Risâle fi’l-Vükelâ’. | Kütüphane.osmanlica.com
Aramaya Dön

Risâle fi’l-Vükelâ’.
(رسالة في الوكلاء.)

İsim Risâle fi’l-Vükelâ’.
İsim Orijinal رسالة في الوكلاء.
Yazar Câhız
Yazar Orijinal جاحظ، أبو عثمان عمرو بن بحر بن محبوب البصري الكناني
Basım Tarihi: 1324.
Basım Yeri Mısır :/Matba'atu'-Tıbâ'a. - Muhammed Efendi Sâsî el-Mağribî et-Tûnisî:
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) edebiyat / Edebiyat ve retorik.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Hayır
Fiziksel Boyutlar Küçük boy.
Kütüphane: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 633275
Kayıt Numarası 633275
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Îd Mehmed Efendi
Notlar Câhız’ın çeşitli konularda kaleme aldığı, bir kısmı mektup formunda olan 11 risalenin derlendiği mecmuanın sekizinci risalesidir. Mecmuada ikinci risaleden itibaren nüsha numaralandırması yeniden yapılmıştır. Eserin sayfa numaralarına dair verilen bilgide nüshadaki düzen dikkate alınmıştır. Nüshanın I. ve III. sayfaları arası müellifin hal tercemesine tahsis edilmiştir. 191. sayfada eserde geçen risalelerin fihristi, 190. sayfada matbaanın eklediği ve eserin yayım bilgilerini içeren bir sunuş yazısı bulunmaktadır. 1903 yılından itibaren Câhız’ın risaleleri çeşitli ülkelerde kısmî olarak yayımlanmıştır. “Risâle fi’l-Vükelâ” 1931 yılında Osman Recher ve 1964 yılında Abdusselâm Hârûn tarafından neşredilmiştir.Eserin I. ve 191. sayfalarında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. Risale, Câhız’ın çağdaşı olan bir yazarın vekilleri yeren bir kitap kaleme alması üzerine telif edilmiştir. Câhız risalesinde ismini vermediği yazarın, mezkûr kitaptaki telif usulünü ve ilmî yöntemini deliller getirerek tenkit etmiştir. Müellife yöneltilen ilk eleştiri ilmî bir eser kaleme alındığında ele alınan konuda yeterince mesai harcanmaması ve gerekli araştırma ve incelemelerin yapılmaması üzerinedir. Câhız ikinci eleştirisinde yazarda da mülahaza ettiği tarafgirlik ve öfke meselelerine temas eder. Câhıza göre herhangi bir yazar bir eser kaleme alırken genellemelerden kaçınmalıdır. Bu, hem ilimde hem ahlâkta hem de toplumda riayet edilmesi gereken bir ilkedir zira genellemeler, ilimde hatalı sonuçlara ve insafsız hükümlere varılmasına neden olur. Üçüncü eleştiri ise önceki nesillerin ulaştığı ilmî verilerle yetinmeye yöneliktir. Câhız Abbasi toplumunun ulaştığı ilmî gelişmeleri örnek göstererek tevarüs edilen ilmî geleneğin geliştirilmesinin toplumun ilerlemesine sağlayacağı katkıyı vurgular.
Örnek Metin (170)بسم الله الرحمن الرحيم وفقك الله تعالى للطاعة وعصمك من الشبهة وأفلجك بالحجة وختم لك بالسعادة غبرت أصلحك الله تعالى أزمان وأنت عندي ممن لا يمضى القول إلا بعد التثبت ولا يخرج الكتاب إلا بعد التصفح وكنت حريا بتهيئة الرأي الفطير جديرا أن تميل بنفسك عاقبة التفريط ولولا كثرة مرور أيام المطالبة عليك لما ثقل عليك التثبت ولولا قصر أيام التحصيل لما وثقت بأول خاطر ولولا سوء العادة لما كذبك رائد النظر واتهمت الرأي واعتزام العصيان يهور الأعمار... (172)فكيف يوفق الله تعالى الواثق بنفسه والمستبد برأيه والتارك لأدب ربه ولما وصى به نبيه صلى الله عليه وسلم حين قال لرجل خاصم عنده رجلا فقال في بعض كلامه حسبي الله فقال النبي صلى الله عليه وسلم أبل الله من نفسك عذرا فإذا غلبك أمر فقل حسبي الله وزعمت في أول تشنيعك عليهم فقلت قال يعقوب بن عبيد لبعض ولده حين قال له في مرضه أي شيء تشتهي قال كبد وكيل وقد كان ترك التجارة من سوء معاملتهم وفحش خبائثهم وصلى الله على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم
Eser türü Telif.
Tasnif numarası/Konu 892.7 / Arap edebiyatı
Koleksiyon no. 00238-008
Cilt özellikleri Bez kapaklı cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans Ali Bû Malham, “Resâ’ilü’l-Câhız el-Edebiyye” içinde Mukaddimetü’l-Vükelâ’, thk. Ali Bû Malham (Beyrut: Dâr ve Mektebetü’l-Hilâl, 2002): 35-37; Carl Brockelmann, Târihü’l-Edebi’l-Arabî, trc. Abdulhalîm en-Neccâr (Mısır: Dâru’l-Ma‘ârif), III: 118.
Mühürler Şahıs mührü, İyd Mehmed, “İyd Mehmed (…)”, I.
Diğer bilgi (Arap harfli) (190)الحمد لله الذي أنشأ الخلق من العدم ونثر عليهم من بحر إحسانه فرائد النعم... وبعد فقد تم بعون الله وتأييده وتوفيقه وتسديده طبع رسائل إمام الفصحاء وقدوة البلغاء أفضل كتاب عصره... عثمان عمر بن محبوب المعروف بالجاحظ تغمده الله برحمته... وكان بزوغ بدرها وتمام طبعها في مطبعة السعادة... الكائنة بجوار محافظة مصر بنفقة... الحاج محمد افندى ساسي المغربي التونسي... وكان الفراغ من طبعها في شهر شوال من شهور سنة ١٣٢٤ هجرية على صاحبها أفضل صلاة وأزكى تحية والحمد لله أولا وآخرا
Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Aramaya Dön
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Kaynağa git

