Risâle fî Mekâdîri Aktâri’l-Eflâk ve Ecrâmihâ ve Gılâzihâ.
(رسالة في مقادير أقطار الأفلاك وأجرامها وغلاظها.)

İsim	Risâle fî Mekâdîri Aktâri’l-Eflâk ve Ecrâmihâ ve Gılâzihâ.
İsim Orijinal	رسالة في مقادير أقطار الأفلاك وأجرامها وغلاظها.
Konu	Doğa bilimleri ve matematik
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	128x210-151x82 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	198829
Kayıt Numarası	198829
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi
Notlar	Bir başka nüshasına rastlamayan eserin müellifi ve ismi tespit edilememiştir. Eser ismi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinde parantez içerisinde “Risâle fî Devri’l-Arz” şeklinde kaydedilmiştir. Bu adlandırma muhtemelen risâlenin ilk cümlesinden hareketle yapılmıştır. Eserin katalog kaydı yapılırken tercih edilen isim ise eserin içeriğinden ve benzer eserlerde aynı konuyu ele alan bölümlerin başlıklarında (bkz. Tûsî/ et-Tezkira fî İlmi’l-Hey’e) kullanılan ibarelerden hareketle tayin edilmiştir. Eserin 65b sayfasınının kenarında Tûsî’nin et-Tezkira fî İlmi’l-Hey’e isimli eserinden bir alıntı, 66a sayfasının hamişinde astronomi ile ilgili bir not yer almaktadır. Nüshanın 108b ve 109a sayfalarında Şeyh Mehmed b. Şükrullah b. Ahmed’in 9 Zilhicce 1036, Safer 1038 ve Şevval 1046 tarihlerinde oğulları Ahmed, Pir Mehmed ve Şükrullah’ın doğum tarihlerine dair düştüğü kayıtlar bulunmaktadır. Bu verilere göre nüsha 9 Zilhicce 1036’dan/21 Ağustos 1627’den önce istinsah edilmiştir. Eserin 3a sayfasında bulunan vakıf kaydının, Mustafa Âşir Efendi’ye ait temellük mührünün üzerinde yer alması sebebiyle nüshanın Âşir Efendi tarafından vakfedildiği sonucuna varılmıştır. Sayfa kenarına bir açıklama notu kaydedilmiştir. Eserin müstensihine dair bilgi nüshanın yazı bütünlüğü dikkate alınırak 81a sayfasındaki ferağ kaydından alınmıştır.Eserin Ia sayfasında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. Nüshanın yaprakları hem Arabî hem de Hindî rakamlar ile numaralandırılmıştır. Sayfa sonlarında müşir bulunmaktadır.Daha önce kötü bir şekilde onarımdan geçmiş olan nüshanın cilt ve yaprakları hasarlıdır. Restorasyondan geçmesi gerekir. Astronomi alanında yazılan eser gezegenlerin yoğunluk, kütle ve çapları ile burçlara dair niceliksel bilgiler içermektedir.
Örnek Metin	(65b)بسم الله الرحمن الرحيم اعلم أن دور الأرض ستة آلاف وثمانمائة فرسخ وقطرها ألفان ومائة وأربعة وستون فرسخا والحيز الذي بين السماء والأرض وهو حيز الهواء والنار خمسة وثلاثون ألفا وثلاثة عشر فرسخا فإذا ضم هذا المبلغ إلى نصف قدر الأرض حصل من ذلك نصف قطر فلك القمر أعني مركز العالم إلى سطح الواحد من فلك القمر... (66a)وعلى هذا يكون خمسة وواحدة قريبة من ستة أذرع ونصف عشر ذراع بزراع العراق المسماة سوداء قد تبين أن أعظم المخلوقات جرما بعد الأفلاك هو الشمس ثم الكواكب الثابتة التي في القدر الأول ثم في العظم الثاني ثم المشتري زحل ثم باقي الكواكب الثابتة على ترتيب أقدارها ثم المريخ ثم الأرض ثم الزهرة ثم القمر ثم عطارد والله أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	520 / Astronomi ve ilgili bilimler
Koleksiyon no.	00459-023
Yaprak, satır, sütun sayısı	65b-66a yk., 19st. ;
Cilt özellikleri	Meşin kaplı, şemseli, cetvelli, miklepli ve şirâzeli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Ta‘lîk.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 3a
Mühürler	Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kâdir Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 3a.

