Kitâb-ı Medâric-i İfhâm fî Tefsir-i Âyet-i Semaniyyet-i Ezvâc
(كتاب مدارج إفهام في تفسير آية ثمانية ازواج)

Name: Kitâb-ı Medâric-i İfhâm fî Tefsir-i Âyet-i Semaniyyet-i Ezvâc
Author: Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî

İsim	Kitâb-ı Medâric-i İfhâm fî Tefsir-i Âyet-i Semaniyyet-i Ezvâc
İsim Orijinal	كتاب مدارج إفهام في تفسير آية ثمانية ازواج
Yazar	Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî
Yazar Orijinal	صائن الدين علي بن محمد تركه الإصفهاني
Konu	Tam tefsirler / Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri
Tür	Kitap
Dil	Farsça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	‎260x155-180x85 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	545063
Kayıt Numarası	545063
Lokasyon	Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi
Tarih	7 Cemâziyelevvel 851
Notlar	Müellif, eserin mukaddimesinde Mâzenderân hâkimlerinden olan Süleymân Muhammed Neseb adlı kişinin mektubu üzerine bu eseri kaleme aldığını belirtmiştir. Bu eser müellifin Mâzenderân‎ bölgesine sürgüne yollandığı dönemde kaleme alınmıştır. Eserin birçok baskısı mevcuttur.‎ Ayrıca eser ‎Necip Mâel Herevî ‎tarafından ‎İran yazma kütüphanelerinde bulunan nüshalar ile karşılaştırarak "‎Medârec-e Efhâm ‎" adı altında 2015 yılında yayımlanmıştır. Eserin telif tarihi, elimizdeki nüshanın ferağ kaydı kısmında verilmiştir. Müellif adı zahriye sayfasına yanlışlıkla “Hüsein Hârezmî” olarak kaydedilmiştir. Nüshanın Beyazıt Kütüphanesi’nin bir önceki katalog çalışmasında müellif kaydı "Aziz en-Nesefî, Abdulaziz b. Muhammed en-Nesefî" olarak hatalı girilmiştir.‎ Sayfa sonlarında müşirler yer almaktadır.‎ ‎Nüshanın fiziksel niteleme alanına dair bilgiler ise Beyazıt ‎ Kütüphanesi’nin bir önceki katalog çalışmasından ‎alınmıştır.‎ Eser En‘âm suresinin 143. ayetinin tasavvufî tefsiridir. İki ana başlıktan oluşan ‎eserin birinci başlığı altında müfessirlerin tefsirine yer verilmişken ikinci başlığında ise ‎söz konusu ayetin arifler tarafından yorumlayışlarına açıklama getirilmiştir.‎
Örnek Metin	(‎201b‎) ‎ بسم الله... بعد از سپاس بی حد و قیاس خدای را... صلوات الله و سلامه علیه ... در اثناء آنک بکنج بیغولۀ غربت و زاویۀ فراغت و عزلت همه شب نشسته بودم...نامه ای آمد از سلیمان محمد نسب... مشتمل بر آنکه در آیۀ کریمه قوله تعالی و تقدس «ثمانية أزواج من الضأن اثنين ومن المعز اثنين» الی آخر الآیه چیزی می باید نوشت... (‎237a‎) بعد از آن امیدوار باشند که چیزی به مذاق فهم ایشان رسد حکم را با سخن در هم سرشتم \ وزو تخمی که حاصل کشت کشتم \ بیا وز نکهت این طیب امید \ مشام جان معطر دار جاوید ثم صلوة و السلم علی من لمع بمتابعة آثاره انوار العلوم الحقیققة و ختم بقدومه ابواب الشریعة النبویة و الکمالات الیقینیة محمد و علی آله و صحبه اجمعین
Eser türü	Telif
Tasnif numarası/Konu	297.216 / Tasavvufî tefsirler (İşârî tefsirler)
Koleksiyon no.	V1825/16
Yaprak, satır, sütun sayısı	‎201b-237a yk., 19 st.‎
Cilt özellikleri	Üst kapağı vişne kurusu deri üzerine şemseli, salbekli, köşebentli, zencerekli, alt kapağı ebru kâğıt kaplı cilt
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur- Manzum
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Ta’lik
Telif yeri	Mazenderan
Telif tarihi	6 Zilkade 831
Dil notu	Eserde Arapça ibareler ve Kur'an ayetleri yer almaktadır.
Kaynak/Referans	Helmut Ritter, "Persische Handschriften", Journal of the İnternational Society for ‎Oriental Research, Vol. XXIV-XXX, s. 191.; ‎ Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî, ‎‏Medârec-e Efhâm ‎(Tahkik)‏‎, Haz. Necip Mâel Herevî, Tahran.‎; Mîrzâ Muhammed Takî Melikü’ş-şuarâ’, Sebkşenâsî, C. III, s. 228-240.‎, Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî, Şerh-e Nazmü'd-Dür, ‎Haz. ‎Ekrem Cudî Ne‘metî, Tahran.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Temellük kaydı, Üsküdar kadısı el-Hâc Mustafa el-Konevî, başta IIIa‎ Temellük kaydı, Ahmed‎, 1a‎ Temellük kaydı, Ahmed, 1a
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-‎‎İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc ‎Mustafa ‎Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a ‎, 172b, 239b, 298a, 418b, 480b Şahıs mührü, Bosnevî Derviş Paşa, “Tevekkülî alâ Hâlıkî Yâ Rabb Kerem-i To Bahr-i Mevvâc / Dervîş o Genî be Tost ‎Muhtâc”, 1a
İstinsah kaydı (Arap harfli)	‎(‎237a‎)‎ تم الکتابه في سابع جميدی الاولی سنه۸۵۱ بابرقوه تمت التعلیقات هذه بشاطی بحر الخزر في حومة المازندران اصانه الله و ایّانا عن طوارق الحدثا في سادس ذي القعدة الحرام لسني احدي و ثلثين و ثمانماية حامد الله و مصلیا علی محمد و مسلما علیه و علی آله اجمعین

