Tefsîru’l-Kur’âni’l-Kerîm.
(تفسير القرآن الكريم.)

Name: Tefsîru’l-Kur’âni’l-Kerîm.
Author: Ebu’l-Leys es-Semerkandî

İsim	Tefsîru’l-Kur’âni’l-Kerîm.
İsim Orijinal	تفسير القرآن الكريم.
Yazar	Ebu’l-Leys es-Semerkandî
Yazar Orijinal	أبو الليث السمرقندي، إمام الهدى نصر بن محمد بن أحمد السمرقندي
Konu	Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.
Tür	Kitap
Dil	Arapça
Dijital	Evet
Yazma	Evet
Fiziksel Boyutlar	291x189-muhtelif mm.
Kütüphane:	Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
Demirbaş Numarası	276000
Kayıt Numarası	276000
Lokasyon	Süleymaniye Kütüphanesi/Hekimoğlu Cami
Tarih	24 Cemaziyelahir 647.
Notlar	Keşfü’z-Zunûn’da olduğu gibi nüshanın sonundaki IIa sayfasında Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî olarak geçen eser ismi, katalog kaydında eserin ikinci ismi olarak kaydedilmiştir. Alâ’eddin Ali b. Yahyâ es-Semerkandî el-Karamânî ’ye (ö. 860/1456) ait olan Bahru’l-Ulûm isimli tefsir bazı kaynaklarda ve kütüphane kayıtlarında sehven Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye nispet edilmiştir. Bu karışıklık neticesinde Ebu’l-Leys’in kendi tefsiri de hatalı olarak Bahru’l-Ulûm şeklinde anılmıştır. Eserin baskılarında da bu isim zikredilmiştir (bkz. https://ia600309.us.archive.org/26/items/waq13431/02_13432.pdf). Eser yaygın olarak Bahru’l-Ulûm şeklinde de anılsa da hatayı tekrar etmemek için bu isme, katalog kaydında ikinci isim olarak yer verilmemiştir. Eser adı Ib sayfasında da Kitâbü Ebi’l-Leys es-Semerkandî şeklinde zikredilmiştir.Türkçeye tercüme edilen eserin kütüphanelerde pek çok nüshası bulunmaktadır. Mütercimi ve ismi konusunda ihtilaf bulunan eserin mütercimi olarak kaynaklarda İbn Arabşah, Ahmed-i Dâʻî ve Musa el-İznikî isimleri zikredilmekle birlikte İsmail Taş, yaptığı tahkikat neticesinde tercümenin Musa el-İznikî’ye ait olduğuna ulaşmıştır. İbn Kutluboğa (ö. 879/1474) eserdeki hadislerin tahricini yapmıştır.Ib sayfasında nüshanın eserden A‘râf sûresiyle başlayacağını belirten bir not düşülmüştür.1a sayfasında nüshanın bulunduğu eski ve yeni koleksiyon ismi ve numarası vardır. Sayfa kenarlarında düzeltmeler ve metinde geçen kelimelerle ilgili açıklamalar vardır. Yine bazı sayfa kenarlarında o sayfada işlenen konu matlab ifadesiyle belirtilmiştir. Nüshada yaprak numaralandırması yapılırken 202’den 208’e atlandığı ve 235 numarası art arda iki yaprağa verildiği için yaprak numaralandırması hatalıdır. Toplam yaprak sayısı nüsha yeniden sayılarak belirlenmiştir. Nüshanın katalog kaydı girilirken yaprak numarası belirtilmesi gereken yerlerde (kayıt, mühür vs.) herhangi bir karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki rakamlar esas alınmıştır. İstinsah kaydında nüshanın yarısının Kadı Şerefüddin Efendi’nin hattıyla, diğer yarısının da ismi zikredilmeyen başka bir şahsın hattıyla yazıldığı belirtilmiştir.Nüshada tefsir edilen ayetler, üzerine kırmızı veya siyah çizgi çekilerek belirtilmiştir. Fakat 138a-177a arasında ayetler, normal metin yazı karakterinden daha büyük yazılarak, söz başları ise kırmızı mürekkeple belirtilmiştir. Boyut ve cilt özellikleri bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır.Nüsha sayfa kenarlarından nem almıştır.200 ve 201. yapraklar arası ile nüshanın sonundaki I ve II. yapraklar arasında şukka kayıtları bulunmaktadır. Nüshanın sonundaki IIa sayfasında Hz. Peygamber’den bir hadis nakledilmiştir. Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye ait sufî-fıkhî yönü ön plana çıkan rivâyet ağırlıklı Kur’an tefsiridir. Bu nüsha ise eserin A‘râf sûresinden Meryem sûresinin tefsirine kadar olan kısmını içermektedir.
Örnek Metin	(1b) بسم الله ... سورة الأعراف كلها مكية قوله عز وجل المص قال ابن عباس رضي الله عنهما يعني أنا الله أعلم وأفصل معناه أنا أعلم بأمور الخلق وأفصل الأحكام والأمور والتقدير... (251b) و إن كان مضجعه بمكة فتلاها كان له نورا يتلألأ من مضجعه إلى البيت المعمور حشو ذلك ملائكة يصلون عليه ويستغفرون له حتى يستيقظ والله أعلم
Eserin diğer adları	Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî, تفسير أبي الليث السمرقندي
Eser türü	Telif.
Tasnif numarası/Konu	297.21 / Tam tefsirler
Koleksiyon no.	00017
Yaprak, satır, sütun sayısı	I+247+II yk., muhtelif st. ;
Cilt numarası	2/?.
Cilt özellikleri	Tam meşin, şemseli, cetvelli, şirâzeli, miklebli cilt.
Yazım şekli (Mensur/Manzum)	Mensur.
Alfabe ve yazı türü	Arap harfli-Nesih.
Kaynak/Referans	Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 441, 449; Zirikli, el-A‘lâm, VIII, 27; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 490; DİA, XXXVI, 475İsmail Taş, “Eski Anadolu Türkçesi Döneminde Tercüme Edilen Ebu’l-Leys es-Semerkandî Tefsiri’nin Asıl Müellifi ve Tercümeye Verilen İsim,” Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi [İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi] [TDED] 41, s.2 (2009): 107-160
Temellük ve Vakıf kayıtları	Vakıf kaydı, 7a, 41b
Mühürler	Vakıf mührü, Şeyh Muhammed Rızâ, “Allâhu zü’l-Atâ Vakfun li’ş-Şeyh Muhammed Rızâ”, 1153, 1a, 251b
İstinsah kaydı (Arap harfli)	(251b) تم الدفتر الثاني من تفسير الفقيه أبو الليث رحمه الله نصف كتابته في إملاء قاضي القضاة شرف الدين النائب في القضاء ببخارى ونصف كتابته في غير إملائه وقع الفراغ من كتابته وقت صلوة العشاء ... في ليلة الثلثاء في الليلة الرابع والعشرين من شهر جماذي الآخر في سنة سبع وأربعين وستمائة ...

