Risâletü’l-Ahd.
(رسالة العهد.)

Name: Risâletü’l-Ahd.
Author: İbn Sînâ

İsim	Risâletü’l-Ahd.
İsim Orijinal	رسالة العهد.
Yazar	İbn Sînâ
Yazar Orijinal	ابن سينا، أبو علي حسين بن عبد الله بن علي بن سينا البخاري
Konu	Ahlâkî eserler / İslam ahlâk ve âdâbı / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	198x109-126x73 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	267612
Kayıt Numarası	267612
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hamidiye
Notlar	İbn Sînâ mecmuası olarak nitelenebilecek bu nüshada eserler genellikle kendisine ait iken; ona nispet edilmiş ya da onunla ilgili eserler de bulunmaktadır.Nüsha sonundaki Ib-IIa’da, nüshada yer alan eserlerin fihristi vardır.Müellifin eserine dair iki husus dikkat çekicidir. Öncelikle bazı nüshalarda Risâletü’l-Ahd’ın müellifin “Rislâle fi’l-Ahlâk” adlı eseri ile metin içerisinde karışıklığı söz konusudur. Konuya değinen Bekir Karlığa’nın görüşlerine yer veren Toktaş çalışmasında, İbn Sînâ’nın eserlerinin bulunduğu “Tis‘u Resâ’il” (İstanbul, 1298) adlı matbu nüshaya işaret eder. Mehdevî de (s. 23), matbu nüshalarda iki metnin birbiri ile karışmış bir halde tahkik edildiğini belirtir. Karlığa’ya göre, bu tahkikler bir ihtimal Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 00868 numaralı yazma nüshadan alınmıştır (Toktaş, 9, 10, 18). Fakat nüsha taramasında, Fazıl Ahmed Paşa nüshası ile benzer durumda bir nüsha ile daha karşılaşılmıştır; Ragıp Paşa Kütüphanesi 01483-008 numarada Ahlak risalesinin Risâletü’l-Ahd ile karışmaları vakidir. Bu iki risale metinlerinde karışıklığın nerede başlayıp bittiğine dair detay için, Toktaş’ın söz konusu çalışmasına müracaat edilebilir. Diğer matbu versiyon, “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” (Mısır, 1328) adında olup iki metin arasında tedahül burada yoktur.Esere dair bir diğer husus, Mehdevî’nin de işaret ettiği gibi eserin iki rivayetinin bulunmasıdır. Her iki rivayetin metinleri incelenmiş ve aralarında iki temel farklılık bulunduğu tespit edilmiştir. Daha belirgin olan, başlangıç cümlelerindeki zamirin ilk rivayette müfret; ikinci rivayetteyse müsenna olmasıdır. Diğer farklılık ikinci rvayetin daha uzun oluşudur. Elimizdeki birinci rivayetin metnini Ayasofya 04849-027 nüshasındaki ikinci rivayetle mukayese edince, Hamidiye nüshasında başlangıcın üçüncü satırında “ثم يقبل على هذه النفس المزينة” ifadesinden itibaren olan kısım Ayasofya nüshasında metnin ikinci sayfasında (135a) beşinci satır başına denk gelmektedir. Yani Ayasofya nüshasındaki rivayet, bir sayfa kadar ilave kısım ihtiva etmektedir. İşaret edilen yerden sonuna kadar iki metnin ufak farklılıklarla örtüştüğü söylenebilir. Portal’de elimizdeki metne ilaveten birinci rivayetin tespit edilen nüshaları; Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589-078 (sayfa kenarında), Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894-105, Fatih Koleksiyonu 03170-003, İyd Mehmed Efendi Koleksiyonu 00085-007 (“Mecmû‘atü’r-Resâ’il” adıyla basılmış) ve Ayasofya Koleksiyonu 04829-030 şeklindedir. İkinci rivayetin tespit edilen nüshaları ise; Hüseyin Çelebi Koleksiyonu 01194-20 ve Ayasofya Koleksiyonu 04849-027 olup Ayasofya nüshasında metnin ilk sayfa kenarında müstensih tarafından tutulmuş bir not bulunur. Notta önce ilk rivayetin başlangıç cümlesi yazılmış, ardından ilk rivayetteki zamirin tekil olduğu, fakat buradaki istinsahta ikinci rivayetin doğruya daha yakın olduğu için tercih edildiği belirtilmiştir. Ayrıca bu nüshanın metni sonunda mukabele kaydı vardır. Müellifin ahlak konusunda kaleme aldığı risalelerinden birisi olup risalenin iki rivayeti bulunmaktadır. Buradaki metin, müfret zamirle ahidin başladığı rivayettir.
Örnek Metin	(561b)رسالة عهد للشيخ الرئيس أبي علي سينا بسم الله... بعد أن أشار فيه إلى أنه عاهد بتزكية نفسه بمقدار ما وهب له من قوتها ليخرجها عن القوة إلى الفعل عالما من عوالم العقل فيه الهيئة المجردة عن المادة ويحصل كما لها من جهة العلم والحكمة حتى يصير... (562b)...[فمن] عاهد الله أن يسير بهذه السيرة ويدين بهذه الديانة كان الله له ووفقه لما يتوخاه بمنه وهو حسبنا هاديا ومعينا وحافظا
Tasnif numarası/Konu	297.841 / Nazarî ahlâk
Koleksiyon no.	01448-046
Yaprak, satır, sütun sayısı	561b-562b yk., 19 st. ;
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Metin başından sonuna kadar yaldız cetvelle çerçeveli.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Ta‘lîk.
Kaynak/Referans	DİA, XX, 341; Yahya Mehdevî, Fihrist-i Nüshahâ-yı Musannefât-ı İbn Sînâ, (Tahran: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahran, 1333), 23, 182-83; Fatih Toktaş, “İbn Sînâ’nın “Risâle fî ‘İlmi’l-Ahlâk” Risalesinin Takdim, Tahkik ve Çevirisi”, DEUİFD, XLIII, (2016): 7-52. Dergipark. Web. 3 Ekim 2024.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, Sultan I. Abdülhamid, 1a.
Mühürler	Vakıf mührü, Sultan I. Abdulhamid, “el-Hamdü lillâhillezî Hedânâ li-hâzâ ve mâ Künnâ li-Nehtediye lev lâ en Hedânallâh Vakf-ı Abdulhamid Han b. Ahmed Han el-Muzaffer Dâ’imâ”, 1a.Teftiş mührü, Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi Musullulu Behcet Ali Efendi, “Hâhed ez Feyz-i İlâhî es-Seyyid Behcet Ali”, 1185, 1a.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Risâletü’l-Ahd.

