Nihâyetü’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân.
(نهاية البيان في تفسير القرآن.)

Name: Nihâyetü’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân.
Author: İbnü’l-Hadevs

İsim	Nihâyetü’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân.
İsim Orijinal	نهاية البيان في تفسير القرآن.
Yazar	İbnü’l-Hadevs
Yazar Orijinal	ابن الحدوس، أبو محمد جمال الدين معافى بن إسماعيل بن حسين الشيباني الموصلي
Konu	Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	264x180-200x120 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	275995
Kayıt Numarası	275995
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hekimoğlu Cami
Tarih	17 Zilkade 771.
Notlar	1a sayfasında eser ve müellif ismi kaydedilmiştir.1a sayfasında ayrıca nüshanın bulunduğu eski ve yeni koleksiyon ismi ve numarası vardır. Ib sayfası boştur. Bazı sayfa kenarlarında metne dair tashihler ve açıklamalar bulunmaktadır. Yine bazı sayfa kenarlarında o sayfada işlenen konu “matlab” ifadesi kullanılarak belirtilmiştir. 320a sayfasında nüshanın toplam yaprak numarası kaydedilmiştir.Nüsha 10 yapraklık bölümlere ayrılarak her 10 yaprakta bir yazıyla ifade edilmek suretiyle numara verilmiştir. Fakat 9. yaprakta birinci cildin üçüncü bölümünü ifade etmek üzere “sâlisü’l-evvel” ifadesi kullanılmıştır. Bunun sebebini araştırmak üzere yapılan nüsha karşılaştırması sonucunda bu nüshada 8 ve 9. yapraklar arasında yaklaşık on yapraklık bir kısmın atlandığı ortaya çıkmıştır. Atlanan kısımda müellifin giriş mahiyetinde yer verdiği 10 fasıl içerisinde yer alan 2. fasıldan 10. fasla kadar olan bölüm ve Fâtiha suresi tefsirinin baş kısmı bulunmaktadır.1b ve 2a-2b sayfaları siyah ve kırmızı, 5a-5b sayfaları siyah, 6a sayfası kırmızı cetvelle çevrelenmiştir. Başlıklar, fasıl ve söz başları kırmızı mürekkeple yazılmıştır. 1b ve 2a sayfasında cümlelerin arası kırmızı noktayla ayrıştırılmıştır. Metin harekelidir. Boyut ve cilt özellikleri bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır. Eser İbnü’l-Hadevs Cemâleddin Mu‘âfâ b. İsmâ‘il b. Hüseyin eş-Şeybânî el-Mavsılî’ye ait bir rivâyet tefsiri olup bu nüsha Kur’an-ı Kerim’in başından Bakara suresinin 266. âyetinin tefsirine kadar olan bölümü içermektedir. Müellif tefsire başlamadan önce bir mukaddime ve tefsire giriş mahiyetinde bilgiler içeren 10 fasıldan oluşan bir bölüme yer verip ardından Fatiha Sûresi’nden başlayarak kendisinden önceki ilmî birikimden de istifade etmek suretiyle âyetleri çeşitli yönlerden ele almıştır.
Örnek Metin	(1b) بسم الله ... الحمد لله الذي جعل صدور أوليائه أوعية لحفظ كلامه وسلط فكرهم علی استنباط معانيه وشرح آيه وأحكامه... وبعد فلا شك أن العلوم تتفاوت في إعتلاء أقدارها وتتفاصل عند ظهور آثارها فأفضل العلم بكتاب الله عز وجل...(2a) ولما كان كلام الله عز وجل أشرف المعلومات كان العلم بتفسيره وأسباب نزوله ومعانيه وتأويله أشرف العلوم المعتبرات ولما علمت شرف هذا العلم ومنزلته عند الله تعالی ونفعه عاجلا وأجلا ورأيت كتب المصنفين والمؤلفين ولم أجد فيها ما يفي بالغرض والمقصود وكل واحد قد سلك طريقا وأسلوبا وأنه يعسر تحصيل نسخة كل كتاب منهما ليحصل منه المطلوب والمراد صرفت عنايتي و شغلت همتي واستخرت الله تعالى في جمع كتاب لنفسي يخف علي مؤنة مطالعته ... و يحصل منه ما يحصل من عدة كتب ... و سميته نهاية البيان في تفسير القرآن...(2b) وقبل الشروع في التفسير تذكر مقدمة وعشرة فصول الفصل الأول في فضل القرآن وأهله وتلاوته ... أما المقدمة فتشتمل على فضل العلم والترغيب فيه قال الله عز وجل لنبيه صلي الله عليه وسلم وقل رب زدني علما... (319a) والثالث أنه مثل للمرائ في النفقة ينقطع عنه نفعها أحوج ما يكون إليها وهو قول السدي والله تعالى أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	297.211 / Rivâyet tefsirleri
Koleksiyon no.	00013
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+319+I yk., 21 st. ;
Cilt numarası	1/?.
Cilt özellikleri	Sırtı meşin, yüzü ebrûlu cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1987; Zirikli, el-A‘lâm, VII, 259; DİA, XXX, 306
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, Ömer b. Muhammed b. Ömer (?), 1a
Diğer kayıtlar	Mütâlaa kaydı, Abdurrahman b. Muhammed b. (?) el-Mâlikî, 319bMütâlaa kaydı, Ali b. İbrâhim b. (?) el-Ba‘lî el-Mâlikî, 1002, 319b
Mühürler	Mühür, okunamadı, 1a, 319a
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(319a) تم الجزء الأول بحمد الله تعالى نهار الخميس المبارك لسبع عشرة ليلة خلت من شهر ذي القعدة الحرام من شهور سنة احدى وسبعين و سبع مائة هجرية وكتب إبراهيم بن يعقوب بن إبراهيم بن محمد بن حسان بن ثابت الأنصاري ...