Kaynağa git Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Aramaya Dön

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Kaynağa git

Tefsîru’l-Kur’âni’l-Kerîm.

(تفسير القرآن الكريم.)

Yazar Ebu’l-Leys es-Semerkandî

Yazar Orijinal أبو الليث السمرقندي، إمام الهدى نصر بن محمد بن أحمد السمرقندي

Konu Tefsir ilmi / İslam dini ve İslam ilimleri.

Tür Kitap

Dil Arapça

Dijital Evet

Yazma Evet

Fiziksel Boyutlar 291x189-muhtelif mm.

Kütüphane Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı

Demirbaş Numarası 276000

Kayıt Numarası 276000

Lokasyon Süleymaniye Kütüphanesi/Hekimoğlu Cami

Tarih 24 Cemaziyelahir 647.

Notlar Keşfü’z-Zunûn’da olduğu gibi nüshanın sonundaki IIa sayfasında Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî olarak geçen eser ismi, katalog kaydında eserin ikinci ismi olarak kaydedilmiştir. Alâ’eddin Ali b. Yahyâ es-Semerkandî el-Karamânî ’ye (ö. 860/1456) ait olan Bahru’l-Ulûm isimli tefsir bazı kaynaklarda ve kütüphane kayıtlarında sehven Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye nispet edilmiştir. Bu karışıklık neticesinde Ebu’l-Leys’in kendi tefsiri de hatalı olarak Bahru’l-Ulûm şeklinde anılmıştır. Eserin baskılarında da bu isim zikredilmiştir (bkz. https://ia600309.us.archive.org/26/items/waq13431/02_13432.pdf). Eser yaygın olarak Bahru’l-Ulûm şeklinde de anılsa da hatayı tekrar etmemek için bu isme, katalog kaydında ikinci isim olarak yer verilmemiştir. Eser adı Ib sayfasında da Kitâbü Ebi’l-Leys es-Semerkandî şeklinde zikredilmiştir.Türkçeye tercüme edilen eserin kütüphanelerde pek çok nüshası bulunmaktadır. Mütercimi ve ismi konusunda ihtilaf bulunan eserin mütercimi olarak kaynaklarda İbn Arabşah, Ahmed-i Dâʻî ve Musa el-İznikî isimleri zikredilmekle birlikte İsmail Taş, yaptığı tahkikat neticesinde tercümenin Musa el-İznikî’ye ait olduğuna ulaşmıştır. İbn Kutluboğa (ö. 879/1474) eserdeki hadislerin tahricini yapmıştır.Ib sayfasında nüshanın eserden A‘râf sûresiyle başlayacağını belirten bir not düşülmüştür.1a sayfasında nüshanın bulunduğu eski ve yeni koleksiyon ismi ve numarası vardır. Sayfa kenarlarında düzeltmeler ve metinde geçen kelimelerle ilgili açıklamalar vardır. Yine bazı sayfa kenarlarında o sayfada işlenen konu matlab ifadesiyle belirtilmiştir. Nüshada yaprak numaralandırması yapılırken 202’den 208’e atlandığı ve 235 numarası art arda iki yaprağa verildiği için yaprak numaralandırması hatalıdır. Toplam yaprak sayısı nüsha yeniden sayılarak belirlenmiştir. Nüshanın katalog kaydı girilirken yaprak numarası belirtilmesi gereken yerlerde (kayıt, mühür vs.) herhangi bir karışıklığa