Âdâbü’l-Bahs ve’l-Münâzara
(آداب البحث والمناظرة)

Name: Âdâbü’l-Bahs ve’l-Münâzara
Author: Şemseddin Muhammed b. Eşref es-Semerkandî el-Hüseynî

İsim	Âdâbü’l-Bahs ve’l-Münâzara
İsim Orijinal	آداب البحث والمناظرة
Yazar	Şemseddin Muhammed b. Eşref es-Semerkandî el-Hüseynî
Yazar Orijinal	شمس الدين محمد بن أشرف السمرقندي الحسيني
Konu	Felsefe ve psikoloji
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	175x115-125x60 mm
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	546879
Kayıt Numarası	546879
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Tarih	23 Rebiülevvel 985
Notlar	Eser ismi, IIa ve 41b sayfalarında Risâle fî Âdâbi’l-Bahs şeklinde kaydedilmiştir. Ayrıca 45b’de risâlenin sonunda eser ismi müstensih tarafından Mukaddimetu’s-Semerkandî şeklinde kaydedilmiştir. Bu durum eserin, aynı isimde eseri bulunan Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye (ö. 373/983) nispet edilmesine sebebiyet vermiştir. Zira bu hata Ia’da, nüshada yer alan ilk risalenin isminin Şerhu Kutbi Geylânî alâ Mukaddimeti Ebi’l-Leys es Semerkandî şeklinde yanlış kaydedilmiş olmasıyla sonuçlanmıştır. Eser ismi, müellifin 41b’de yer alan mukaddimesinde, eserinin konusunu belirttiği ifadeden türetilmiştir.Eser üzerine el-Beheştî ve Kemâleddin Mes‘ûd b. Hüseyin eş-Şirvânî gibi meşhur âlimler tarafından birçok şerh ve hâşiye yazılmıştır. Eser Mahmûd el-İmâm el-Mansûrî tarafından Kahire’de 1353 yılında neşredilmiştir.Müellif münâzâ ilminin sistemleştiren kişi olarak kabul görülmüştür. Eserinde münazara eden tarafları her türlü zihnî yanılma ve hatadan kurtararak tartışılan konuda hakikatin ortaya çıkarılmasını kolaylaştırmayı hedefleyen müellif, tarafların sağlıklı bir sonuca ulaşmaları için mantık bilmeleri gerektiğini ifade etmektedir.Nüshada sayfa kenarlarında ve satır aralarında metne dair çeşitli notlar, açıklamalar ve düzeltmeler yer almaktadır.Bölüm ve söz başları kırmızı mürekkeple yazılmıştır. 45b’den sonra iki adet boş yaprak vardır.Eser, kendinden önce ve sonra yer alan her iki risaleyle aynı kalemden çıkmış gözükmektedir. Zikri geçen her iki risalenin ayrı istinsah kayıtları bulunmaktadır. istinsah edildikleri sene aynı olsa da aylar farklıdır. Bu risalenin de aynı senede yazıldığı tahmin edilmektedir. Nüsha müşirlidir.Sayfa kenarlarında eserin şârihlerinden olan Kutbuddin Muhammed el-Geylânî, Kemâleddin Mes‘ûd b. Hüseyin eş-Şirvânî gibi müelliflerden nakiller vardır. Eser, Semerkandî tarafından münâzara ve ilmî ispatlama yöntemi üzerine kaleme alınmıştır. Eserini üç bölüm olarak kaleme alan müellif, münazara âdâbını mantık konularını işledikten sonra zikretmiştir.
Örnek Metin	(41b)بسم الله... المنة لواهب العقل هذه رسالة في آداب البحث يحتاج إليها كل متعلم لتكون حافظة له في البحث من الضلالة... أردت نظم منثورها وجمع مأثورها تحفة للأخ... شرف الملة والدين عبد الرحمن... وهي مرتبة على ثلثة فصول الأول في التعريفات... (45b)...نقول هذا المنع لا يضرنا لأنه لو كان ذلك التقدير ثابتا في نفس الأمر يتم ما ذكرنا وإن لم يكن يلزم العلية وبها يحصل الطلوب كما مر والله أعلم بالصواب والله المرجع والمآب
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	160 / Mantık
Koleksiyon no.	V2883/2
Yaprak, satır, sütun sayısı	41b-47b yk., 19 st.
Cilt özellikleri	Kestane rengi deri üzerine, şemseli, miklebli ve şirazeli cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 269-70; Muhammet Çelik, “Âdâbu’l-Bahs ve’l-Munâzaranın Kaynağı ve Eserleri (14-20. yy.)”. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi s. 5/2 (Aralık / 2022): 207-249; DİA, XXXVI, 475-7;
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, İbrahim Efendi Taşkendî, IaTemellük kaydı, Ahmed el-Ulvânî, IaTemellük kaydı, Hüseyin Paşa Medresesi Müderrisi Muhammed b. Hüseyin, Bursa, 1a
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, IaŞahıs mührü, “Ahmed b. Abdüllatîf…”, IaMühür, okunamadı, IaŞahıs mührü, Hüseyin Paşa Medresesi Müderrisi Muhammed b. Hüseyin, “Şefâ‘at Hâhed ez-Şâh-ı Rusul Muhammed”, 1a
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(71a)قد وقع الفراغ...على يد العبد الضعيف أحمد بن عبد اللطيف... يوم الإثنين في الثالث والعشرين من شهر ربيع الأول من شهور خمس وثمانين وتسعمائة بدمشق الشام...عند الجامع الكبير جامع بني أمية في المدرسة العزيزية