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Nihâyetü’l-Beyân fî Tefsîri’l-Kur’ân.

(نهاية البيان في تفسير القرآن.)

Yazar İbnü’l-Hadevs

Yazar Orijinal ابن الحدوس، أبو محمد جمال الدين معافى بن إسماعيل بن حسين الشيباني الموصلي

Konu Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 264x180-200x120 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 275995

Kayıt Numarası 275995

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hekimoğlu Cami

Tarih 17 Zilkade 771.

Notlar 1a sayfasında eser ve müellif ismi kaydedilmiştir.1a sayfasında ayrıca nüshanın bulunduğu eski ve yeni koleksiyon ismi ve numarası vardır. Ib sayfası boştur. Bazı sayfa kenarlarında metne dair tashihler ve açıklamalar bulunmaktadır. Yine bazı sayfa kenarlarında o sayfada işlenen konu “matlab” ifadesi kullanılarak belirtilmiştir. 320a sayfasında nüshanın toplam yaprak numarası kaydedilmiştir.Nüsha 10 yapraklık bölümlere ayrılarak her 10 yaprakta bir yazıyla ifade edilmek suretiyle numara verilmiştir. Fakat 9. yaprakta birinci cildin üçüncü bölümünü ifade etmek üzere “sâlisü’l-evvel” ifadesi kullanılmıştır. Bunun sebebini araştırmak üzere yapılan nüsha karşılaştırması sonucunda bu nüshada 8 ve 9. yapraklar arasında yaklaşık on yapraklık bir kısmın atlandığı ortaya çıkmıştır. Atlanan kısımda müellifin giriş mahiyetinde yer verdiği 10 fasıl içerisinde yer alan 2. fasıldan 10. fasla kadar olan bölüm ve Fâtiha suresi tefsirinin baş kısmı bulunmaktadır.1b ve 2a-2b sayfaları siyah ve kırmızı, 5a-5b sayfaları siyah, 6a sayfası kırmızı cetvelle çevrelenmiştir. Başlıklar, fasıl ve söz başları kırmızı mürekkeple yazılmıştır. 1b ve 2a sayfasında cümlelerin arası kırmızı noktayla ayrıştırılmıştır. Metin harekelidir. Boyut ve cilt özellikleri bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır. Eser İbnü’l-Hadevs Cemâleddin Mu‘âfâ b. İsmâ‘il b. Hüseyin eş-Şeybânî el-Mavsılî’ye ait bir rivâyet tefsiri olup bu nüsha Kur’an-ı Kerim’in başından Bakara suresinin 266. âyetinin tefsirine kadar olan bölümü içermektedir. Müellif tefsire başlamadan önce bir mukaddime ve tefsire giriş mahiyetinde bilgiler içeren 10 fasıldan oluşan bir bölüme yer verip ardından Fatiha Sûresi’nden başlayarak kendisinden önceki ilmî birikimden de istifade etmek suretiyle âyetleri çeşitli yönlerden ele almıştır.

