Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf
(درر الأصداف في حل عقد الكشاف)

Name: Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf
Author: el-Fâzılü’l-Yemenî

İsim	Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf
İsim Orijinal	درر الأصداف في حل عقد الكشاف
Yazar	el-Fâzılü’l-Yemenî
Yazar Orijinal	الفاضل اليمني، عماد الدين يحيى بن قاسم بن عمر العلوي الصنعاني الحسني
Konu	Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	244x160-172x98 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	50
Kayıt Numarası	50
Lokasyon	Ragıp Paşa Kütüphanesi/Ragıp Paşa
Notlar	Ia sayfasında eser ismi “İntisâf ale’l-Keşşâf”, müellif ismi Kutbuddin eş-Şîrâzî olarak yazılmışsa da bu kayıt hatalıdır. Bazı kaynaklarda ve kütüphane kayıtlarında Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf haşiyesi nispet edilmektedir. Ancak yapılan son çalışmalar, Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye ait bir el-Keşşâf haşiyesinin henüz tespit edilmediğini, ona nispet edilen nüshaların aslında ya Kutbuddin el-Fâlî ya da Kutbuddin er-Râzî’ye ait haşiyeler olduğunu, kaynaklardaki nispetlerin de isim karışıklığından kaynaklandığını, zahriyesinde İntisâf ismiyle Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye nispet edilen Ragıp Paşa 00031 numaradaki bu eserin ise Yemenî’ye ait Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf olduğunu ortaya koymuştur (Boyalık, 2017, 2018, 2019. Bkz. Kaynak/Referans).Katalog kaydında verilen telif tarihi bilgisi eserin Süleymaniye Ktp., Laleli / 00342 numaralı nüshasında yer almaktadır (208a).Ragıp Paşa’daki bu nüshada mihrabiye nesif tezhipli, sayfa cetvelleri yaldızlıdır. Sure başlıkları, “kavluhu” kelimeleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Sure isimlerinin kırmızı mürekkeple yazılmadığı yerlerde besmelenin sîni çekilerek yeni surenin başladığı gösterilmiştir. Bazı sayfa kenarlarında tashihler bulunmaktadır. Yapraklar reddadelidir. 10 yaprakta bir forma sayısı kaydedilmiştir.Ia sayfasında kütüphane kaşesi vardır. 1a sayfasında nüsha numarası kaydedilmiştir. Zemahşerî’nin tefsir klasiği el-Keşşâf üzerine Yemenî’nin yazdığı ilk haşiye olup mukaddimeden Nâs suresinin tefsirine kadar gelen tam bir haşiyedir. Eserde, el-Keşşâf üzerine yazılan pek çok haşiyenin aksine musannif Zemahşerî’nin mensup olduğu Mutezile mezhebine ait görüşlerin savunulduğu gözlenmektedir.
Örnek Metin	(1b)بسم الله... حمدا لله الذي أنزل الفرقان على عبده ليكون للعالمين نذيرا ونزله معجزة له... فإن كتاب الكشاف عن حقائق التنزيل ودقائق المعاني والبيان والتأويل كتاب ليس له في التفسير شبه ولا نظير... أحببت أن أكتب حاشية أسلك فيها طريق الإنصاف وأتجنب عن الميل والخبط والاعتساف... [قال] العلامة أستاذ الدنيا فخر خوارزم جار الله محمود بن عمر الزمخشري...(2a)الحمد لله الذي أنزل القرآن إلى قوله وما هي إلا صفات مبتدأ مبتدع وسمات منشأ مخترع [أقول] اعلم أن القرآن هو كلام الله النازل على رسوله المنقول إلينا بالتواتر المتحدي بسورة منه وإذا عرفت هذا فاعلم أن أهل العدل أطبقوا على أنه محدث مخلوق... (216a)وهذا قريب من معنى ما روي عنه وهو قوله الله تعالى أنزل القرآن وأنا فسرته ولعمري إنه بز الأوائل والأواخر وأتى تأويله ما لم يسبق إليه أحد من الأفاضل جعل الله سعيه مشكورا وعمله متقبلا مبرورا والحمد لله على الإتمام وصلى الله وسلم على خير خلقه محمد وآله وأصحابه الكرام
Eserin diğer adları	Hâşiye ale’l-Keşşâf an Hakâ’iki Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Te’vîl, حاشية على الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل وعيون الأقاويل في وجوه التأويل
Eser türü	Haşiye
Tasnif numarası/Konu	297.22 / Dirâyet tefsirleri
Koleksiyon no.	00031
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+316 yk., 25 st.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Tezhip, Mihrâbiye, 1b
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Telif tarihi	13 Cemâziyelâhir 733
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1475; Zirikli, el-A‘lâm, VIII, 163; Ömer Rıza Kehhâle, Mu‘cemü’l-Müellifîn, XIII, 219; M. Taha Boyalık, “Kutbüddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf Şerhi Nispeti Meselesi,” İslâm Araştırmaları Dergisi, s. 37 (2017): 101-118; M. Taha Boyalık, “Kutbüddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf Şerhi Nispeti Konusunda Yeni Veriler,” İslâm Araştırmaları Dergisi, s. 40 (2018): 175-18; Mehmet Taha Boyalık, el-Keşşâf Literatürü Zemahşerî’nin Tefsir Klasiğinin Etki Tarihi (Ankara: TDV Yayınları, 2019), 64-66, 98-101
Mühürler	Vakıf mührü, Mehmed Râgıb Paşa, “Hasbiyallâhu Vahdehû Mine’l-Kütübilletî vakafehe’l-Fakîr ilâ Âlâ’i Rabbihî zi’l-Mevâhib Mehmed el-Med‘uvv beyne’s-Sudûr bi’r-Râgıb ve Kefâ Abdehû”, 1175, 1a, 159a, 316bKütüphane mührü, “T.C. Ragıp Paşa Kütüphanesi Müdürlüğü”, 1989, 1a, 62a, 316b