sebep olmamak için nüsha üzerindeki rakamlar esas alınmıştır. İstinsah kaydında nüshanın yarısının Kadı Şerefüddin Efendi’nin hattıyla, diğer yarısının da ismi zikredilmeyen başka bir şahsın hattıyla yazıldığı belirtilmiştir.Nüshada tefsir edilen ayetler, üzerine kırmızı veya siyah çizgi çekilerek belirtilmiştir. Fakat 138a-177a arasında ayetler, normal metin yazı karakterinden daha büyük yazılarak, söz başları ise kırmızı mürekkeple belirtilmiştir. Boyut ve cilt özellikleri bilgisi Süleymaniye Kütüphanesi tespit fişinden alınmıştır.Nüsha sayfa kenarlarından nem almıştır.200 ve 201. yapraklar arası ile nüshanın sonundaki I ve II. yapraklar arasında şukka kayıtları bulunmaktadır. Nüshanın sonundaki IIa sayfasında Hz. Peygamber’den bir hadis nakledilmiştir. Ebu’l-Leys es-Semerkandî’ye ait sufî-fıkhî yönü ön plana çıkan rivâyet ağırlıklı Kur’an tefsiridir. Bu nüsha ise eserin A‘râf sûresinden Meryem sûresinin tefsirine kadar olan kısmını içermektedir.

Örnek Metin (1b) بسم الله ... سورة الأعراف كلها مكية قوله عز وجل المص قال ابن عباس رضي الله عنهما يعني أنا الله أعلم وأفصل معناه أنا أعلم بأمور الخلق وأفصل الأحكام والأمور والتقدير... (251b) و إن كان مضجعه بمكة فتلاها كان له نورا يتلألأ من مضجعه إلى البيت المعمور حشو ذلك ملائكة يصلون عليه ويستغفرون له حتى يستيقظ والله أعلم

Eserin diğer adları Tefsîru Ebi’l-Leys es-Semerkandî, تفسير أبي الليث السمرقندي

Eser türü Telif.

Tasnif numarası/Konu 297.21 / Tam tefsirler

Koleksiyon no. 00017

Yaprak, satır, sütun sayısı I+247+II yk., muhtelif st. ;

Cilt numarası 2/?.

Cilt özellikleri Tam meşin, şemseli, cetvelli, şirâzeli, miklebli cilt.

Yazım şekli (Mensur/Manzum) Mensur.

Alfabe ve yazı türü Arap harfli-Nesih.

Kaynak/Referans Kâtib Çelebi, Keşfü’z-Zunûn, I, 441, 449; Zirikli, el-A‘lâm, VIII, 27; Bağdatlı İsmail Paşa, Hediyyetü’l-Ârifîn, II, 490; DİA, XXXVI, 475İsmail Taş, “Eski Anadolu Türkçesi Döneminde Tercüme Edilen Ebu’l-Leys es-Semerkandî Tefsiri’nin Asıl Müellifi ve Tercümeye Verilen İsim,” Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi [İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi] [TDED] 41, s.2 (2009): 107-160

Temellük ve Vakıf kayıtları Vakıf kaydı, 7a, 41b

Mühürler Vakıf mührü, Şeyh Muhammed Rızâ, “Allâhu zü’l-Atâ Vakfun li’ş-Şeyh Muhammed Rızâ”, 1153, 1a, 251b

İstinsah kaydı (Arap harfli) (251b) تم الدفتر الثاني من تفسير الفقيه أبو الليث رحمه الله نصف كتابته في إملاء قاضي القضاة شرف الدين النائب في القضاء ببخارى ونصف كتابته في غير إملائه وقع الفراغ من كتابته وقت صلوة العشاء ... في ليلة الثلثاء في الليلة الرابع والعشرين من شهر جماذي الآخر في سنة سبع وأربعين وستمائة ...