Derecü’l-Me‘âlî fî Şerhi Bed’i’l-Emâlî.
(درج المعالي في شرح بدء الأمالي.)

Name: Derecü’l-Me‘âlî fî Şerhi Bed’i’l-Emâlî.
Author: İbn Cemâ‘a

İsim	Derecü’l-Me‘âlî fî Şerhi Bed’i’l-Emâlî.
İsim Orijinal	درج المعالي في شرح بدء الأمالي.
Yazar	İbn Cemâ‘a
Yazar Orijinal	ابن جماعة، أبو عبد الله عز الدين محمد بن أبو بكر بن عبد العزيز الكناني الحموي الشافعي
Konu	İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	206x140-158x80 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	610473
Kayıt Numarası	610473
Lokasyon	Milli Kütüphane/Milli Kütüphane Yazmalar
Notlar	Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 20’ye yakın nüshası olan eserin nüshaları üzerinden yapılan araştırmada 17 nüshada müellif adının Muhammed b. Cemâ‘a olarak mukaddime yahut zahriyede geçtiği tespit edilmiştir. (bkz. Orhan/775/1, Hacı Mahmud Efendi/01424, Laleli/03770, Manisa İl Halk Kütüphanesi/8062/7, Samsun İl Halk Kütüphanesi/55 Hk 707/8) Ulaşılan nüshaların üçünde müellif adı yer almamıştır. Cârullah/01720-003 demirbaş numaralı nüshanın mukaddimesinde İzzeddin Ebû Abdullah Muhammed İbn Cemâ‘a ismi zikredilmesine rağmen zahriyede ve bu sayfada yer alan notta eser, Bedreddin İbn Cemâ‘a’ya (ö. 733/1333) nispet edilmiştir. Cârullah nüshasından daha geç bir tarihte istinsah edildiği düşünülen 1089 istinsah tarihli Yazma Bağışlar/00044-002 nüshasında da aynı not yer almaktadır. Bibliyografik kaynaklara, güncel çalışmalara ve eserin dünya kütüphanelerindeki farklı nüshalarına bakıldığında şu verilere ulaşılmıştır. Kâtib Çelebi, Ûşî’nin “Bed’ü’l-Emâlî” isimli eseri üzerine yazılan kitaplar arasında Muhammed b. Ebû Bekir b. Cemâ‘a’nın adı “Matla‘u’l-Misâl fi’l-Akâ’idi’l-İslâmiyye ve Menba‘u’l-Kemâl fi’l-Mesâ’ili’l-Kelâmiyye fî Şerhi’l-Kasîdeti’l-Ferîdeti’l-Lâmiyye” olan şerhini saymıştır. Eserin bir nüshası Afyon Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi’nde, 03 Gedik 18373 nüshasında yer almaktadır. Bağdatlı İsmâ‘il ise bu eseri ve “Derecü’l-Me‘âlî”yi İbn Cemâ‘a’nın dedesi İzzeddin Abdulaziz b. Muhammed’e (ö. 767/1366) nispet etmiştir. Fakat Bağdatlı İsmâ‘il'in Muhammed b. Ebû Bekir’e ait olan eserleri genel olarak dedesine nispet ettiği ve iki müellifi karıştırdığı anlaşılmaktadır. Brockelmann ve Zirikli, eseri Muhammed b. Ebû Bekir b. Cemâ‘a’ya nispet etmiş, Mısır Ezheriyye Kütüphanesi Kataloğu’nda da Halim Paşa/33363 ve Zekî/3942 demirbaş numaraları ile Muhammed b. Ebû Bekir’e ait olarak kaydedilmiştir. Staatsbibliothek zu Berlin’de bulunan Ms. or. quart. 