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf

(درر الأصداف في حل عقد الكشاف)

Yazar el-Fâzılü’l-Yemenî

Yazar Orijinal الفاضل اليمني، عماد الدين يحيى بن قاسم بن عمر العلوي الصنعاني الحسني

Konu Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 244x160-172x98 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 50

Kayıt Numarası 50

Lokasyon Ragıp Paşa Kütüphanesi/Ragıp Paşa

Notlar Ia sayfasında eser ismi “İntisâf ale’l-Keşşâf”, müellif ismi Kutbuddin eş-Şîrâzî olarak yazılmışsa da bu kayıt hatalıdır. Bazı kaynaklarda ve kütüphane kayıtlarında Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf haşiyesi nispet edilmektedir. Ancak yapılan son çalışmalar, Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye ait bir el-Keşşâf haşiyesinin henüz tespit edilmediğini, ona nispet edilen nüshaların aslında ya Kutbuddin el-Fâlî ya da Kutbuddin er-Râzî’ye ait haşiyeler olduğunu, kaynaklardaki nispetlerin de isim karışıklığından kaynaklandığını, zahriyesinde İntisâf ismiyle Kutbuddin eş-Şîrâzî’ye nispet edilen Ragıp Paşa 00031 numaradaki bu eserin ise Yemenî’ye ait Dürerü’l-Asdâf fî Halli Ukadi’l-Keşşâf olduğunu ortaya koymuştur (Boyalık, 2017, 2018, 2019. Bkz. Kaynak/Referans).Katalog kaydında verilen telif tarihi bilgisi eserin Süleymaniye Ktp., Laleli / 00342 numaralı nüshasında yer almaktadır (208a).Ragıp Paşa’daki bu nüshada mihrabiye nesif tezhipli, sayfa cetvelleri yaldızlıdır. Sure başlıkları, “kavluhu” kelimeleri kırmızı mürekkeple yazılmıştır. Sure isimlerinin kırmızı mürekkeple yazılmadığı yerlerde besmelenin sîni çekilerek yeni surenin başladığı gösterilmiştir. Bazı sayfa kenarlarında tashihler bulunmaktadır. Yapraklar reddadelidir. 10 yaprakta bir forma sayısı kaydedilmiştir.Ia sayfasında kütüphane kaşesi vardır. 1a sayfasında nüsha numarası kaydedilmiştir. Zemahşerî’nin tefsir klasiği el-Keşşâf üzerine Yemenî’nin yazdığı ilk haşiye olup mukaddimeden Nâs suresinin tefsirine kadar gelen tam bir haşiyedir. Eserde, el-Keşşâf üzerine yazılan pek çok haşiyenin aksine musannif Zemahşerî’nin mensup olduğu Mutezile mezhebine ait görüşlerin savunulduğu gözlenmektedir.

