Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân.
(فن عروض و علم ميزان.)

Name: Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân.
Author: Alâ’eddin Çelebi

İsim	Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân.
İsim Orijinal	فن عروض و علم ميزان.
Yazar	Alâ’eddin Çelebi
Yazar Orijinal	علاء الدين چلبى، علاء الدين علي بن حسين الأماسي
Konu	Afro-Asyatik diller / Diğer Diller / Dil ve dilbilim.
Tür	Kitap
Dil	Türkçe
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	195x125-140x78 mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	198609
Kayıt Numarası	198609
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi
Tarih	1118.
Notlar	Eser adı nüshanın fihristinde (1a) “Risâle-i Arûz Türkî”, eserin mukaddimesinde (61b) “Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân” şeklindedir. Osmanlı Müellifleri’nde müellifin Aruz ile alakalı bir eseri olduğundan bahsedilmiş, ancak eserin ismiyle alakalı bir bilgi verilmemiştir. Eser üzerinde Menderes Coşkun tanıtıcı bir makale yazmıştır. Bu makalede eserin ismi “Risâletün mine'l-‘Arûz ve Istılâhı'ş-Şi‘r” şeklinde geçmektedir. Eser, Aruzla alakalı yazılan ilk Türkçe eserlerden olması sebebiyle önemlidir. Eserin diğer bir önemi ise, 17.yüzyılda yazılmış olmasına rağmen, gerek cümle gerek kelime yapısı bakımından geç dönem Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşımasıdır. Müellif bu eseri zevk-i selim sahipleri için kaleme aldığını ifade etmiştir. Nüshanın istinsah kaydında “Temmetü'l-Arûz Sevvedehu'l-Hakîr Ali b. Hüseyin Gaferallâhu” ifadesi yer almaktadır. Buradan hareketle nüshanın müellif müsveddesi olduğu söylenebilir.Nüshada sayfa numaralandırılması hem Arap hem de Latin rakamlarıyla yapılmıştır. Sayfa numaralandırılmasında tutarsızlıklar vardır. Nüshanın serlevhası, başlığı ve sayfa cetvelleri yoktur. Söz başlar kırmızı mürekkeplidir. 71a sayfası boştur.Nüshanın kondisyonu genel olarak iyidir. Sayfa kenarları rutubetlidir. Bazı sayfalarda küçük mürekkep dağılmaları vardır. Eseri bir mukaddime ve dört bölüm halinde tasnif edilebilir. Birinci bölümde şiirle ilgili genel terimler ve bazı nazım şekilleri ve türleri, ikinci bölümde muammanın tanım ve örnekleri, üçüncü bölümde edebî sanatlar, dördüncü bölümde ise Aruz bahirleri anlatılmaktadır.
Örnek Metin	(61b) بسم الله الرحمن الرحيم الحمد الله رب العلمين والصلوة على خير البرية محمد و على آله اجمعين ... بيلكل و آكاه اولغل كم بو فن عروض و علم ميزان حليۀ ظرفا و پيرايۀ شرفادر ... بو بنده عاصى و مجرم قاسى الراجى الى رحمة خالق الاناسى على بن حسين الاماسى ... فوائد و غرر عقائدى جمع ايدوب قلمه كتوردكنده مقصود كلى اولدر كه طبع سليم و ذهن مستقيم اولان عزيز قرنداشلر بو نسخۀ مفيددن مستفيد اولدقلرى وقت اميددر كه احسانلرى بونك كبى مؤلفنه فاتحة الكتابمزدن انعام ايده لر (70b) بحر متدارك مخرن مبارك اوله حين روان صنما ايده يم سكا آنى بيان فعل فعل فعل فعل بوله ركص دخي دنور آكله عيان صنما بنما رخ چون قمرى پچه خفيه كنى ز نظر چو پرى
Eserin diğer adları	Risâle-i Arûz, رسالۀ عروضFenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân Risâlesi, فن عروض و علم ميزان رساله سىRisâletün mine'l-‘Arûz ve Istılâhı'ş-Şi‘r, رسالة من العروض و اصطلاح الشعر
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	492.7 / Arap dili
Koleksiyon no.	00435-005
Yaprak, satır, sütun sayısı	61b-70b; 15 st. :
Kağıt özellikleri ve filigran bilgisi	Kahverengi, nohudî kâğıttır. Filigran yoktur. ;
Cilt özellikleri	Ebru kâğıtlı, sırtı meşin cilttir.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih
Dil notu	Örnek olarak alınan ibare, cümle ve beyitlerin çoğu Arapça ve Farsçadır.
Kaynak/Referans	Menderes Coşkun, Edebî Terimler ve Aruzla İlgili Bir Eser: Alî b. Hüseyin Hüsâmeddîn Amasî’nin Risâletün Mine’l-Arûz ve Istılâhi’ş-Şi’r, Türk Kültürü İncelemeri Dergisi, 2003 / 8, 97-131.; Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri, I, 2000, 354.
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 1a.
Mühürler	Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kâdir Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir 1161”, 1a.
İstinsah kaydı (Arap harfli)	تمت العروض سوده الحقير على بن حسين غفرالله سنه ۱۱۱۸

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân.

(فن عروض و علم ميزان.)

