el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân.
(الخيرات الحسان في مناقب الإمام الأعظم أبي حنيفة النعمان.)

Name: el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân.
Author: İbn Hacer el-Heytemî

İsim	el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân.
İsim Orijinal	الخيرات الحسان في مناقب الإمام الأعظم أبي حنيفة النعمان.
Yazar	İbn Hacer el-Heytemî
Yazar Orijinal	ابن حجر الهيتمي، أبو العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن محمد الهيتمي السعدي
Konu	Biyografi / Dini liderler, düşünürler, görevliler / Biyografi, şecere, nişanlar (insignia).
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	200x120-152x77 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	198313
Kayıt Numarası	198313
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi
Notlar	Müellif eserin mukaddimesinde İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe’nin menkıbelerine dair yazmış olduğu ilk eserini kaybettiğini, bunun üzerine Şemseddin Muhammed b. Yusuf b. Ali es-Sâlihî ed-Dımaşkî eş-Şâmî’nin eserinden istifade ile yeniden bir eser yazdığını ifade etmektedir. Müellifin yazmış olduğu ilk eserin “el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân” adıyla kaydedilmiş tespit edilen nüsha bilgileri şu şekildedir: Nuruosmaniye / 01290-003, Laleli / 02347-002.Eserin 59a nolu varağında, nüshanın kendisiyle mukabele edildiği nüshada eserin sona erdiği yere işaret eden bir kayıt bulunmaktadır. 59a-60a varakları arasında ise, “O, ümmîlere, içlerinden, kendilerine âyetlerini okuyan, onları temizleyen, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber gönderendir. Hâlbuki onlar, bundan önce apaçık bir sapıklık içinde idiler. (Allah, o peygamberi) onlardan henüz kendilerine katılmayan başkalarına da göndermiştir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Cuma Suresi/2-3) ayet-i kerimelerinin tefsirinde “henüz kendilerine katılmayan başkaları”nın Ebû Hanîfe olup olmadığına dair farklı rivayetler yer almaktadır. Eserin tespit edilen nüshaları üzerinden yapılan karşılaştırmalar neticesinde, iki nüsha (Fazıl Ahmed Paşa / 01595-002, Esad Efendi / 03560-002) dışındaki tüm nüshaların mukabele edilen nüsha gibi tamamlandığı görülmüştür. Kataloğu yapılan Aşir Efendi / 00412-001 nolu nüsha ile zikri geçen diğer iki nüshada yer alan zâid kısmın asıl metne ek olarak müellif tarafından mı kaleme alındığı yoksa farklı bir kaynaktan aktarılan bir fevaid mi olduğu açık değildir. Eserin tespit edilen en eski nüshası olan 28 Cemâziyelûlâ 993 tarihli Hacı Mahmud Efendi / 04704 nolu nüsha dâhil olmak üzere nüshaların geneli dikkate alındığında ekseriyetle bu zâid kısmın bulunmaması sebebiyle eserin bitiş satırları 59a’daki mukabele kaydına göre girilmiştir.Sayfa kenarlarında tashih ve beyan kayıtlar bulunmaktadır.Nüsha üzerinde iki farklı numaralandırma bulunmaktadır. Bunlardan on varakta bir olacak şekilde yapılan numaralandırma doğru olup kataloglamada esas alınmıştır.Fasıl başlıkları ile “tenbih” gibi dikkat çekilmek istenen bazı ibareler kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Başta Ia’da Ebû Hanîfe’nin sahabeden rivayet ettiği hadislere dair İbn Kesîr’in tarihinden aktarılan bir fevâid kaydı bulunmaktadır.1a’da nüsha içinde yer alan eserlerin bilgileri bulunmaktadır. Eser, İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe’nin menâkına dair olup Şemseddin Muhammed eş-Şâmî’nin “Ukûdü’l-Cümân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân” adlı eserinden istifade edilerek üç mukaddime ve kırk fasıl şeklinde kaleme alınmıştır.
Örnek Metin	(1b)بسم الله... الحمد لله الذي اختص العلماء بوراثة الأنبياء والتخلق بأخلاقهم... وبعد فإنه ورد علينا من منذ سنين بمكة المشرفة... رجل من فضلاء القسطنطنية...(2a)وصلحائهم لجمعه بين العلوم النقلية والعقلية... فقال ذلك العالم الفاضل الكامل أود منكم مختصرا جامعا ودستورا لطيفا مانعا يشتمل على تلخيص ما أطال به الأئمة في مناقب الإمام الأعظم والقدوة المقدم أبي حنيفة النعمان... فبادرت إلى امتثال أمره المحتم وبذلت الجهد في تلخيص تلك المناقب... وأعدت النظر فيما لأئمة المناقب من المسالك إلى أن ظفرت بكتاب جامع فيها لصاحبنا الشيخ...(3b)محمد الشامي الدمشقي ثم المصري فلخصت مقاصده ونقحت مصادره وموارده في هذا الكتاب البديع الجامع المحكم المنيع وسميته الخيرات الحسان في مناقب الإمام الأعظم أبي حنيفة النعمان ورتبته على مقدمات ثلاث وأربعين فصلا المقدمة الأولى اعلم أن بعض المتعصبين (59a)كلما ذكره الذاكرين وغفل عن ذكره الغافلون سبحان ربك رب العزة عما يصفون وسلام على المرسلين والحمد لله رب العالمين
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	922.97 / Biyografi / İslam dini
Koleksiyon no.	00412-001
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+1b-61a yk., 19 st. ;
Cilt özellikleri	Tam meşin, yaldızlı, nakışlı, yazma, salbek şemse, cedvelli, miklebli, şirazeli.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Serlevha ve sahife cedvelleri müzehheb.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Telif tarihi	10 Safer 960.
Kaynak/Referans	DİA, XIX, 533; Zirikli, el-A‘lâm, I, 234; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 146.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, 1a
Diğer kayıtlar	Rivayet kaydı, Mustafa Âşir, 10 Muharrem 1210, 1aMukabele kaydı, 19 Muharrem 1210, 59a
Mühürler	Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kadîr Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 1aŞahıs mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Men Sabera Zafera Âşir”, 1a
Diğer bilgi (Arap harfli)	(59a-61a)قال تعالى عز قائلا هو الذي بعث في الأميين رسولا منهم يتلوا عليهم آياته... اختلف المفسرون في هؤلاء الآخرين... وجاء عن سعيد بن المسيب أنه قال لو لم أكن من قريش لتمنيت أن أكون من أبناء فارس من أهل إصفهان