(رسالة العهد.)

Yazar İbn Sînâ

Yazar Orijinal ابن سينا، أبو علي حسين بن عبد الله بن علي بن سينا البخاري

Konu Ahlâkî eserler / İslam ahlâk ve âdâbı / İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 198x109-126x73 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 267612

Kayıt Numarası 267612

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hamidiye

Notlar İbn Sînâ mecmuası olarak nitelenebilecek bu nüshada eserler genellikle kendisine ait iken; ona nispet edilmiş ya da onunla ilgili eserler de bulunmaktadır.Nüsha sonundaki Ib-IIa’da, nüshada yer alan eserlerin fihristi vardır.Müellifin eserine dair iki husus dikkat çekicidir. Öncelikle bazı nüshalarda Risâletü’l-Ahd’ın müellifin “Rislâle fi’l-Ahlâk” adlı eseri ile metin içerisinde karışıklığı söz konusudur. Konuya değinen Bekir Karlığa’nın görüşlerine yer veren Toktaş çalışmasında, İbn Sînâ’nın eserlerinin bulunduğu “Tis‘u Resâ’il” (İstanbul, 1298) adlı matbu nüshaya işaret eder. Mehdevî de (s. 23), matbu nüshalarda iki metnin birbiri ile karışmış bir halde tahkik edildiğini belirtir. Karlığa’ya göre, bu tahkikler bir ihtimal Köprülü Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 00868 numaralı yazma nüshadan alınmıştır (Toktaş, 9, 10, 18). Fakat nüsha taramasında, Fazıl Ahmed Paşa nüshası ile benzer durumda bir nüsha ile daha karşılaşılmıştır; Ragıp Paşa Kütüphanesi 01483-008 numarada Ahlak risalesinin Risâletü’l-Ahd ile karışmaları vakidir. Bu iki risale metinlerinde karışıklığın nerede başlayıp bittiğine dair detay için, Toktaş’ın söz konusu çalışmasına müracaat edilebilir. Diğer matbu versiyon, “Mecmû‘atü’r-Resâ’il” (Mısır, 1328) adında olup iki metin arasında tedahül burada yoktur.Esere dair bir diğer husus, Mehdevî’nin de işaret ettiği gibi eserin iki rivayetinin bulunmasıdır. Her iki rivayetin metinleri incelenmiş ve aralarında iki temel farklılık bulunduğu tespit edilmiştir. Daha belirgin olan, başlangıç cümlelerindeki zamirin ilk rivayette müfret; ikinci rivayetteyse müsenna olmasıdır. Diğer farklılık ikinci rvayetin daha uzun oluşudur. Elimizdeki birinci rivayetin metnini Ayasofya 04849-027 nüshasındaki ikinci rivayetle mukayese edince, Hamidiye nüshasında başlangıcın üçüncü satırında “ثم يقبل على هذه النفس المزينة” ifadesinden itibaren olan kısım Ayasofya nüshasında metnin ikinci sayfasında (135a) beşinci satır başına denk gelmektedir. Yani Ayasofya nüshasındaki rivayet, bir sayfa kadar ilave kısım ihtiva etmektedir. İşaret