Fetâvâ Kâdîhân.
(فتاوى قاضيخان.)

Name: Fetâvâ Kâdîhân.
Author: Kâdıhan

İsim	Fetâvâ Kâdîhân.
İsim Orijinal	فتاوى قاضيخان.
Yazar	Kâdıhan
Yazar Orijinal	قاضيخان، أبو المحاسن فخر الدين حسن بن منصور بن محمود الأوزجندي الفرغاني
Konu	Ehl-i Sünnet fıkhı / Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	300x190-220x140 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	281463
Kayıt Numarası	281463
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/İsmihan Sultan
Tarih	Safer 974.
Notlar	Eser, sanatlı olmayan, başarısız bir nesih hattıyla, genellikle harekeli olarak kaleme alınmıştır. Başlıklar muhakkak hattıyladır.Metnin başladığı 1b sayfasındaki “el-hamdülillâhi, kâle” kelimeleri ile fasl şeklindeki başlık altın mürekkebiyle yazılmıştır. Diğer sayfalardaki başlıklar ile fasl şeklindeki alt başlıklarda mavi, kırmızı, bordo renklerde mürekkep kullanılmıştır.Derkenarlarda genellikle kırmızı mürekkeple (bazen siyahla) yazılmış tashihler veya ilâveler bulunmaktadır.Cümlelerin sonlarına kırmızı mürekkeple virgül benzeri bir işaret konulmuştur. Bu işaretten sonra gelen söz başı kelimelerin üzerine kırmızı çizgi çekilerek belirginleştirilmiştir.Sağ sayfaların bitimine gelecek sayfanın nasıl başlayacağını bildiren kelime yazılmış; yani reddâde konulmuştur.Kitabın başındaki 1b-2a sayfaları kalın altın yaldızla cetvellenmiş, etrafına mavi mürekkeple tahrir çekilmiştir. İlk iki sayfadan sonraki sayfalar cetvelsizdir.Metin başlamadan önceki 1a sayfasında (zahriye sayfası), iki parçadan oluşan bir zahriye tezhibi bulunmaktadır. Üstte lacivert zemin üzerine kırmızı ve altının kullanıldığı dikdörtgen şeklindeki tezhibin içinde “Kitâbu Fetâvâ Kâdîhân fi’l-Fıkh” şeklinde sülüs hattıyla ve mürekkebiyle eserin ismi yazılmıştır. Alltaki boyuna dikdörtgen parçanın kenarlarında küçük süslemeler, ortasında dört tarafına tığ çekilmiş olan madalyon şeklinde bir süsleme vardır. Kırmızı, mavi ve altın yaldız halkalarla çevrelenmiş olan bu madalyon dairenin içinde eserin müellifi Kâdıhan’ın ismi bulunmaktadır.Kitabın başladığı 1b sayfasında zahriye sayfası tezhibiyle uyumlu kırmızı, pembe, mavi ve altınlı renklerden oluşan, hatayî ve rûmî motiflerinin zahriye tezhibine göre daha yoğun kullanıldığı, üst tarafına tığlar çekilmiş bir unvan sayfası tezhibi bulunmaktadır. Tezhibin ortasında muhakkak hattıyla, beyaz mürekkeple “Bismillâhirrahmânirrahîm” yazılmıştır. Hanefî fakihi Kâdıhan tarafından kaleme alınan bu eserin ismi kaynaklarda el-Fetâva’l-Hâniyye veya kısaca el-Hâniyye şeklinde de geçmektedir. Eser, Hanefî mezhebinin en muteber ve yaygın fetva kitaplarından biridir. Kâdîhân’ın bu eseri meşhur, makbul, âlimler ve fıkıhçılar arasında elden ele dolaşan, hüküm verecek kimselerin elinin altında olan bir kitaptır. Müellif eserin önsözünde bildirdiğine göre bu eserde vuku bulan, ihtiyaç duyulani toplum olaylarında ortaya çıkan temel meseleleri anlatmış, bu eserin tertibini bilinen kitaplarda olduğu şekilde yapmıştır. Üzerine pek çok görüş bulunan bir konuda da bir ya da iki görüşü açıkladığını ve bu eseri fıkha rağbet eden ve tâlip olanların işini kolaylaştırmak için kaleme aldığını da belirtmektedir.