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Kitâb-ı Medâric-i İfhâm fî Tefsir-i Âyet-i Semaniyyet-i Ezvâc

(كتاب مدارج إفهام في تفسير آية ثمانية ازواج)

Yazar Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî

Yazar Orijinal صائن الدين علي بن محمد تركه الإصفهاني

Konu Tam tefsirler / Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri

Tür Kitap

Dil Farsça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar ‎260x155-180x85 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 545063

Kayıt Numarası 545063

Lokasyon Beyazıt Kütüphanesi/Veliyyüddin Efendi

Tarih 7 Cemâziyelevvel 851

Notlar Müellif, eserin mukaddimesinde Mâzenderân hâkimlerinden olan Süleymân Muhammed Neseb adlı kişinin mektubu üzerine bu eseri kaleme aldığını belirtmiştir. Bu eser müellifin Mâzenderân‎ bölgesine sürgüne yollandığı dönemde kaleme alınmıştır. Eserin birçok baskısı mevcuttur.‎ Ayrıca eser ‎Necip Mâel Herevî ‎tarafından ‎İran yazma kütüphanelerinde bulunan nüshalar ile karşılaştırarak "‎Medârec-e Efhâm ‎" adı altında 2015 yılında yayımlanmıştır. Eserin telif tarihi, elimizdeki nüshanın ferağ kaydı kısmında verilmiştir. Müellif adı zahriye sayfasına yanlışlıkla “Hüsein Hârezmî” olarak kaydedilmiştir. Nüshanın Beyazıt Kütüphanesi’nin bir önceki katalog çalışmasında müellif kaydı "Aziz en-Nesefî, Abdulaziz b. Muhammed en-Nesefî" olarak hatalı girilmiştir.‎ Sayfa sonlarında müşirler yer almaktadır.‎ ‎Nüshanın fiziksel niteleme alanına dair bilgiler ise Beyazıt ‎ Kütüphanesi’nin bir önceki katalog çalışmasından ‎alınmıştır.‎ Eser En‘âm suresinin 143. ayetinin tasavvufî tefsiridir. İki ana başlıktan oluşan ‎eserin birinci başlığı altında müfessirlerin tefsirine yer verilmişken ikinci başlığında ise ‎söz konusu ayetin arifler tarafından yorumlayışlarına açıklama getirilmiştir.‎