Örnek Metin (1b)بسم الله... حمدا لله الذي أنزل الفرقان على عبده ليكون للعالمين نذيرا ونزله معجزة له... فإن كتاب الكشاف عن حقائق التنزيل ودقائق المعاني والبيان والتأويل كتاب ليس له في التفسير شبه ولا نظير... أحببت أن أكتب حاشية أسلك فيها طريق الإنصاف وأتجنب عن الميل والخبط والاعتساف... [قال] العلامة أستاذ الدنيا فخر خوارزم جار الله محمود بن عمر الزمخشري...(2a)الحمد لله الذي أنزل القرآن إلى قوله وما هي إلا صفات مبتدأ مبتدع وسمات منشأ مخترع [أقول] اعلم أن القرآن هو كلام الله النازل على رسوله المنقول إلينا بالتواتر المتحدي بسورة منه وإذا عرفت هذا فاعلم أن أهل العدل أطبقوا على أنه محدث مخلوق... (216a)وهذا قريب من معنى ما روي عنه وهو قوله الله تعالى أنزل القرآن وأنا فسرته ولعمري إنه بز الأوائل والأواخر وأتى تأويله ما لم يسبق إليه أحد من الأفاضل جعل الله سعيه مشكورا وعمله متقبلا مبرورا والحمد لله على الإتمام وصلى الله وسلم على خير خلقه محمد وآله وأصحابه الكرام

Eserin diğer adları Hâşiye ale’l-Keşşâf an Hakâ’iki Gavâmizi’t-Tenzîl ve Uyûni’l-Ekâvîl fî Vücûhi’t-Te’vîl, حاشية على الكشاف عن حقائق غوامض التنزيل وعيون الأقاويل في وجوه التأويل

Eser türü Haşiye

Tasnif numarası/Konu 297.22 / Dirâyet tefsirleri

Koleksiyon no. 00031

Yaprak, satır, sütun sayısı I+316 yk., 25 st.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip, Mihrâbiye, 1b

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Telif tarihi 13 Cemâziyelâhir 733

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1475; Zirikli, el-A‘lâm, VIII, 163; Ömer Rıza Kehhâle, Mu‘cemü’l-Müellifîn, XIII, 219; M. Taha Boyalık, “Kutbüddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf Şerhi Nispeti Meselesi,” İslâm Araştırmaları Dergisi, s. 37 (2017): 101-118; M. Taha Boyalık, “Kutbüddin eş-Şîrâzî’ye el-Keşşâf Şerhi Nispeti Konusunda Yeni Veriler,” İslâm Araştırmaları Dergisi, s. 40 (2018): 175-18; Mehmet Taha Boyalık, el-Keşşâf Literatürü Zemahşerî’nin Tefsir Klasiğinin Etki Tarihi (Ankara: TDV Yayınları, 2019), 64-66, 98-101

Mühürler Vakıf mührü, Mehmed Râgıb Paşa, “Hasbiyallâhu Vahdehû Mine’l-Kütübilletî vakafehe’l-Fakîr ilâ Âlâ’i Rabbihî zi’l-Mevâhib Mehmed el-Med‘uvv beyne’s-Sudûr bi’r-Râgıb ve Kefâ Abdehû”, 1175, 1a, 159a, 316bKütüphane mührü, “T.C. Ragıp Paşa Kütüphanesi Müdürlüğü”, 1989, 1a, 62a, 316b