Risâle fi’l-Vükelâ’.

(رسالة في الوكلاء.)
Yazar Câhız
Yazar Orijinal جاحظ، أبو عثمان عمرو بن بحر بن محبوب البصري الكناني
Basım Tarihi 1324.
Basım Yeri Mısır :/Matba'atu'-Tıbâ'a. - Muhammed Efendi Sâsî el-Mağribî et-Tûnisî:
Konu Afro-Asyatik (Hami-Sami) edebiyat / Edebiyat ve retorik.
Tür Kitap
Dil Arapça
Dijital Evet
Yazma Hayır
Fiziksel Boyutlar Küçük boy.
Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası 633275
Kayıt Numarası 633275
Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Îd Mehmed Efendi
Notlar Câhız’ın çeşitli konularda kaleme aldığı, bir kısmı mektup formunda olan 11 risalenin derlendiği mecmuanın sekizinci risalesidir. Mecmuada ikinci risaleden itibaren nüsha numaralandırması yeniden yapılmıştır. Eserin sayfa numaralarına dair verilen bilgide nüshadaki düzen dikkate alınmıştır. Nüshanın I. ve III. sayfaları arası müellifin hal tercemesine tahsis edilmiştir. 191. sayfada eserde geçen risalelerin fihristi, 190. sayfada matbaanın eklediği ve eserin yayım bilgilerini içeren bir sunuş yazısı bulunmaktadır. 1903 yılından itibaren Câhız’ın risaleleri çeşitli ülkelerde kısmî olarak yayımlanmıştır. “Risâle fi’l-Vükelâ” 1931 yılında Osman Recher ve 1964 yılında Abdusselâm Hârûn tarafından neşredilmiştir.Eserin I. ve 191. sayfalarında nüshanın koleksiyon adı ve demirbaş numarası kayıtlıdır. Risale, Câhız’ın çağdaşı olan bir yazarın vekilleri yeren bir kitap kaleme alması üzerine telif edilmiştir. Câhız risalesinde ismini vermediği yazarın, mezkûr kitaptaki telif usulünü ve ilmî yöntemini deliller getirerek tenkit etmiştir. Müellife yöneltilen ilk eleştiri ilmî bir eser kaleme alındığında ele alınan konuda yeterince mesai harcanmaması ve gerekli araştırma ve incelemelerin yapılmaması üzerinedir. Câhız ikinci eleştirisinde yazarda da mülahaza ettiği tarafgirlik ve öfke meselelerine temas eder. Câhıza göre herhangi bir yazar bir eser kaleme alırken genellemelerden kaçınmalıdır. Bu, hem ilimde hem ahlâkta hem de toplumda riayet edilmesi gereken bir ilkedir zira genellemeler, ilimde hatalı sonuçlara ve insafsız hükümlere varılmasına neden olur. Üçüncü eleştiri ise önceki nesillerin ulaştığı ilmî verilerle yetinmeye yöneliktir. Câhız Abbasi toplumunun ulaştığı ilmî gelişmeleri örnek göstererek tevarüs edilen ilmî geleneğin geliştirilmesinin toplumun ilerlemesine sağlayacağı katkıyı vurgular.