Örnek Metin (‎201b‎) ‎ بسم الله... بعد از سپاس بی حد و قیاس خدای را... صلوات الله و سلامه علیه ... در اثناء آنک بکنج بیغولۀ غربت و زاویۀ فراغت و عزلت همه شب نشسته بودم...نامه ای آمد از سلیمان محمد نسب... مشتمل بر آنکه در آیۀ کریمه قوله تعالی و تقدس «ثمانية أزواج من الضأن اثنين ومن المعز اثنين» الی آخر الآیه چیزی می باید نوشت... (‎237a‎) بعد از آن امیدوار باشند که چیزی به مذاق فهم ایشان رسد حکم را با سخن در هم سرشتم \ وزو تخمی که حاصل کشت کشتم \ بیا وز نکهت این طیب امید \ مشام جان معطر دار جاوید ثم صلوة و السلم علی من لمع بمتابعة آثاره انوار العلوم الحقیققة و ختم بقدومه ابواب الشریعة النبویة و الکمالات الیقینیة محمد و علی آله و صحبه اجمعین

Eser türü Telif

Tasnif numarası/Konu 297.216 / Tasavvufî tefsirler (İşârî tefsirler)

Koleksiyon no. V1825/16

Yaprak, satır, sütun sayısı ‎201b-237a yk., 19 st.‎

Cilt özellikleri Üst kapağı vişne kurusu deri üzerine şemseli, salbekli, köşebentli, zencerekli, alt kapağı ebru kâğıt kaplı cilt

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur- Manzum

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Ta’lik

Telif yeri Mazenderan

Telif tarihi 6 Zilkade 831

Dil notu Eserde Arapça ibareler ve Kur'an ayetleri yer almaktadır.

Kaynak/Referans Helmut Ritter, "Persische Handschriften", Journal of the İnternational Society for ‎Oriental Research, Vol. XXIV-XXX, s. 191.; ‎ Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî, ‎‏Medârec-e Efhâm ‎(Tahkik)‏‎, Haz. Necip Mâel Herevî, Tahran.‎; Mîrzâ Muhammed Takî Melikü’ş-şuarâ’, Sebkşenâsî, C. III, s. 228-240.‎, Sâ’inüddin Ali b. Muhammed Türke el-İsfahânî, Şerh-e Nazmü'd-Dür, ‎Haz. ‎Ekrem Cudî Ne‘metî, Tahran.

Temellük ve Vakıf kayıtları Temellük kaydı, Üsküdar kadısı el-Hâc Mustafa el-Konevî, başta IIIa‎ Temellük kaydı, Ahmed‎, 1a‎ Temellük kaydı, Ahmed, 1a

Mühürler Vakıf mührü, Şeyhülislam Veliyyüddin Efendi, Veliyyüddin b. Mustafa b. Hüseyin el-‎‎İstanbulî, “Vakafe Şeyhu’l-İslâm Veliyyüddin Efendi ibnü’l-Merhûm el-Hâcc ‎Mustafa ‎Ağa ibnü’l-Merhûm el-Hâcc Hüseyin Ağa”, 1175, 1a ‎, 172b, 239b, 298a, 418b, 480b Şahıs mührü, Bosnevî Derviş Paşa, “Tevekkülî alâ Hâlıkî Yâ Rabb Kerem-i To Bahr-i Mevvâc / Dervîş o Genî be Tost ‎Muhtâc”, 1a

İstinsah kaydı (Arap harfli) ‎(‎237a‎)‎ تم الکتابه في سابع جميدی الاولی سنه۸۵۱ بابرقوه تمت التعلیقات هذه بشاطی بحر الخزر في حومة المازندران اصانه الله و ایّانا عن طوارق الحدثا في سادس ذي القعدة الحرام لسني احدي و ثلثين و ثمانماية حامد الله و مصلیا علی محمد و مسلما علیه و علی آله اجمعین