Örnek Metin	(1b) بسم الله... الحمد لله رب العالمين والصَلاة على رَسُولهِ محمدٍ وَآلِهِ اجمَعين حمداً يقربُنا الي مَرضاة الله وَكرامَته وَصَلاة تبلغنا الي محبة الرسُول وشفاعته حمدا يفتتح به كُل مقالٍ ويختتم وصَلاة تنالُ بهَا ما يطلبُ ويغتنم قال مَولانا قاضي الامَام الاجل فخرالدين مفتي الخافقين الحَسن بن منصُور بن محمد الاوزجندي رَحمهُ الله تَعَالى يقولُ العَبد الفقير الي الله تعالي الي رحمة ربه الغَنى الاوزجندي سدَّدَه الله في القولِ وَالعمَل وعصمه الطغيان والزلل ذكرتُ في هذا الكتاب من المسايل التي يغلبُ وقوعُهَا وَتمسُ الحاجَة اليهَا وَيَدور عليهَا واقعَات الأمَّة ويقتصِرُعليهَا رَغبَاتِ الفقهاءِ والائمة وهي انواع وِاقسَام فمنها مَا هيَ مروية عن اصحَابنا المتقدمين ومنهَا مَا هيَ منقولة عَن المشايخ المتاخرين ورتبته ترتيبُ الكتب المعروفة وجعَلت كل جنسٍ فصلا وبقيت لكل فرع اصلا وفيمَا كثرت فيه الاقوال مِن المتاخرين اقتصرت على قولٍ او قولين وَقدمت مَا هوَ الاظهر وافتتحتُ بمَا هوَ الاشهَرُ اجَابَة للطَالبين وتيسيراً على الراغبين وعَلى الله توكَلتُ فيما يمّمتُ واستعصمه من الخطاءِ فيمَا نويتُ وهو حَسبي ونعم المعين وعليه اتوكل وبه استعين فصْل في رَسمِ المفتي المفتى في زمَاننا من اصحَابنا اذا استفتي عَن مسئلة وسُئل عن وَاقعَة ان كانت المَسئلة مروية عن اصحَابنا في الروايات .الظاهرَة بلا خلافٍ بَينهُمْ فانه يميل اليهم (247a) وعن ابي بكر البلخي رحمه الله تعالي انه سئل عن محجورعليه وَقف ضَيعَة قال وقفه بَاطِل الا ان يَاذن له القاضِى و قال ابوالقاسِم رحمه الله تعالي لا يجوز وقفه وان اذن له القاضي فهمَا افتيا بصحة الحجرعَلى الحر البَالغ كما هو مَذهَب ابي يوسف ومحمد رحمهمَا الله تعالي والله اعلم بالصواب
Tasnif numarası/Konu	297.5 / Fıkıh ilmi
Koleksiyon no.	00240
Yaprak, satır, sütun sayısı	647 yk., 35 st. ;
Cilt özellikleri	Bordo deri cilt, salbekli şemseli, köşebentli (şemse ve köşebentlerin zemini sıvama altın, motifler deri renginde), mıklepli, altın yaldız zencirekli, cetvelli, mıklepli, mıklebi de cilt kapaklarının tarzında şemseli, köşebentli, zencirekli, kanarlarına mürdüm rengi deri yapıştırılarak onarılmış.
Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi	Tezhip, 1a-1b.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1227-1228; Brockelman, GAL, I, 465; GAL, Suppl. I, 644; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 280; Serkîs, Mu‘cemü’l-Matbûati’l-Arabiyye, I, 498; Zirikli, el-A‘lâm, II, 238-239; DİA, XXIV, 121-123.
Mühürler	Vakıf mührü, Vâkıfü’l-Kitâb Bâni’l-Medreseti’l-Fethiyye li-Üli’l-Elbâb Mehmed Paşa el-Vezîru’l-A‘zam fi’d-Devleti’s-Süleymâniye ve’s-Selîmiye min Âl-i Osmân Ebbedallâhu Te‘âlâ Mülkehum ilâ Âhiri’l-Ezmân, 1b...647a.
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(247a) ووقع الفراغ منه في اوايل صفر سنة اربع .وسبعين بعد التسعماية وكتبه العبد الفقير الى الله تعالى احمد ابن محمود بن محمد الرومي غفر الله له ولوالديه وجميع المسلمين م

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Fetâvâ Kâdîhân.