618-2 nüshasının mukaddimesinde de İzzeddin Muhammed İbn Cemâ‘a’nın adı zikredilmiştir. Bedreddin İbn Cemâ‘nın hayatı ve eserleri üzerine bir çalışma hazırlayan Abdulcevâd Halef, müellifin eserleri arasında “Derecü’l-Me‘âlî’yi zikretmez. Eseri tahkik ederek yayımlayan Mecdî Gassân Ma‘rûf da eseri İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir’e nispet ederek Kâtip Çelebi’nin zikrettiği “Matla‘u’l-Misâl fi’l-Akâ’idi’l-İslâmiyye ve Menba‘u’l-Kemâl fi’l-Mesâ’ili’l-Kelâmiyye fî Şerhi’l-Kasîdeti’l-Ferîdeti’l-Lâmiyye” isimli eserin de müellifin “Bed’ü’l-Emâlî”ye yazdığı başka bir şerh olduğunu ifade etmiştir. Mecdî Gassân, İzzeddin Muhammed Ebû Bekir’den talebesi İbn Hacer el-Askalânî yoluyla eserin kendisine ulaşan rivayet senedine de kitabında yer vermiştir. Bu veriler doğrultusunda elimizde şu an için Cârullah nüshasındaki tashih notunu teyit edecek bir kanıt olmadığından, ulaşılan nüshalar ve kaynakların sunduğu bilgiler esas alınarak müellif adı İbn Cemâ‘a, Ebû Abdullah İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir b. Abdulaziz el-Kinânî el-Hamevî eş-Şâfi‘î şeklinde kaydedilmiştir.Söz başları ve söz üstleri kırmızı, yaprakları rutubet lekelidir.Serlevha ve mihrabiye müzehheb zemin üzerine mülevvendir cetveller yaldızlıdır.Yz. A 2556/2. Eser Sirâceddin Ali b. Osman el-Ûşî el-Fergânî’nin Mâturidiyye akâidine dair manzum risâlesi olan ve “el-Emâlî”, “el-Kasîdetü’l-Lâmiyye fi’t-Tevhîd”, “el-Kasîdetü’l-Hanefiyye” adlarıyla da bilinen “Bed’ü’l-Emâlî” adlı eserinin İbn Cemâ‘a Ebû Abdullah İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir tarafından yapılmış şerhidir.
Eser türü	Şerh.
Tasnif numarası/Konu	297.4 / Akâid ve Kelâm
Koleksiyon no.	06 Mil Yz A 2556/2
Yaprak, satır, sütun sayısı	209b-213a yk., 27 st. :
Kağıt özellikleri ve filigran bilgisi	Su yolu filigranlı kâğıt.
Cilt özellikleri	Sırtı bordo meşin, kapakları kırmızı bez kaplı mukavva cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Dil notu	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	DİA, XIX, 388-95; Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1350; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 182; Zirikli, el-A‘lâm, VI, 57; Carl Brockelmann, GAL Suppl., I, 764; GAL Suppl,; II, 111-12; Abdullah Muhammed el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, c.1, (Abudabi: el-Mecma‘i’s-Sekâfî, 2004), 440; Abdulcevâd Halef, el-Kâdî Bedreddin b. Cemâ‘a Hayâtuhu ve Âsâruhu ve Menhecuhu fi’t-Tefsîr ve’l-Ulûmi’l-İslâmiyye (Kâhire: Dâru’l-Beyân li’t-Tıbâ‘a ve’n-Neşr 2007) 237-267.; Mecdî Gassân Ma‘rûf, Derecü’l-Me‘âlî Şerhu Bed’i’l-Emâlî (Beyrut: Mü’essesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye, 2011) 19.; Fihrisü’l-Mektebeti’l-Ezheriyye, c. 3, s. 189.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Derecü’l-Me‘âlî fî Şerhi Bed’i’l-Emâlî.