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân.

(الخيرات الحسان في مناقب الإمام الأعظم أبي حنيفة النعمان.)

Yazar İbn Hacer el-Heytemî

Yazar Orijinal ابن حجر الهيتمي، أبو العباس شهاب الدين أحمد بن محمد بن محمد الهيتمي السعدي

Konu Biyografi / Dini liderler, düşünürler, görevliler / Biyografi, şecere, nişanlar (insignia).

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 200x120-152x77 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 198313

Kayıt Numarası 198313

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi

Notlar Müellif eserin mukaddimesinde İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe’nin menkıbelerine dair yazmış olduğu ilk eserini kaybettiğini, bunun üzerine Şemseddin Muhammed b. Yusuf b. Ali es-Sâlihî ed-Dımaşkî eş-Şâmî’nin eserinden istifade ile yeniden bir eser yazdığını ifade etmektedir. Müellifin yazmış olduğu ilk eserin “el-Hayrâtü’l-Hisân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân” adıyla kaydedilmiş tespit edilen nüsha bilgileri şu şekildedir: Nuruosmaniye / 01290-003, Laleli / 02347-002.Eserin 59a nolu varağında, nüshanın kendisiyle mukabele edildiği nüshada eserin sona erdiği yere işaret eden bir kayıt bulunmaktadır. 59a-60a varakları arasında ise, “O, ümmîlere, içlerinden, kendilerine âyetlerini okuyan, onları temizleyen, onlara kitabı ve hikmeti öğreten bir peygamber gönderendir. Hâlbuki onlar, bundan önce apaçık bir sapıklık içinde idiler. (Allah, o peygamberi) onlardan henüz kendilerine katılmayan başkalarına da göndermiştir. O, mutlak güç sahibidir, hüküm ve hikmet sahibidir.” (Cuma Suresi/2-3) ayet-i kerimelerinin tefsirinde “henüz kendilerine katılmayan başkaları”nın Ebû Hanîfe olup olmadığına dair farklı rivayetler yer almaktadır. Eserin tespit edilen nüshaları üzerinden yapılan karşılaştırmalar neticesinde, iki nüsha (Fazıl Ahmed Paşa / 01595-002, Esad Efendi / 03560-002) dışındaki tüm nüshaların mukabele edilen nüsha gibi tamamlandığı görülmüştür. Kataloğu yapılan Aşir Efendi / 00412-001 nolu nüsha ile zikri geçen diğer iki nüshada yer alan zâid kısmın asıl metne ek olarak müellif tarafından mı kaleme alındığı yoksa farklı bir kaynaktan aktarılan bir fevaid mi olduğu açık değildir. Eserin tespit edilen en eski nüshası olan 28 Cemâziyelûlâ 993 tarihli Hacı Mahmud Efendi / 04704 nolu nüsha dâhil olmak üzere nüshaların geneli dikkate alındığında ekseriyetle bu zâid kısmın bulunmaması sebebiyle eserin bitiş satırları 59a’daki mukabele kaydına göre girilmiştir.Sayfa kenarlarında tashih ve beyan kayıtlar bulunmaktadır.Nüsha üzerinde iki farklı numaralandırma bulunmaktadır. Bunlardan on varakta bir olacak şekilde yapılan numaralandırma doğru olup kataloglamada esas alınmıştır.Fasıl başlıkları ile “tenbih” gibi dikkat çekilmek istenen bazı ibareler kırmızı mürekkeple yazılmıştır.Başta Ia’da Ebû Hanîfe’nin sahabeden rivayet ettiği hadislere dair İbn Kesîr’in tarihinden aktarılan bir fevâid kaydı bulunmaktadır.1a’da nüsha içinde yer alan eserlerin bilgileri bulunmaktadır. Eser, İmâm-ı Azam Ebû Hanîfe’nin menâkına dair olup Şemseddin Muhammed eş-Şâmî’nin “Ukûdü’l-Cümân fî Menâkıbi’l-İmâmi’l-A‘zam Ebî Hanîfe en-Nu‘mân” adlı eserinden istifade edilerek üç mukaddime ve kırk fasıl şeklinde kaleme alınmıştır.