(فتاوى قاضيخان.)

Yazar Kâdıhan

Yazar Orijinal قاضيخان، أبو المحاسن فخر الدين حسن بن منصور بن محمود الأوزجندي الفرغاني

Konu Ehl-i Sünnet fıkhı / Fıkıh ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 300x190-220x140 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 281463

Kayıt Numarası 281463

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/İsmihan Sultan

Tarih Safer 974.

Notlar Eser, sanatlı olmayan, başarısız bir nesih hattıyla, genellikle harekeli olarak kaleme alınmıştır. Başlıklar muhakkak hattıyladır.Metnin başladığı 1b sayfasındaki “el-hamdülillâhi, kâle” kelimeleri ile fasl şeklindeki başlık altın mürekkebiyle yazılmıştır. Diğer sayfalardaki başlıklar ile fasl şeklindeki alt başlıklarda mavi, kırmızı, bordo renklerde mürekkep kullanılmıştır.Derkenarlarda genellikle kırmızı mürekkeple (bazen siyahla) yazılmış tashihler veya ilâveler bulunmaktadır.Cümlelerin sonlarına kırmızı mürekkeple virgül benzeri bir işaret konulmuştur. Bu işaretten sonra gelen söz başı kelimelerin üzerine kırmızı çizgi çekilerek belirginleştirilmiştir.Sağ sayfaların bitimine gelecek sayfanın nasıl başlayacağını bildiren kelime yazılmış; yani reddâde konulmuştur.Kitabın başındaki 1b-2a sayfaları kalın altın yaldızla cetvellenmiş, etrafına mavi mürekkeple tahrir çekilmiştir. İlk iki sayfadan sonraki sayfalar cetvelsizdir.Metin başlamadan önceki 1a sayfasında (zahriye sayfası), iki parçadan oluşan bir zahriye tezhibi bulunmaktadır. Üstte lacivert zemin üzerine kırmızı ve altının kullanıldığı dikdörtgen şeklindeki tezhibin içinde “Kitâbu Fetâvâ Kâdîhân fi’l-Fıkh” şeklinde sülüs hattıyla ve mürekkebiyle eserin ismi yazılmıştır. Alltaki boyuna dikdörtgen parçanın kenarlarında küçük süslemeler, ortasında dört tarafına tığ çekilmiş olan madalyon şeklinde bir süsleme vardır. Kırmızı, mavi ve altın yaldız halkalarla çevrelenmiş olan bu madalyon dairenin içinde eserin müellifi Kâdıhan’ın ismi bulunmaktadır.Kitabın başladığı 1b sayfasında zahriye sayfası tezhibiyle uyumlu kırmızı, pembe, mavi ve altınlı renklerden oluşan, hatayî ve rûmî motiflerinin zahriye tezhibine göre daha yoğun kullanıldığı, üst tarafına tığlar çekilmiş bir unvan sayfası tezhibi bulunmaktadır. Tezhibin ortasında muhakkak hattıyla, beyaz mürekkeple “Bismillâhirrahmânirrahîm” yazılmıştır. Hanefî fakihi Kâdıhan tarafından kaleme alınan bu eserin ismi kaynaklarda el-Fetâva’l-Hâniyye veya kısaca el-Hâniyye şeklinde de geçmektedir. Eser, Hanefî mezhebinin en muteber ve yaygın fetva kitaplarından biridir. Kâdîhân’ın bu eseri meşhur, makbul, âlimler ve fıkıhçılar arasında elden ele dolaşan, hüküm verecek kimselerin elinin altında olan bir kitaptır. Müellif eserin önsözünde bildirdiğine göre bu eserde vuku bulan, ihtiyaç duyulani toplum olaylarında ortaya çıkan temel meseleleri anlatmış, bu eserin tertibini bilinen kitaplarda olduğu şekilde yapmıştır. Üzerine pek çok görüş bulunan bir konuda da bir ya da iki görüşü açıkladığını ve bu eseri fıkha rağbet eden ve tâlip olanların işini kolaylaştırmak için kaleme aldığını da belirtmektedir.