Örnek Metin (1b) بسم الله ... الحمد لله الذي جعل صدور أوليائه أوعية لحفظ كلامه وسلط فكرهم علی استنباط معانيه وشرح آيه وأحكامه... وبعد فلا شك أن العلوم تتفاوت في إعتلاء أقدارها وتتفاصل عند ظهور آثارها فأفضل العلم بكتاب الله عز وجل...(2a) ولما كان كلام الله عز وجل أشرف المعلومات كان العلم بتفسيره وأسباب نزوله ومعانيه وتأويله أشرف العلوم المعتبرات ولما علمت شرف هذا العلم ومنزلته عند الله تعالی ونفعه عاجلا وأجلا ورأيت كتب المصنفين والمؤلفين ولم أجد فيها ما يفي بالغرض والمقصود وكل واحد قد سلك طريقا وأسلوبا وأنه يعسر تحصيل نسخة كل كتاب منهما ليحصل منه المطلوب والمراد صرفت عنايتي و شغلت همتي واستخرت الله تعالى في جمع كتاب لنفسي يخف علي مؤنة مطالعته ... و يحصل منه ما يحصل من عدة كتب ... و سميته نهاية البيان في تفسير القرآن...(2b) وقبل الشروع في التفسير تذكر مقدمة وعشرة فصول الفصل الأول في فضل القرآن وأهله وتلاوته ... أما المقدمة فتشتمل على فضل العلم والترغيب فيه قال الله عز وجل لنبيه صلي الله عليه وسلم وقل رب زدني علما... (319a) والثالث أنه مثل للمرائ في النفقة ينقطع عنه نفعها أحوج ما يكون إليها وهو قول السدي والله تعالى أعلم بالصواب وإليه المرجع والمآب

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 297.211 / Rivâyet tefsirleri

Koleksiyon no. 00013

Yaprak, satır, sütun sayısı I+319+I yk., 21 st. ;

Cilt numarası 1/?.

Cilt özellikleri Sırtı meşin, yüzü ebrûlu cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, II, 1987; Zirikli, el-A‘lâm, VII, 259; DİA, XXX, 306

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Ömer b. Muhammed b. Ömer (?), 1a

Diğer kayıtlar Mütâlaa kaydı, Abdurrahman b. Muhammed b. (?) el-Mâlikî, 319bMütâlaa kaydı, Ali b. İbrâhim b. (?) el-Ba‘lî el-Mâlikî, 1002, 319b

Mühürler Mühür, okunamadı, 1a, 319a

İstinsah kaydı (Arap harfli) (319a) تم الجزء الأول بحمد الله تعالى نهار الخميس المبارك لسبع عشرة ليلة خلت من شهر ذي القعدة الحرام من شهور سنة احدى وسبعين و سبع مائة هجرية وكتب إبراهيم بن يعقوب بن إبراهيم بن محمد بن حسان بن ثابت الأنصاري ...