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Risâle fî Mekâdîri Aktâri’l-Eflâk ve Ecrâmihâ ve Gılâzihâ.

(رسالة في مقادير أقطار الأفلاك وأجرامها وغلاظها.)

Konu Doğa bilimleri ve matematik

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 128x210-151x82 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 198829

Kayıt Numarası 198829

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi

Notlar Bir başka nüshasına rastlamayan eserin müellifi ve ismi tespit edilememiştir. Eser ismi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinde parantez içerisinde “Risâle fî Devri’l-Arz” şeklinde kaydedilmiştir. Bu adlandırma muhtemelen risâlenin ilk cümlesinden hareketle yapılmıştır. Eserin katalog kaydı yapılırken tercih edilen isim ise eserin içeriğinden ve benzer eserlerde aynı konuyu ele alan bölümlerin başlıklarında (bkz. Tûsî/ et-Tezkira fî İlmi’l-Hey’e) kullanılan ibarelerden hareketle tayin edilmiştir. Eserin 65b sayfasınının kenarında Tûsî’nin et-Tezkira fî İlmi’l-Hey’e isimli eserinden bir alıntı, 66a sayfasının hamişinde astronomi ile ilgili bir not yer almaktadır. Nüshanın 108b ve 109a sayfalarında Şeyh Mehmed b. Şükrullah b. Ahmed’in 9 Zilhicce 1036, Safer 1038 ve Şevval 1046 tarihlerinde oğulları Ahmed, Pir Mehmed ve Şükrullah’ın doğum tarihlerine dair düştüğü kayıtlar bulunmaktadır. Bu verilere göre nüsha 9 Zilhicce 1036’dan/21 Ağustos 1627’den önce istinsah edilmiştir. Eserin 3a sayfasında bulunan vakıf kaydının, Mustafa Âşir Efendi’ye ait temellük mührünün üzerinde yer alması sebebiyle nüshanın Âşir Efendi tarafından vakfedildiği sonucuna varılmıştır. Sayfa kenarına bir açıklama notu kaydedilmiştir. Eserin müstensihine dair bilgi nüshanın yazı bütünlüğü dikkate alınırak 81a sayfasındaki ferağ kaydından alınmıştır.Eserin Ia sayfasında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. Nüshanın yaprakları hem Arabî hem de Hindî rakamlar ile numaralandırılmıştır. Sayfa sonlarında müşir bulunmaktadır.Daha önce kötü bir şekilde onarımdan geçmiş olan nüshanın cilt ve yaprakları hasarlıdır. Restorasyondan geçmesi gerekir. Astronomi alanında yazılan eser gezegenlerin yoğunluk, kütle ve çapları ile burçlara dair niceliksel bilgiler içermektedir.

Örnek Metin (65b)بسم الله الرحمن الرحيم اعلم أن دور الأرض ستة آلاف وثمانمائة فرسخ وقطرها ألفان ومائة وأربعة وستون فرسخا والحيز الذي بين السماء والأرض وهو حيز الهواء والنار خمسة وثلاثون ألفا وثلاثة عشر فرسخا فإذا ضم هذا المبلغ إلى نصف قدر الأرض حصل من ذلك نصف قطر فلك القمر أعني مركز العالم إلى سطح الواحد من فلك القمر... (66a)وعلى هذا يكون خمسة وواحدة قريبة من ستة أذرع ونصف عشر ذراع بزراع العراق المسماة سوداء قد تبين أن أعظم المخلوقات جرما بعد الأفلاك هو الشمس ثم الكواكب الثابتة التي في القدر الأول ثم في العظم الثاني ثم المشتري زحل ثم باقي الكواكب الثابتة على ترتيب أقدارها ثم المريخ ثم الأرض ثم الزهرة ثم القمر ثم عطارد والله أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 520 / Astronomi ve ilgili bilimler

Koleksiyon no. 00459-023

Yaprak, satır, sütun sayısı 65b-66a yk., 19st. ;

Cilt özellikleri Meşin kaplı, şemseli, cetvelli, miklepli ve şirâzeli cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta‘lîk.

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 3a

Mühürler Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kâdir Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir”, 1161, 3a.