satır sayısı ile hat türü kayıtlıdır.13b sayfasında Kunut duası yer almaktadır. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; cümle, câr-mecrûr, kelime ve harf gibi gramer konularını dört başlıkta işlediği telifidir.
Örnek Metin	(1b)بسم الله... وبه نستعين قال الشيخ الإمام العالم العامل جمال الدين ابن هشام نفع الله المسلمين ببركته هذه فوائد جليلة في قواعد الإعراب يقتفي متأملها جادة الصواب... عملتها عمل من طب لمن حب وسميتها بالإعراب عن قواعد الأعراب ومن الله استمد التوفيق والهداية إلى أقوم طريق بمنه وكرمه وتنحصر في أربعة أبواب الباب الأول في الجملة وأحكامها... (13a)لأن ما لا يوصف لا يعطف عليه عطف البيان كالمضمرات وكثير من المتقدمين يسمون زايدا صلة وبعضهم يسميه مؤكدا وفي هذا القدر كفاية لمن تأمله تمت الكتاب بعون الله اللك الوهاب
Eserin diğer adları	el-Mukaddimetu’s-Suğrâ, المقدمة الصغرى
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	V3033/1
Yaprak, satır, sütun sayısı	1b-13a yk., 15 st.
Cilt özellikleri	Sırtı ve sertabı açık kahverengi deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, miklebli ve şirazeli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 512-5; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, II, 1625-33; Ferhat Arıcı, “İbn Hişâm el-Ensârî’nin el-İ‘râb ‘an Kavâ‘idi’l-İ‘râb Adlı Eserindeki Metodu” Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 4/2, 2020, s. 32-45; DİA, XX, 74-7; XXX, 383-4.
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…99b
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(13a)سوده الفقير الحقير عثمان بن أبو بكر...في شهر شوال المكرم في يوم الخميس لسنة سبع وعشرين ألف

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb

(الإعراب عن قواعد الإعراب)

Yazar İbn Hişâm en-Nahvî

Yazar Orijinal ابن هشام النحوي، أبو محمد جمال الدين عبد الله بن يوسف بن أحمد المصري الأنصاري

Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) diller / Diğer diller / Dil ve dilbilim

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 205x150-170x85 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 547101

Kayıt Numarası 547101

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Tarih Şevvâl 1027

Notlar Eserin kısa mukaddimesinde eser ismi, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde; müellif ismi, Cemâleddin İbn Hişâm şeklinde tasrih edilmiştir.Ön dış kapak üzerinde eser ismi, Kavâ‘id-i İ‘râb şeklinde; 1a sayfasında İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb şeklinde kaydedilmiştir. Müellif ismi, 1a sayfasında Cemâleddin Ebû Muhammed Abdullah b. Yusuf eş-Şehîr bi-İbn Hişâm en-Nahvî şeklinde kaydedilmiştir.Müellif ayrıca Muğni’l-Lebîb an Kütübi’l-E‘ârîb adlı eserinin mukaddimesinde (Atıf Efendi / 02611, 1a) incelenen bu esere, “el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb olarak isimlendirilen el-Mukaddimetu’s-Suğrâ” şeklinde atıfta bulunmaktadır. Dolayısıyla müellif eserinden aynı zamanda el-Mukaddimetu’s-Suğrâ olarak bahsetmektedir.Müellif, ana başlıkları “bâb”, alt başlıkları “mes’ele” ibareleriyle belirtmiştir.Eser üzerine bir çalışma kaleme alan Ferhat Arıcı, müellifin diğer eserlerinin telif tarihi ve bu eserlerde, el-İ‘râb an Kavâ‘idi’l-İ‘râb’a yapılan atıflardan hareketle eserin 740/1340 tarihinde yazılmış olabileceğini ifade etmektedir.İbn Hişâm, ihtilaf bulunmayan mevzuları kısaca anlatmaktayken, ihtilaf bulunan mevzuları örnekleyerek ayrıntılı şekilde anlatmaktadır. Müellif incelediği meselelere dair âyet, hadîs ve Arap şiirinden bir çok şevâhid getirmektedir.Eser üzerine şerh, hâşiye, ihtisar, nazma çekme ve şevâhidinin şerhi türünde bir çok çalışma yapılmıştır.Eser, Reşid el-Ubeydî’nin tahkikiyle 1970 yılında Beyrut’ta ve Ali Fevde Nîl’in tahkikiyle 1981 yılında Riyad’da neşredilmiştir. Bunların yanı sıra eserin bir çok neşri yapılmıştır.Nüshada sayfa kenarlarında metne dair yer yer düzeltmeler yer almaktadır.Ana başlıklar kırmızı mürekkeple yazılmış; alt başlıkların üzeri kırmızı mürekkeple işaretlenmek suretiyle belirtilmiştir. Nüsha müşirlidir.Ön kapağın iç yüzünde mecmuadaki eserlerin sayfa aralıkları kaydedilmiştir.Nüsha harekelidir.1a’da nüshanın değişmeden önceki ve şimdiki demirbaş numarası, varak ve satır sayısı ile hat türü kayıtlıdır.13b sayfasında Kunut duası yer almaktadır. Eser, İbn Hişâm’ın i‘râb tahlillerine dair; cümle, câr-mecrûr, kelime ve harf gibi gramer konularını dört başlıkta işlediği telifidir.

Örnek Metin (1b)بسم الله... وبه نستعين قال الشيخ الإمام العالم العامل جمال الدين ابن هشام نفع الله المسلمين ببركته هذه فوائد جليلة في قواعد الإعراب يقتفي متأملها جادة الصواب... عملتها عمل من طب لمن حب وسميتها بالإعراب عن قواعد الأعراب ومن الله استمد التوفيق والهداية إلى أقوم طريق بمنه وكرمه وتنحصر في أربعة أبواب الباب الأول في الجملة وأحكامها... (13a)لأن ما لا يوصف لا يعطف عليه عطف البيان كالمضمرات وكثير من المتقدمين يسمون زايدا صلة وبعضهم يسميه مؤكدا وفي هذا القدر كفاية لمن تأمله تمت الكتاب بعون الله اللك الوهاب

Eserin diğer adları el-Mukaddimetu’s-Suğrâ, المقدمة الصغرى

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. V3033/1

Yaprak, satır, sütun sayısı 1b-13a yk., 15 st.

Cilt özellikleri Sırtı ve sertabı açık kahverengi deri, kapakları ebru kâğıt kaplı, miklebli ve şirazeli cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 512-5; el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, II, 1625-33; Ferhat Arıcı, “İbn Hişâm el-Ensârî’nin el-İ‘râb ‘an Kavâ‘idi’l-İ‘râb Adlı Eserindeki Metodu” Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 4/2, 2020, s. 32-45; DİA, XX, 74-7; XXX, 383-4.

Mühürler Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, 1a…99b

İstinsah kaydı (Arap harfli) (13a)سوده الفقير الحقير عثمان بن أبو بكر...في شهر شوال المكرم في يوم الخميس لسنة سبع وعشرين ألف