edilen yerden sonuna kadar iki metnin ufak farklılıklarla örtüştüğü söylenebilir. Portal’de elimizdeki metne ilaveten birinci rivayetin tespit edilen nüshaları; Köprülü Kütüphanesi Fazıl Ahmed Paşa Koleksiyonu 01589-078 (sayfa kenarında), Nuruosmaniye Koleksiyonu 04894-105, Fatih Koleksiyonu 03170-003, İyd Mehmed Efendi Koleksiyonu 00085-007 (“Mecmû‘atü’r-Resâ’il” adıyla basılmış) ve Ayasofya Koleksiyonu 04829-030 şeklindedir. İkinci rivayetin tespit edilen nüshaları ise; Hüseyin Çelebi Koleksiyonu 01194-20 ve Ayasofya Koleksiyonu 04849-027 olup Ayasofya nüshasında metnin ilk sayfa kenarında müstensih tarafından tutulmuş bir not bulunur. Notta önce ilk rivayetin başlangıç cümlesi yazılmış, ardından ilk rivayetteki zamirin tekil olduğu, fakat buradaki istinsahta ikinci rivayetin doğruya daha yakın olduğu için tercih edildiği belirtilmiştir. Ayrıca bu nüshanın metni sonunda mukabele kaydı vardır. Müellifin ahlak konusunda kaleme aldığı risalelerinden birisi olup risalenin iki rivayeti bulunmaktadır. Buradaki metin, müfret zamirle ahidin başladığı rivayettir.

Örnek Metin (561b)رسالة عهد للشيخ الرئيس أبي علي سينا بسم الله... بعد أن أشار فيه إلى أنه عاهد بتزكية نفسه بمقدار ما وهب له من قوتها ليخرجها عن القوة إلى الفعل عالما من عوالم العقل فيه الهيئة المجردة عن المادة ويحصل كما لها من جهة العلم والحكمة حتى يصير... (562b)...[فمن] عاهد الله أن يسير بهذه السيرة ويدين بهذه الديانة كان الله له ووفقه لما يتوخاه بمنه وهو حسبنا هاديا ومعينا وحافظا

Tasnif numarası/Konu 297.841 / Nazarî ahlâk

Koleksiyon no. 01448-046

Yaprak, satır, sütun sayısı 561b-562b yk., 19 st. ;

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Metin başından sonuna kadar yaldız cetvelle çerçeveli.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk.

Kaynak/Referans DİA, XX, 341; Yahya Mehdevî, Fihrist-i Nüshahâ-yı Musannefât-ı İbn Sînâ, (Tahran: İntişârât-ı Dânişgâh-ı Tahran, 1333), 23, 182-83; Fatih Toktaş, “İbn Sînâ’nın “Risâle fî ‘İlmi’l-Ahlâk” Risalesinin Takdim, Tahkik ve Çevirisi”, DEUİFD, XLIII, (2016): 7-52. Dergipark. Web. 3 Ekim 2024.

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, Sultan I. Abdülhamid, 1a.

Mühürler Vakıf mührü, Sultan I. Abdulhamid, “el-Hamdü lillâhillezî Hedânâ li-hâzâ ve mâ Künnâ li-Nehtediye lev lâ en Hedânallâh Vakf-ı Abdulhamid Han b. Ahmed Han el-Muzaffer Dâ’imâ”, 1a.Teftiş mührü, Evkâf-ı Haremeyn Müfettişi Musullulu Behcet Ali Efendi, “Hâhed ez Feyz-i İlâhî es-Seyyid Behcet Ali”, 1185, 1a.