(درج المعالي في شرح بدء الأمالي.)

Yazar İbn Cemâ‘a

Yazar Orijinal ابن جماعة، أبو عبد الله عز الدين محمد بن أبو بكر بن عبد العزيز الكناني الحموي الشافعي

Konu İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 206x140-158x80 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 610473

Kayıt Numarası 610473

Lokasyon Milli Kütüphane/Milli Kütüphane Yazmalar

Notlar Türkiye yazma eser kütüphanelerinde 20’ye yakın nüshası olan eserin nüshaları üzerinden yapılan araştırmada 17 nüshada müellif adının Muhammed b. Cemâ‘a olarak mukaddime yahut zahriyede geçtiği tespit edilmiştir. (bkz. Orhan/775/1, Hacı Mahmud Efendi/01424, Laleli/03770, Manisa İl Halk Kütüphanesi/8062/7, Samsun İl Halk Kütüphanesi/55 Hk 707/8) Ulaşılan nüshaların üçünde müellif adı yer almamıştır. Cârullah/01720-003 demirbaş numaralı nüshanın mukaddimesinde İzzeddin Ebû Abdullah Muhammed İbn Cemâ‘a ismi zikredilmesine rağmen zahriyede ve bu sayfada yer alan notta eser, Bedreddin İbn Cemâ‘a’ya (ö. 733/1333) nispet edilmiştir. Cârullah nüshasından daha geç bir tarihte istinsah edildiği düşünülen 1089 istinsah tarihli Yazma Bağışlar/00044-002 nüshasında da aynı not yer almaktadır. Bibliyografik kaynaklara, güncel çalışmalara ve eserin dünya kütüphanelerindeki farklı nüshalarına bakıldığında şu verilere ulaşılmıştır. Kâtib Çelebi, Ûşî’nin “Bed’ü’l-Emâlî” isimli eseri üzerine yazılan kitaplar arasında Muhammed b. Ebû Bekir b. Cemâ‘a’nın adı “Matla‘u’l-Misâl fi’l-Akâ’idi’l-İslâmiyye ve Menba‘u’l-Kemâl fi’l-Mesâ’ili’l-Kelâmiyye fî Şerhi’l-Kasîdeti’l-Ferîdeti’l-Lâmiyye” olan şerhini saymıştır. Eserin bir nüshası Afyon Gedik Ahmet Paşa İl Halk Kütüphanesi’nde, 03 Gedik 18373 nüshasında yer almaktadır. Bağdatlı İsmâ‘il ise bu eseri ve “Derecü’l-Me‘âlî”yi İbn Cemâ‘a’nın dedesi İzzeddin Abdulaziz b. Muhammed’e (ö. 767/1366) nispet etmiştir. Fakat Bağdatlı İsmâ‘il'in Muhammed b. Ebû Bekir’e ait olan eserleri genel olarak dedesine nispet ettiği ve iki müellifi karıştırdığı anlaşılmaktadır. Brockelmann ve Zirikli, eseri Muhammed b. Ebû Bekir b. Cemâ‘a’ya nispet etmiş, Mısır Ezheriyye Kütüphanesi Kataloğu’nda da Halim Paşa/33363 ve Zekî/3942 demirbaş numaraları ile Muhammed b. Ebû Bekir’e ait olarak kaydedilmiştir. Staatsbibliothek zu Berlin’de bulunan Ms. or. quart. 618-2 nüshasının mukaddimesinde de İzzeddin Muhammed İbn Cemâ‘a’nın adı zikredilmiştir. Bedreddin İbn Cemâ‘nın hayatı ve eserleri üzerine bir çalışma hazırlayan Abdulcevâd Halef, müellifin eserleri arasında “Derecü’l-Me‘âlî’yi zikretmez. Eseri tahkik ederek yayımlayan Mecdî Gassân Ma‘rûf da eseri İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir’e nispet ederek Kâtip Çelebi’nin zikrettiği “Matla‘u’l-Misâl fi’l-Akâ’idi’l-İslâmiyye ve Menba‘u’l-Kemâl fi’l-Mesâ’ili’l-Kelâmiyye fî Şerhi’l-Kasîdeti’l-Ferîdeti’l-Lâmiyye” isimli eserin de müellifin “Bed’ü’l-Emâlî”ye yazdığı başka bir şerh olduğunu ifade etmiştir. Mecdî Gassân, İzzeddin Muhammed Ebû Bekir’den talebesi İbn Hacer el-Askalânî yoluyla eserin kendisine ulaşan rivayet senedine de kitabında yer vermiştir. Bu veriler doğrultusunda elimizde şu an için Cârullah nüshasındaki tashih notunu teyit edecek bir kanıt olmadığından, ulaşılan nüshalar ve kaynakların sunduğu bilgiler esas alınarak müellif adı İbn Cemâ‘a, Ebû Abdullah İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir b. Abdulaziz el-Kinânî el-Hamevî eş-Şâfi‘î şeklinde kaydedilmiştir.Söz başları ve söz üstleri kırmızı, yaprakları rutubet lekelidir.Serlevha ve mihrabiye müzehheb zemin üzerine mülevvendir cetveller yaldızlıdır.Yz. A 2556/2. Eser Sirâceddin Ali b. Osman el-Ûşî el-Fergânî’nin Mâturidiyye akâidine dair manzum risâlesi olan ve “el-Emâlî”, “el-Kasîdetü’l-Lâmiyye fi’t-Tevhîd”, “el-Kasîdetü’l-Hanefiyye” adlarıyla da bilinen “Bed’ü’l-Emâlî” adlı eserinin İbn Cemâ‘a Ebû Abdullah İzzeddin Muhammed b. Ebû Bekir tarafından yapılmış şerhidir.

Eser türü Şerh.

Tasnif numarası/Konu 297.4 / Akâid ve Kelâm

Koleksiyon no. 06 Mil Yz A 2556/2

Yaprak, satır, sütun sayısı 209b-213a yk., 27 st. :

Kağıt özellikleri ve filigran bilgisi Su yolu filigranlı kâğıt.

Cilt özellikleri Sırtı bordo meşin, kapakları kırmızı bez kaplı mukavva cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Dil notu Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans DİA, XIX, 388-95; Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1350; Bağdatlı İsmâil Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 182; Zirikli, el-A‘lâm, VI, 57; Carl Brockelmann, GAL Suppl., I, 764; GAL Suppl,; II, 111-12; Abdullah Muhammed el-Habeşî, Câmi‘u’ş-Şurûh ve’l-Havâşî, c.1, (Abudabi: el-Mecma‘i’s-Sekâfî, 2004), 440; Abdulcevâd Halef, el-Kâdî Bedreddin b. Cemâ‘a Hayâtuhu ve Âsâruhu ve Menhecuhu fi’t-Tefsîr ve’l-Ulûmi’l-İslâmiyye (Kâhire: Dâru’l-Beyân li’t-Tıbâ‘a ve’n-Neşr 2007) 237-267.; Mecdî Gassân Ma‘rûf, Derecü’l-Me‘âlî Şerhu Bed’i’l-Emâlî (Beyrut: Mü’essesetü’l-Kütübi’s-Sekâfiyye, 2011) 19.; Fihrisü’l-Mektebeti’l-Ezheriyye, c. 3, s. 189.