Örnek Metin (170)بسم الله الرحمن الرحيم وفقك الله تعالى للطاعة وعصمك من الشبهة وأفلجك بالحجة وختم لك بالسعادة غبرت أصلحك الله تعالى أزمان وأنت عندي ممن لا يمضى القول إلا بعد التثبت ولا يخرج الكتاب إلا بعد التصفح وكنت حريا بتهيئة الرأي الفطير جديرا أن تميل بنفسك عاقبة التفريط ولولا كثرة مرور أيام المطالبة عليك لما ثقل عليك التثبت ولولا قصر أيام التحصيل لما وثقت بأول خاطر ولولا سوء العادة لما كذبك رائد النظر واتهمت الرأي واعتزام العصيان يهور الأعمار... (172)فكيف يوفق الله تعالى الواثق بنفسه والمستبد برأيه والتارك لأدب ربه ولما وصى به نبيه صلى الله عليه وسلم حين قال لرجل خاصم عنده رجلا فقال في بعض كلامه حسبي الله فقال النبي صلى الله عليه وسلم أبل الله من نفسك عذرا فإذا غلبك أمر فقل حسبي الله وزعمت في أول تشنيعك عليهم فقلت قال يعقوب بن عبيد لبعض ولده حين قال له في مرضه أي شيء تشتهي قال كبد وكيل وقد كان ترك التجارة من سوء معاملتهم وفحش خبائثهم وصلى الله على سيدنا محمد وعلى آله وصحبه وسلم
Eser türü Telif.
Tasnif numarası/Konu 892.7 / Arap edebiyatı
Koleksiyon no. 00238-008
Cilt özellikleri Bez kapaklı cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.
Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans Ali Bû Malham, “Resâ’ilü’l-Câhız el-Edebiyye” içinde Mukaddimetü’l-Vükelâ’, thk. Ali Bû Malham (Beyrut: Dâr ve Mektebetü’l-Hilâl, 2002): 35-37; Carl Brockelmann, Târihü’l-Edebi’l-Arabî, trc. Abdulhalîm en-Neccâr (Mısır: Dâru’l-Ma‘ârif), III: 118.
Mühürler Şahıs mührü, İyd Mehmed, “İyd Mehmed (…)”, I.
Diğer bilgi (Arap harfli) (190)الحمد لله الذي أنشأ الخلق من العدم ونثر عليهم من بحر إحسانه فرائد النعم... وبعد فقد تم بعون الله وتأييده وتوفيقه وتسديده طبع رسائل إمام الفصحاء وقدوة البلغاء أفضل كتاب عصره... عثمان عمر بن محبوب المعروف بالجاحظ تغمده الله برحمته... وكان بزوغ بدرها وتمام طبعها في مطبعة السعادة... الكائنة بجوار محافظة مصر بنفقة... الحاج محمد افندى ساسي المغربي التونسي... وكان الفراغ من طبعها في شهر شوال من شهور سنة ١٣٢٤ هجرية على صاحبها أفضل صلاة وأزكى تحية والحمد لله أولا وآخرا
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı yönlendiriliyorsunuz...

Lütfen bekleyiniz.