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Âdâbü’l-Bahs ve’l-Münâzara

(آداب البحث والمناظرة)

Yazar Şemseddin Muhammed b. Eşref es-Semerkandî el-Hüseynî

Yazar Orijinal شمس الدين محمد بن أشرف السمرقندي الحسيني

Konu Felsefe ve psikoloji

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 175x115-125x60 mm

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 546879

Kayıt Numarası 546879

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Tarih 23 Rebiülevvel 985

Notlar Eser ismi, IIa ve 41b sayfalarında Risâle fî Âdâbi’l-Bahs şeklinde kaydedilmiştir. Ayrıca 45b’de risâlenin sonunda eser ismi müstensih tarafından Mukaddimetu’s-Semerkandî şeklinde kaydedilmiştir. Bu durum eserin, aynı isimde eseri bulunan Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye (ö. 373/983) nispet edilmesine sebebiyet vermiştir. Zira bu hata Ia’da, nüshada yer alan ilk risalenin isminin Şerhu Kutbi Geylânî alâ Mukaddimeti Ebi’l-Leys es Semerkandî şeklinde yanlış kaydedilmiş olmasıyla sonuçlanmıştır. Eser ismi, müellifin 41b’de yer alan mukaddimesinde, eserinin konusunu belirttiği ifadeden türetilmiştir.Eser üzerine el-Beheştî ve Kemâleddin Mes‘ûd b. Hüseyin eş-Şirvânî gibi meşhur âlimler tarafından birçok şerh ve hâşiye yazılmıştır. Eser Mahmûd el-İmâm el-Mansûrî tarafından Kahire’de 1353 yılında neşredilmiştir.Müellif münâzâ ilminin sistemleştiren kişi olarak kabul görülmüştür. Eserinde münazara eden tarafları her türlü zihnî yanılma ve hatadan kurtararak tartışılan konuda hakikatin ortaya çıkarılmasını kolaylaştırmayı hedefleyen müellif, tarafların sağlıklı bir sonuca ulaşmaları için mantık bilmeleri gerektiğini ifade etmektedir.Nüshada sayfa kenarlarında ve satır aralarında metne dair çeşitli notlar, açıklamalar ve düzeltmeler yer almaktadır.Bölüm ve söz başları kırmızı mürekkeple yazılmıştır. 45b’den sonra iki adet boş yaprak vardır.Eser, kendinden önce ve sonra yer alan her iki risaleyle aynı kalemden çıkmış gözükmektedir. Zikri geçen her iki risalenin ayrı istinsah kayıtları bulunmaktadır. istinsah edildikleri sene aynı olsa da aylar farklıdır. Bu risalenin de aynı senede yazıldığı tahmin edilmektedir. Nüsha müşirlidir.Sayfa kenarlarında eserin şârihlerinden olan Kutbuddin Muhammed el-Geylânî, Kemâleddin Mes‘ûd b. Hüseyin eş-Şirvânî gibi müelliflerden nakiller vardır. Eser, Semerkandî tarafından münâzara ve ilmî ispatlama yöntemi üzerine kaleme alınmıştır. Eserini üç bölüm olarak kaleme alan müellif, münazara âdâbını mantık konularını işledikten sonra zikretmiştir.

Örnek Metin (41b)بسم الله... المنة لواهب العقل هذه رسالة في آداب البحث يحتاج إليها كل متعلم لتكون حافظة له في البحث من الضلالة... أردت نظم منثورها وجمع مأثورها تحفة للأخ... شرف الملة والدين عبد الرحمن... وهي مرتبة على ثلثة فصول الأول في التعريفات... (45b)...نقول هذا المنع لا يضرنا لأنه لو كان ذلك التقدير ثابتا في نفس الأمر يتم ما ذكرنا وإن لم يكن يلزم العلية وبها يحصل الطلوب كما مر والله أعلم بالصواب والله المرجع والمآب

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 160 / Mantık

Koleksiyon no. V2883/2

Yaprak, satır, sütun sayısı 41b-47b yk., 19 st.

Cilt özellikleri Kestane rengi deri üzerine, şemseli, miklebli ve şirazeli cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 269-70; Muhammet Çelik, “Âdâbu’l-Bahs ve’l-Munâzaranın Kaynağı ve Eserleri (14-20. yy.)”. Tahkik İslami İlimler Araştırma ve Neşir Dergisi s. 5/2 (Aralık / 2022): 207-249; DİA, XXXVI, 475-7;

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, İbrahim Efendi Taşkendî, IaTemellük kaydı, Ahmed el-Ulvânî, IaTemellük kaydı, Hüseyin Paşa Medresesi Müderrisi Muhammed b. Hüseyin, Bursa, 1a

Mühürler Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Mustafa Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa” 1175, IaŞahıs mührü, “Ahmed b. Abdüllatîf…”, IaMühür, okunamadı, IaŞahıs mührü, Hüseyin Paşa Medresesi Müderrisi Muhammed b. Hüseyin, “Şefâ‘at Hâhed ez-Şâh-ı Rusul Muhammed”, 1a

İstinsah kaydı (Arap harfli) (71a)قد وقع الفراغ...على يد العبد الضعيف أحمد بن عبد اللطيف... يوم الإثنين في الثالث والعشرين من شهر ربيع الأول من شهور خمس وثمانين وتسعمائة بدمشق الشام...عند الجامع الكبير جامع بني أمية في المدرسة العزيزية