Örnek Metin (1b)بسم الله... الحمد لله الذي اختص العلماء بوراثة الأنبياء والتخلق بأخلاقهم... وبعد فإنه ورد علينا من منذ سنين بمكة المشرفة... رجل من فضلاء القسطنطنية...(2a)وصلحائهم لجمعه بين العلوم النقلية والعقلية... فقال ذلك العالم الفاضل الكامل أود منكم مختصرا جامعا ودستورا لطيفا مانعا يشتمل على تلخيص ما أطال به الأئمة في مناقب الإمام الأعظم والقدوة المقدم أبي حنيفة النعمان... فبادرت إلى امتثال أمره المحتم وبذلت الجهد في تلخيص تلك المناقب... وأعدت النظر فيما لأئمة المناقب من المسالك إلى أن ظفرت بكتاب جامع فيها لصاحبنا الشيخ...(3b)محمد الشامي الدمشقي ثم المصري فلخصت مقاصده ونقحت مصادره وموارده في هذا الكتاب البديع الجامع المحكم المنيع وسميته الخيرات الحسان في مناقب الإمام الأعظم أبي حنيفة النعمان ورتبته على مقدمات ثلاث وأربعين فصلا المقدمة الأولى اعلم أن بعض المتعصبين (59a)كلما ذكره الذاكرين وغفل عن ذكره الغافلون سبحان ربك رب العزة عما يصفون وسلام على المرسلين والحمد لله رب العالمين

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 922.97 / Biyografi / İslam dini

Koleksiyon no. 00412-001

Yaprak, satır, sütun sayısı I+1b-61a yk., 19 st. ;

Cilt özellikleri Tam meşin, yaldızlı, nakışlı, yazma, salbek şemse, cedvelli, miklebli, şirazeli.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Serlevha ve sahife cedvelleri müzehheb.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Telif tarihi 10 Safer 960.

Kaynak/Referans DİA, XIX, 533; Zirikli, el-A‘lâm, I, 234; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 146.

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, 1a

Diğer kayıtlar Rivayet kaydı, Mustafa Âşir, 10 Muharrem 1210, 1aMukabele kaydı, 19 Muharrem 1210, 59a

Mühürler Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kadîr Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 1aŞahıs mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Men Sabera Zafera Âşir”, 1a

Diğer bilgi (Arap harfli) (59a-61a)قال تعالى عز قائلا هو الذي بعث في الأميين رسولا منهم يتلوا عليهم آياته... اختلف المفسرون في هؤلاء الآخرين... وجاء عن سعيد بن المسيب أنه قال لو لم أكن من قريش لتمنيت أن أكون من أبناء فارس من أهل إصفهان