Örnek Metin (1b) بسم الله... الحمد لله رب العالمين والصَلاة على رَسُولهِ محمدٍ وَآلِهِ اجمَعين حمداً يقربُنا الي مَرضاة الله وَكرامَته وَصَلاة تبلغنا الي محبة الرسُول وشفاعته حمدا يفتتح به كُل مقالٍ ويختتم وصَلاة تنالُ بهَا ما يطلبُ ويغتنم قال مَولانا قاضي الامَام الاجل فخرالدين مفتي الخافقين الحَسن بن منصُور بن محمد الاوزجندي رَحمهُ الله تَعَالى يقولُ العَبد الفقير الي الله تعالي الي رحمة ربه الغَنى الاوزجندي سدَّدَه الله في القولِ وَالعمَل وعصمه الطغيان والزلل ذكرتُ في هذا الكتاب من المسايل التي يغلبُ وقوعُهَا وَتمسُ الحاجَة اليهَا وَيَدور عليهَا واقعَات الأمَّة ويقتصِرُعليهَا رَغبَاتِ الفقهاءِ والائمة وهي انواع وِاقسَام فمنها مَا هيَ مروية عن اصحَابنا المتقدمين ومنهَا مَا هيَ منقولة عَن المشايخ المتاخرين ورتبته ترتيبُ الكتب المعروفة وجعَلت كل جنسٍ فصلا وبقيت لكل فرع اصلا وفيمَا كثرت فيه الاقوال مِن المتاخرين اقتصرت على قولٍ او قولين وَقدمت مَا هوَ الاظهر وافتتحتُ بمَا هوَ الاشهَرُ اجَابَة للطَالبين وتيسيراً على الراغبين وعَلى الله توكَلتُ فيما يمّمتُ واستعصمه من الخطاءِ فيمَا نويتُ وهو حَسبي ونعم المعين وعليه اتوكل وبه استعين فصْل في رَسمِ المفتي المفتى في زمَاننا من اصحَابنا اذا استفتي عَن مسئلة وسُئل عن وَاقعَة ان كانت المَسئلة مروية عن اصحَابنا في الروايات .الظاهرَة بلا خلافٍ بَينهُمْ فانه يميل اليهم (247a) وعن ابي بكر البلخي رحمه الله تعالي انه سئل عن محجورعليه وَقف ضَيعَة قال وقفه بَاطِل الا ان يَاذن له القاضِى و قال ابوالقاسِم رحمه الله تعالي لا يجوز وقفه وان اذن له القاضي فهمَا افتيا بصحة الحجرعَلى الحر البَالغ كما هو مَذهَب ابي يوسف ومحمد رحمهمَا الله تعالي والله اعلم بالصواب

Tasnif numarası/Konu 297.5 / Fıkıh ilmi

Koleksiyon no. 00240

Yaprak, satır, sütun sayısı 647 yk., 35 st. ;

Cilt özellikleri Bordo deri cilt, salbekli şemseli, köşebentli (şemse ve köşebentlerin zemini sıvama altın, motifler deri renginde), mıklepli, altın yaldız zencirekli, cetvelli, mıklepli, mıklebi de cilt kapaklarının tarzında şemseli, köşebentli, zencirekli, kanarlarına mürdüm rengi deri yapıştırılarak onarılmış.

Tezhip, minyatür, harita, çizim v.b. bilgisi Tezhip, 1a-1b.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1227-1228; Brockelman, GAL, I, 465; GAL, Suppl. I, 644; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, I, 280; Serkîs, Mu‘cemü’l-Matbûati’l-Arabiyye, I, 498; Zirikli, el-A‘lâm, II, 238-239; DİA, XXIV, 121-123.

Mühürler Vakıf mührü, Vâkıfü’l-Kitâb Bâni’l-Medreseti’l-Fethiyye li-Üli’l-Elbâb Mehmed Paşa el-Vezîru’l-A‘zam fi’d-Devleti’s-Süleymâniye ve’s-Selîmiye min Âl-i Osmân Ebbedallâhu Te‘âlâ Mülkehum ilâ Âhiri’l-Ezmân, 1b...647a.

İstinsah kaydı (Arap harfli) (247a) ووقع الفراغ منه في اوايل صفر سنة اربع .وسبعين بعد التسعماية وكتبه العبد الفقير الى الله تعالى احمد ابن محمود بن محمد الرومي غفر الله له ولوالديه وجميع المسلمين م