Yazar Alâ’eddin Çelebi

Yazar Orijinal علاء الدين چلبى، علاء الدين علي بن حسين الأماسي

Konu Afro-Asyatik diller / Diğer Diller / Dil ve dilbilim.

Tür Kitap

Dil Türkçe

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 195x125-140x78 mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 198609

Kayıt Numarası 198609

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Aşir Efendi

Tarih 1118.

Notlar Eser adı nüshanın fihristinde (1a) “Risâle-i Arûz Türkî”, eserin mukaddimesinde (61b) “Fenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân” şeklindedir. Osmanlı Müellifleri’nde müellifin Aruz ile alakalı bir eseri olduğundan bahsedilmiş, ancak eserin ismiyle alakalı bir bilgi verilmemiştir. Eser üzerinde Menderes Coşkun tanıtıcı bir makale yazmıştır. Bu makalede eserin ismi “Risâletün mine'l-‘Arûz ve Istılâhı'ş-Şi‘r” şeklinde geçmektedir. Eser, Aruzla alakalı yazılan ilk Türkçe eserlerden olması sebebiyle önemlidir. Eserin diğer bir önemi ise, 17.yüzyılda yazılmış olmasına rağmen, gerek cümle gerek kelime yapısı bakımından geç dönem Eski Anadolu Türkçesinin özelliklerini taşımasıdır. Müellif bu eseri zevk-i selim sahipleri için kaleme aldığını ifade etmiştir. Nüshanın istinsah kaydında “Temmetü'l-Arûz Sevvedehu'l-Hakîr Ali b. Hüseyin Gaferallâhu” ifadesi yer almaktadır. Buradan hareketle nüshanın müellif müsveddesi olduğu söylenebilir.Nüshada sayfa numaralandırılması hem Arap hem de Latin rakamlarıyla yapılmıştır. Sayfa numaralandırılmasında tutarsızlıklar vardır. Nüshanın serlevhası, başlığı ve sayfa cetvelleri yoktur. Söz başlar kırmızı mürekkeplidir. 71a sayfası boştur.Nüshanın kondisyonu genel olarak iyidir. Sayfa kenarları rutubetlidir. Bazı sayfalarda küçük mürekkep dağılmaları vardır. Eseri bir mukaddime ve dört bölüm halinde tasnif edilebilir. Birinci bölümde şiirle ilgili genel terimler ve bazı nazım şekilleri ve türleri, ikinci bölümde muammanın tanım ve örnekleri, üçüncü bölümde edebî sanatlar, dördüncü bölümde ise Aruz bahirleri anlatılmaktadır.

Örnek Metin (61b) بسم الله الرحمن الرحيم الحمد الله رب العلمين والصلوة على خير البرية محمد و على آله اجمعين ... بيلكل و آكاه اولغل كم بو فن عروض و علم ميزان حليۀ ظرفا و پيرايۀ شرفادر ... بو بنده عاصى و مجرم قاسى الراجى الى رحمة خالق الاناسى على بن حسين الاماسى ... فوائد و غرر عقائدى جمع ايدوب قلمه كتوردكنده مقصود كلى اولدر كه طبع سليم و ذهن مستقيم اولان عزيز قرنداشلر بو نسخۀ مفيددن مستفيد اولدقلرى وقت اميددر كه احسانلرى بونك كبى مؤلفنه فاتحة الكتابمزدن انعام ايده لر (70b) بحر متدارك مخرن مبارك اوله حين روان صنما ايده يم سكا آنى بيان فعل فعل فعل فعل بوله ركص دخي دنور آكله عيان صنما بنما رخ چون قمرى پچه خفيه كنى ز نظر چو پرى

Eserin diğer adları Risâle-i Arûz, رسالۀ عروضFenn-i Arûz ve İlm-i Mîzân Risâlesi, فن عروض و علم ميزان رساله سىRisâletün mine'l-‘Arûz ve Istılâhı'ş-Şi‘r, رسالة من العروض و اصطلاح الشعر

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 492.7 / Arap dili

Koleksiyon no. 00435-005

Yaprak, satır, sütun sayısı 61b-70b; 15 st. :

Kağıt özellikleri ve filigran bilgisi Kahverengi, nohudî kâğıttır. Filigran yoktur. ;

Cilt özellikleri Ebru kâğıtlı, sırtı meşin cilttir.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih

Dil notu Örnek olarak alınan ibare, cümle ve beyitlerin çoğu Arapça ve Farsçadır.

Kaynak/Referans Menderes Coşkun, Edebî Terimler ve Aruzla İlgili Bir Eser: Alî b. Hüseyin Hüsâmeddîn Amasî’nin Risâletün Mine’l-Arûz ve Istılâhi’ş-Şi’r, Türk Kültürü İncelemeri Dergisi, 2003 / 8, 97-131.; Bursalı Mehmed Tâhir, Osmanlı Müellifleri, I, 2000, 354.

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, 1a.

Mühürler Temellük mührü, Şeyhülislam Re’iszâde Âşir Efendi, Mustafa Âşir b. Mustafa er-Rûmî, “Min Kütübi’l-Fakîr ilallâhi’l-Kâdir Mustafa el-Âşir b. Mustafa er-Re’îs el-Fâzıl el-Bâhir 1161”, 1a.

İstinsah kaydı (Arap harfli) تمت العروض سوده الحقير على بن حسين غفرالله سنه ۱۱۱۸